ถึงเวลาที่จะกล่าวถึงความคิดสร้างสรรค์กันเสียที  โดยเริ่มต้นจากรูปข้างบนนี้   ถ้าถามว่า จากรูปข้างบนนี้ ท่านเห็นอะไรบ้าง  บอกมาให้มากที่สุด ?  และคำตอบสมมุติว่าเป็นดังนี้

นายแดงตอบว่า :  วงกลม, สีน้ำเงิน, จำนวนรูปหนึ่งรูป. (3 คำตอบ 3 คะแนน)

นายดำตอบว่า   :  วงกลม, สีน้ำเงิน, จำนวนหนึ่งรูป, ลูกบอล, ( 4 คะแนน)

นายขาว           :  วงกลม, สีน้ำเงิน, จำนวนหนึ่งรูป, ลูกบอล, ตาดำ.( 5 คะแนน)

นายเขียว          :  วงกลม, สีน้ำเงิน, จำนวนหนึ่งรูป, ลูกบอล, ตาดำ, ปากบ่อ.( 6 คะแนน)

จะเห็นว่า (1)จำนวนคำตอบเป็นผลของความคิดที่ชื่อว่า ความคิดอเนกนัย (Divergent thinking)  จำนวนคะแนนจึงชี้ถึงความคิดอเนกนัยของผู้ตอบ, (2) ทุกคนมีความคิดอเนกนัย  แต่บางคนมีระดับสูง  บางคนมีระดับต่ำ, (3) คำตอบว่า  ปากบ่อ  เป็นคำตอบไม่เหมือนใคร เป็นเอกลักษณ์ จึงเรียกว่า ความคิดเอกลักษณ์ (Uniqueness), การที่มันเป็นเอกลักษณ์  จึงได้เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ริเริ่ม  หรือ ความคิดริเริ่ม (Originality), (4) จำนวนคำตอบเป็นตัวแปรที่ทำให้เกิดความคิดเอกลัษณ์  หรือความคิดริเริ่ม  นั่นก็คือ  ถ้าไม่คิดอเนกนัยแล้ว จะไม่เกิดผลเป็นเอกลักษณ์ หรือริเริ่ม

ดังนั้น  ความสามารถของเราที่ชื่อว่า  ความคิดสร้างสรรค์นั้นจะประกอบด้วยความสามารถย่อยที่ชื่อ  ความคิดอเนกนัย  ความเอกลักษณ์  ความคิดริเริ่ม  และดังนั้น เราจึงนิยามความคิดสร้างสรรค์ว่า  คือความสามารถที่จะคิดอเนกนัย คิดเอกลักษณ์หรือริเริ่ม  และถ้าเป็นภาษาอังกฤษก็ใช้ว่า  Creativity  หรือ  Creative thinking 

อนึ่ง  ความคิดเอกลักษณ์  หรือริเริ่ม นั้น  จะเกิดขึ้นได้ยาก  หรือเกิดขึ้นไม่ได้ ถ้าไม่คิดอเนกนัย ฉะนั้น  ถ้าจะนิยามความคิดสร้างสรรค์ให้สั้นเข้าว่า  ความคิดสร้างสรรค์คือความคิดเอกลักษณ์  หรือถ้าจะให้ชาวบ้านฟังให้ง่ายเข้าไปอีกก็นิยามว่า  ความคิดสร้างสรรค์คือความคิดริเริ่ม ก็ได้

ความคิดสร้างสรรค์นี้มันดีนักหรือ ?  ทำไมผมจึงพูดถึงแต่ความคิดสร้างสรรค์? อ๋อ - ดีแน่ครับ

ถ้าชาวนามีความคิดสร้างสรรค์สูง  เขาก็จะคิดวิธีใหม่ๆ ท่เป็นเอกลักษณ์ มาทำนา ฯลฯ

ถ้าเขาเป็นกำนัน เขาก็จะคิดริเริ่มวิธีใหม่ๆมาพัฒนาชุมชน ฯลฯ

ถ้าเขาเป็นนายกเทศมนตรี เขาก็จะคิดริเริ่มวิธีใหม่ๆ มาแก้ปัญหาจราจร ฯลฯ

ถ้าเขาเรียนทางคณิตศาสตร์ เขาก็จะสร้าง ทฤษฎีบทเรขาคณิต, แคลคูลัส,ฯลฯ

ถ้าเขาเรียนฟิสิกส์ เขาก็จะคิดค้นแรงโน้มถ่วง, สูตรการเคลื่อนที่ ฯลฯ

ถ้าเขาเรียนทางศิลปะ เขาก็จะสร้างจิตรกรรมมหัศจรรย์, เพลง หรือวรรณกรรมที่มหัศจรรย์ ฯลฯ

                               ฯลฯ

คนพวกนี้ไม่ใช่หรือครับที่สร้างสิ่งมหัศจรรย์ไว้ให้โลก ?  พัฒนาโลก ?

จึงสมควรอย่างยิ่งแล้ว ทีเราจะให้ความสำคัญกับความคิดสร้างสรรค์