ส่วนกรมวิชาการ , 2541. กล่าวว่าทักษะการคิดระดับสูง ประกอบด้วย 4 ประการ ต่อไปนี้ คือ
         
1.       การคิดวิจารณญาณ
          2.   การคิดสร้างสรรค์
          3.       การคิดตัดสินใจ
          4.       การคิดแก้ปัญหา

          พบว่า โดยแนวทางของนักการศึกษา   การคิดระดับสูง   อยู่ในทิศทางใกล้เคียงกัน  

จึงเลือกแนวทางของกรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการโดยอิงทฤษฎี  หลักการและแนวคิดต่อไปนี้

จึงเลือกแนวทางของกรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการโดยอิงทฤษฎี   หลักการและแนวคิดต่อไปนี้

          อัลบาโน ( Albano . 1987 )   ได้ทำการทดลองด้านความคิดสร้างสรรค์ภายในสมมุติฐานว่าความคิดนี้ประกอบด้วยทักษะทางสมอง 4 ประการ คือ

-           ทักษะด้านจินตนาการ ( imagery )

-           ทักษะด้านอุปมา ( analogy )

-           ทักษะด้านโยงความสัมพันธ์ ( association )

-           ทักษะด้านการเปลี่ยนแปลงรูป ( transformation )

การคิดวิจารณญาณ องค์ประกอบคือ

-           การระบุประเด็นปัญหา

-           การรวบรวม และเลือกข้อมูลเพื่อการแก้ปัญหา

-           การวิเคราะห์ข้อมูล

-           การสรุปข้อมูลเพื่อการตัดสินใจ

-           การตัดสินใจ

          จากการศึกษาพบว่า การคิดวิจารณญาณเป็นกระบวนการคิดที่สืบทอด   และนำไปสู่ การคิดแก้ปัญหา   และการคิดตัดสินใจ

การคิดตัดสินใจ จากแนวของ ลุมบ้า ( Loomba )   http://www.nrru.ac.th/     กล่าวว่า

กระบวนการคิดตัดสินใจประกอบด้วย

1.       กระบวนการเปรียบเทียบผลตอบแทนหรือผลประโยชน์ หรือทางเลือกที่ได้รับ

2.       การตัดสินใจด้วยเหตุผลที่จำเป็นใดๆ

3.       การตัดสินใจอันเนื่องจากความขัดแย้ง

4.       กระบวนการตัดสินใจอันประกอบด้วย

4.1    การกำหนดเป้าหมาย

4.2    กลยุทธที่ดีที่สุดตามสถานการณ์

5.       การตัดสินใจขึ้นอยู่กับรูปแบบและองค์ประกอบของปัญหา การคิดแก้ปัญหา    แอนเดอร์สัน( Anderson ) และแวน   ดิก และคินท์ ( Van Dijk and kintoch )   อ้างอิงจากทิศนา   แขมมณี ,2544. กล่าวว่าขั้นตอนในการคิดแก้ปัญหานั้นนำการคิดจากพื้นฐานการคิดในระดับประถมศึกษามารวมกัน คือ

1.       การคิดคล่อง คือกล้าคิด และมีความคิดที่หลั่งไหลออกมาอย่างรวดเร็ว

2.       การคิดหลากหลาย คือคิดให้ได้หลายๆ ลักษณะ / ประเภท /ชนิด / รูปแบบ

3.       การคิดละเอียดลออ เพื่อให้ได้ข้อมูลอันจะส่งผลให้ความคิดมีความรอบคอบขึ้น

4.       การคิดให้ชัดเจน คือมีความเข้าใจในสิ่งที่คิดสามารถอธิบายขยายความด้วยคำพูดของตนเอง

จากทฤษฎี หลักการและแนวคิดที่กล่าวโดยรวมแล้วนี้เป็นแนวทางจัดทำ จัดสร้างแบบฝึกทักษะ   กระบวนการคิด ซึ่งมีจุดมุ่งหมายให้เกิดการเรียนรู้ขึ้น    2   ประการ คือ

          1.   เกิดกระบวนการคิดที่ถึงคำว่า คิดคล่อง   คิดหลากหลาย   คิดถูกทาง   คิดกว้างไกล คิดลึกซึ้ง   และมีเหตุผล   ในเวลาที่ต้องการนำไปใช้

           2.     เกิดทักษะ   คือความคล่องในการนำไปใช้ในชีวิตจริงได้  

           ผู้จัดทำต้องการให้เกิดทักษะ   คือความชำนาญด้วยการฝึก   และสามารถนำไปใช้อย่าง ยั่งยืนและคงทนตลอดไป        จึงกำหนดให้ใช้แบบฝึกทักษะกระบวนการคิดจำนวน    8    ชุดใช้เวลานานถึงหนึ่งปีการศึกษา    ตามที่หลักสูตรกำหนดระยะเวลาการวัด     และประเมินผล การเรียนรู้ในรายวิชา ท33101   ภาษาไทยพื้นฐาน   ของระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3