...

ทุกวันนี้โลกเรามีคนป่วยเป็นโรค "ลำไส้แปรปรวน (irritable bowel syndrome - IBS > ทำไมไปคล้ายใจคนก็ไม่ทราบ)" มากขึ้นเรื่อยๆ

โรคนี้... บางชุมชนพบมากถึง 30 คนจากคน 100 คน นั่นคือ ถ้ามีคนเดินเข้ามาหาเรา 10 คน จะเป็นเจ้าโรค "ลำไส้แปรปรวน" มากถึง 3 คน

...

ibs_prevalence.jpg" border="0" hspace="0">

ภาพตารางจากวิกิพีเดีย > [ picture from Wikipedia ]

  • ตารางแสดงความชุกชุมของโรคลำไส้แปรปรวน หรือ "ไอบีเอส" ในประเทศต่างๆ
  • โปรดสังเกตว่า โรคนี้มีแนวโน้มจะพบมากในประเทศยากจน เช่น เม็กซิโก บราซิล ฯลฯ การศึกษาในปากีสถานพบต่างกันไปตามพื้นที่ศึกษา
  • ภาพรวมคือ คนในประเทศร่ำรวยเป็นโรคไอบีเอสค่อนข้างน้อย

...

อาการของโรคก็เต็มไปด้วยความเจ้าเล่ห์เรรวน กล่าวคือ ปวดท้องเรื้อรัง ปวดทั่วๆ ไป ปวดตรงโน้นตรงนี้ (บางคนร้าวไปทั่วทั้งตัว และบ่นจนหมอปวดหัวตามไปด้วย) ท้องอืด (bloating)

โรคนี้มีลักษณะที่น่าทึ่งมากๆ คือ แบ่งได้เป็น 2 พวก พวกหนึ่งท้องผูกบ่อย อีกพวกหนึ่งท้องเสียบ่อย และที่น่าทึ่งไปยิ่งกว่านั้นคือ ไม่ว่าจะตรวจธรรมดาหรือตรวจพิเศษอะไรเท่าไรก็จะไม่พบสาเหตุ

...

ร้ายยิ่งกว่านั้นคือ โรคนี้ตอบสนองต่อการรักษาไม่ค่อยดี กินยาแล้วไม่ค่อยหายหรือทุเลา คนไข้จึงมักจะ "ช้อปปิ้ง" หรือย้ายหมอไปเรื่อยๆ

คนไข้บางคนสังเกตว่า ถ้างดอาหารบางอย่าง... อาการจะดีขึ้น ซึ่งก็ได้ผลเพียงบางรายเท่านั้น ทำให้ดูเหมือนว่า โรคนี้จะไม่ค่อยมีหวังกับพวกมดหมอสักเท่าไร

...

ทว่า... เรื่องนี้มีคนหลายๆ คนสังเกตว่า คนไข้ที่หันไปออกแรง-ออกกำลังมักจะมีอาการทุเลาลง

ท่านอาจารย์ดอกเตอร์นายแพทย์อมานดา เจ. ดาเลย์ และคณะ แห่งมหาวิทยาลัยเบอร์มิงแฮม สหราชอาณาจักร (หมู่เกาะอังกฤษ) จึงทำการศึกษาทดลองในอาสาสมัคร 56 คนที่เป็นโรคลำไส้แปรปรวน (IBS)

...

ibs_prevalence.jpg/120px-Wiki_ibs_prevalence.jpg" border="0" hspace="0">

ภาพตารางจากวิกิพีเดีย > [ picture from Wikipedia ] & [ Click ]

...

คนไข้โรคนี้เกือบทั้งหมดเป็นผู้หญิง ส่วนน้อยมากๆ เป็นผู้ชาย และได้รับการวินิจฉัยว่า เป็นโรคลำไส้แปรปรวน หรือ "ไอบีเอส (IBS)" มาแล้ว นั่นคือ ตรวจหาสาเหตุของการปวดท้องเรื้อรัง ท้องผูก ท้องเสียไปพบสักอย่าง

อาจารย์ดาเลย์แบ่งกลุ่มตัวอย่างเป็น 2 กลุ่มย่อย กลุ่มแรกเป็นกลุ่มทดลอง ให้ออกกำลัง อีกกลุ่มหนึ่งเป็นกลุ่มควบคุม ให้อยู่แบบเดิมๆ  

...

กลุ่มทดลองจะต้องออกกำลังหนักปานกลาง เช่น เดินเร็ว ฯลฯ ให้ได้ 30 นาที สัปดาห์ละ 5 ครั้ง นาน 20 สัปดาห์

ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มที่ออกกำลังมีอาการลำไส้แปรปรวน (IBS) ลดลงมากมาย โดยเฉพาะอาการท้องผูก

...

