ส่วนกรมวิชาการ , 2541. กล่าวว่าทักษะการคิดระดับสูง ประกอบด้วย 4 ประการ ต่อไปนี้ คือ
         
1.      การคิดวิจารณญาณ
         2.  การคิดสร้างสรรค์
         3.      การคิดตัดสินใจ
         4.      การคิดแก้ปัญหา

         พบว่า โดยแนวทางของนักการศึกษา  การคิดระดับสูง  อยู่ในทิศทางใกล้เคียงกัน 

จึงเลือกแนวทางของกรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการโดยอิงทฤษฎี  หลักการและแนวคิดต่อไปนี้

จึงเลือกแนวทางของกรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการโดยอิงทฤษฎี  หลักการและแนวคิดต่อไปนี้

         อัลบาโน (Albano. 1987)  ได้ทำการทดลองด้านความคิดสร้างสรรค์ภายในสมมุติฐานว่าความคิดนี้ประกอบด้วยทักษะทางสมอง 4 ประการ คือ

-          ทักษะด้านจินตนาการ (imagery)

-          ทักษะด้านอุปมา (analogy)

-          ทักษะด้านโยงความสัมพันธ์ (association)

-          ทักษะด้านการเปลี่ยนแปลงรูป (transformation)

การคิดวิจารณญาณ องค์ประกอบคือ

-          การระบุประเด็นปัญหา

-          การรวบรวม และเลือกข้อมูลเพื่อการแก้ปัญหา

-          การวิเคราะห์ข้อมูล

-          การสรุปข้อมูลเพื่อการตัดสินใจ

-          การตัดสินใจ

         จากการศึกษาพบว่า การคิดวิจารณญาณเป็นกระบวนการคิดที่สืบทอด  และนำไปสู่การคิดแก้ปัญหา  และการคิดตัดสินใจ

การคิดตัดสินใจ จากแนวของ ลุมบ้า (Loomba)  http://www.nrru.ac.th/   กล่าวว่า

กระบวนการคิดตัดสินใจประกอบด้วย

1.      กระบวนการเปรียบเทียบผลตอบแทนหรือผลประโยชน์ หรือทางเลือกที่ได้รับ

2.     การตัดสินใจด้วยเหตุผลที่จำเป็นใดๆ

3.      การตัดสินใจอันเนื่องจากความขัดแย้ง

4.      กระบวนการตัดสินใจอันประกอบด้วย

4.1   การกำหนดเป้าหมาย

4.2   กลยุทธที่ดีที่สุดตามสถานการณ์

5.      การตัดสินใจขึ้นอยู่กับรูปแบบและองค์ประกอบของปัญหาการคิดแก้ปัญหา   แอนเดอร์สัน(Anderson) และแวน  ดิก และคินท์ (Van Dijk and kintoch)  อ้างอิงจากทิศนา  แขมมณี ,2544. กล่าวว่าขั้นตอนในการคิดแก้ปัญหานั้นนำการคิดจากพื้นฐานการคิดในระดับประถมศึกษามารวมกัน คือ

1.      การคิดคล่อง คือกล้าคิด และมีความคิดที่หลั่งไหลออกมาอย่างรวดเร็ว

2.      การคิดหลากหลาย คือคิดให้ได้หลายๆ ลักษณะ / ประเภท /ชนิด / รูปแบบ

3.      การคิดละเอียดลออ เพื่อให้ได้ข้อมูลอันจะส่งผลให้ความคิดมีความรอบคอบขึ้น

4.      การคิดให้ชัดเจน คือมีความเข้าใจในสิ่งที่คิดสามารถอธิบายขยายความด้วยคำพูดของตนเอง

จากทฤษฎี หลักการและแนวคิดที่กล่าวโดยรวมแล้วนี้เป็นแนวทางจัดทำ จัดสร้างแบบฝึกทักษะ  กระบวนการคิด ซึ่งมีจุดมุ่งหมายให้เกิดการเรียนรู้ขึ้น   2  ประการ คือ

          1.  เกิดกระบวนการคิดที่ถึงคำว่า คิดคล่อง  คิดหลากหลาย  คิดถูกทาง  คิดกว้างไกล คิดลึกซึ้ง  และมีเหตุผล  ในเวลาที่ต้องการนำไปใช้

          2.   เกิดทักษะ  คือความคล่องในการนำไปใช้ในชีวิตจริงได้ 

          ผู้จัดทำต้องการให้เกิดทักษะ  คือความชำนาญด้วยการฝึก  และสามารถนำไปใช้อย่างยั่งยืนและคงทนตลอดไป       จึงกำหนดให้ใช้แบบฝึกทักษะกระบวนการคิดจำนวน   8   ชุดใช้เวลานานถึงหนึ่งปีการศึกษา   ตามที่หลักสูตรกำหนดระยะเวลาการวัด    และประเมินผลการเรียนรู้ในรายวิชา ท33101  ภาษาไทยพื้นฐาน  ของระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3