อาจารย์แพทย์แห่งเว็บไซต์มาโยคลินิกกล่าวว่า คนไข้โรค IBS ครึ่งหนึ่งพบก่อนอายุ 35 ปี นั่นคือ เป็นโรคของคนอายุน้อย นี่คงเป็นข่าวดีสำหรับพวกเราที่อายุล่วงกาลผ่านวัยมานานแล้ว

ผู้หญิงเป็นมากประมาณ 2 เท่าของผู้ชาย ส่วนใหญ่จึงเป็นโรคของผู้หญิงอายุน้อย

...

อาจารย์ท่านแนะนำให้คนที่เป็นโรคลำไส้แปรปรวน หรือ IBS ปรับเปลี่ยนแบบแผนการใช้ชีวิต หรือไลฟ์สไตล์ดังต่อไปนี้

(1). ปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยา เพื่อขอเรียนรู้เทคนิคการผ่อนคลาย หรือเทคนิคคลายเครียดอื่นๆ

  • เทคนิคการฝึกผ่อนคลายที่นิยมใช้กันมากได้แก่ การฝึกเกร็งกล้ามเนื้อทีละส่วนในท่านอนหงาย เริ่มจากหัวจรดเท้า เกร็งแล้วสังเกต คลายแล้วสังเกต ทำไปทีละส่วน  
  • เวลาคนเราเครียด... กล้ามเนื้อจะเกร็งและแข็งตึง ให้รีบคลายกล้ามเนื้อตรงนั้นทันที ความเครียดจะลดลง

...

(2). ออกแรง-ออกกำลัง

  • โบราณว่า "เหงื่อออกมาก-น้ำตาออกน้อย เหงื่อออกน้อย-น้ำตาออกมาก" สำนวนนี้ยังคงเป็นจริงมาจนทุกวันนี้
  • คนเราควรออกแรง-ออกกำลังให้มาก ทำจนเหงื่อซึมได้ยิ่งดี เพราะนี่เป็นยาละลายความเครียดที่ดีที่สุดชนิดหนึ่ง

...

(3). ออกกำลังแบบโลกตะวันออก

  • การออกกำลังแบบโลกตะวันออก เช่น รำกระบองชีวจิต รำกระบองคุณป้าบุญมี ไทชิ-ไทเกก มวยจีน โยคะ ฯลฯ ช่วยเสริมสร้างสุขภาพได้ดี และลดความเครียดได้มากด้วย

...

(4). ฝึกหายใจ

  • คนส่วนใหญ่ใช้ "อก" หายใจ ทำให้การหายใจตื้น เครียดง่าย ตกใจง่าย
  • วิธีที่น่าสนใจคือ การฝึกหายใจให้ช้าลง ไม่เกิน 10 ครั้งต่อนาที ให้นำมือวางไว้ที่ท้อง เวลาหายใจเข้าให้ท้องป่องออกเล็กน้อย เวลาหายใจเข้าให้ท้องยุบเข้าเล็กน้อย การหายใจแบบนี้คลายเครียดได้ดี

...

(5). ปรับอาหาร

  • ให้ลองเปลี่ยนข้าวขาวเป็นข้าวกล้อง หรือขนมปังขาวเป็นขนมปังเติมรำ (โฮลวีท) กินผัก กินผลไม้ทั้งผล (ไม่ใช่น้ำผลไม้) และดื่มน้ำให้มากพอ

...

  • อาหารที่มีเส้นใยช่วยบำรุงลำไส้ เนื่องจากลำไส้ใหญ่ได้รับอาหารส่วนหนึ่งจากไขมันที่แบคทีเรียในช่องท้องย่อยเส้นใย ลำไส้ของคนที่กินเส้นใยน้อยเกินจะมีสภาพขาดพลังงาน ทำให้อ่อนแอ เป็นโรคง่าย

...

  • ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่ทำให้รู้สึกไม่สบายในท้อง ซึ่งแต่ละคนจะแสลงอาหารไม่เหมือนกัน
  • ควรหลีกเลี่ยงการเคี้ยวหมากฝรั่ง การสูบบุหรี่ และการดื่มน้ำอัดลม เนื่องจากมีส่วนทำให้ลมในท้องเพิ่มขึ้น ทำให้ท้องอืดง่าย

...

(6). กินให้เป็น

  • กินให้เป็นในที่นี้ได้แก่ กินให้ตรงเวลา และกินแค่พออิ่ม อิ่มแล้วหยุด อย่ากินมากเกิน เนื่องจากจะทำให้ท้องอืดได้ง่าย

...

(7). ดื่มน้ำให้มากพอ

  • น้ำมีส่วนช่วยป้องกันท้องผูกด้วย และช่วยหล่อลื่นลำไส้ ทำให้อาหารย่อย และเคลื่อนตัวไปได้ราบรื่น ไม่ติดขัดแบบรถในกรุงเทพฯ

...

(8). ฝึกมองโลกในแง่ดี

  • ผู้เขียนขอเติมข้อนี้เข้าไป เนื่องจากสังเกตว่า คนไข้ที่เป็นโรคประเภท "ไม่ทราบสาเหตุ" ส่วนหนึ่งจะมองโลกในแง่ร้าย

...

  • วิธีฝึกมองโลกในแง่ดีง่ายๆ คือ ให้หัดชมคนรอบข้างให้ได้อย่างน้อยวันละ 1 ครั้ง
  • พอชำนาญแล้ว ให้ชมเพิ่มให้ได้อย่างน้อยวันละ 3 ครั้งหลังอาหาร

...

(9). ทำใจ

  • โรคลำไส้แปรปรวนหรือเจ้า "ไอบีเอส" เป็นโรคเรื้อรัง รักษาหายบ้างไม่หายบ้าง รวนเรคล้ายใจคน

...

  • คนที่เป็นโรคเรื้อรังไม่ว่าจะโรคอะไร ควรหัดทำใจ ยอมรับตัวเราอย่างที่ "เราเป็น" ให้ได้
  • ลองหันไปดูคนรอบข้าง... ถ้าสังเกตดีๆ จะพบว่า คนในโลกมี "โรค" หรือป่วยกันแทบทุกคน คนละโรคสองโรค บางคนก็สิบยี่สิบโรค เราไม่ได้ป่วยอยู่คนเดียว

...

  • ผู้เขียนเพิ่งไปอบรมแนวทางการเลิกบุหรี่ที่กรุงเทพฯ คนขับแท็กซี่บ่นว่า ป่วยเป็นโรคริดสีดวงทวารบ้าง โรคอะไรอีกอย่างบ้าง
  • ผู้เขียนเลยบอกไปว่า คนที่ไม่เป็นโรคไม่ค่อยมีในโลก ขนาดผู้เขียนเป็นหมอยังเป็นโรคหลายโรค ตั้งแต่ภูมิแพ้ ฝนตกแล้วคัดจมูกแทบทุกครั้ง ไปจนถึงโรคเครียดง่าย

...

  • คนขับแท็กซี่ฟังแล้วหัวเราะใหญ่ บอกว่า เออ... หมอยังป่วยเลย ถ้าอย่างนั้นที่ผมป่วยเรื่องเล็ก
  • ถ้าเราหมกมุ่นอยู่กับตัวเอง... เรื่องเล็กจะกลายเป็นเรื่องใหญ่ ถ้าเราหัดทำใจยอมรับตัวเราอย่างที่ "เราเป็น" ให้ได้ เรื่องใหญ่จะเป็นเรื่องเล็ก

...

เรียนเสนอให้พวกเราหันมาออกแรง-ออกกำลังเป็นประจำ เพื่อสุขภาพจะได้ดี และช่วยลดพวกโรค "ไม่ทราบสาเหตุ" หรืออาการพวก "ปวดไปทั้งตัว นอนไม่หลับ" ให้น้อยลงครับ

...

ที่มา                                                             

...

  • Thank Reuters > Exercise may help people with irritable bowel > [ Click ] > September 29, 2008. // Source > International Journal of Sports Medicine, September 2008.
  • Thank Wikipedia > Irritable bowel syndrome > [ Click ] > September 30, 2008.
  • Thank Mayo Clinic > Irritable bowel syndrome > [ Click ] > September 29, 2008.

...

  • ข้อมูลและการอ้างอิงในบล็อก "บ้านสุขภาพ" เป็นไปเพื่อส่งเสริมสุขภาพ และป้องกันโรค ไม่ใช่รักษาโรค
  • ท่านที่มีโรคประจำตัว หรือมีความเสี่ยงต่อโรคสูง... ควรปรึกษาแพทย์ ทันตแพทย์ พยาบาล เภสัชกร หรือหมออนามัยที่ดูแลท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้

...

  • ขอขอบพระคุณ > อ.นพ.ศิริชัย ภัทรนุธาพร สสจ.ลำปาง + อ.นพ.โอฬาร ยิ่งเสรี ผอ.รพ.ห้างฉัตร + อ.อรพินท์ บุญเสริม + อ.อนุพงษ์ แก้วมา > สนับสนุนเทคนิค iT. 
  • นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ โรงพยาบาลห้างฉัตร ลำปาง > 30 กันยายน 2551.

...