ร้านเกมคาเฟ่ อินเทอร์เน็ตคาเฟ่สร้างสรรค์ได้อย่างไร <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 10pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>เมื่อวันพฤหัสบดีที่ ๑๑ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๕๐ ได้มีประชุมร่วมกับทางคุณสุนิตย์ ผู้จัดการแผนงานเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ สสส กับ ผู้แทนจากบริษัทไมโครซอฟท์ ประเทศไทย จำกัด เกี่ยวกับแนวทางในการพัฒนาร้านเกมคาเฟ่ ร้านอินเทอร์เน็ตคาเฟ่ นับเป็นการหารือที่น่าสนใจสำหรับการเข้าไปจัดการปัญหาโดยใช้มาตรการด้านการส่งเสริม ไม่ได้เน้นกระบวนการด้าน “การควบคุม” หรือ “การปราบปราม” <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 10pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>ความพยายามในครั้งนี้ อันที่จริงแล้วไม่ได้เกิดขึ้นเป็นครั้งแรก นโยบายในการจัดทำร้านอินเทอร์เน็ตสีขาว หรือ Clean Net ของกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร หรือ ICT ก็เคยเกิดขึ้น แต่ต้องประสบกับปัญหา ๒ ด้าน ทั้งด้านงบประมาณ และ ด้านการจัดการที่ต่อเนื่อง ทำให้นโยบายนี้จึงไม่ได้รับการสานต่อ ดังนั้น สถานประกอบการร้านเกมคาเฟ่กว่า ๑๐,๐๐๐ ร้านทั่วประเทศ จึงขาดการสนับสนุนเพื่อสร้างแรงจูงใจให้เกิดการประกอบการที่ปลอดภัยและสร้างสรรค์อย่างมีประสิทธิภาพ <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 10pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>ในด้านมาตรการด้านการกำกับดูแลที่เกิดขึ้นเอง ก็สามารถจำแนกได้ ๒ ส่วน <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 10pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>ส่วนที่ ๑  มาตรการเกี่ยวกับการขออนุญาตประกอบการ หากย้อนกลับไปดูพระราชบัญญัติควบคุมกิจการเทปและวัสดุโทรทัศน์ จะพบว่าปรากฎอยู่ในมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติควบคุมกิจการเทปและวัสดุโทรทัศน์ พ.ศ.๒๕๓๐ ประกอบกับ กฎกระทรวงฉบับที่ ๘ และ ๑๒ ที่กำหนดให้เกมตกอยู่ภายใต้บทบัญญัตินี้ <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 10pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>ส่วนที่ ๒  ในการตรวจตราสถานประกอบการอำนาจหน้าที่ในการเข้าตรวจสถานประกอบการร้านเกมคาเฟ่ โดยผลของ มาตรา ๒๔(๑) ของเจ้าพนักงาน โดยตรวจตามเงื่อนไขในการให้อนุญาตประกอบการ โดยผลของระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยแนวทางการปฏิบัติในการกำหนดเงื่อนไขในการออกใบอนุญาตของนายทะเบียนหรือพนักงานเจ้าหน้าที่ในการควบคุมกิจการเทปและวัสดุโทรทัศน์ พ.ศ.๒๕๔๙ <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 10pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>เป้าหมายของการจัดทำมาตรการทั้งด้านการกำกับดูแล การส่งเสริม นั้นเป็นไปเพื่อผสานการคุ้มครองเด็ก เยาวชนไปพร้อมกับการสร้างสมดุลย์ด้านการประกอบการของผู้ประกอบการ <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 10pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>ที่ผ่านมา เราก็คงประจักษ์ว่า หน่วยงานภาครัฐที่รับผิดชอบ สำนักงานวัฒนธรรมแห่งชาติ หรือ สวช.กับภาคเอกชนที่ประกอบการ เช่น สมาคม สมาพันธ์ ยังมีข้อถกเถียงที่ยังไม่ลงตัวอยู่ เช่น เรื่องการให้อนุญาตเปิดร้านในกรุงเทพ และต่างจังหวัดที่ไม่เท่ากัน การเข้าตรวจร้านของเจ้าหน้าที่ตำรวจ ความไม่ลงตัวดังกล่าวนำมาซึ่งปัญหาในการจัดการอย่างยิ่ง <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 10pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>ปัญหาหลักที่สังคมไทยกำลังประสบอยู่ก็คือ (๑) การใช้เวลาในการบริโภคเกม อินเทอร์เน็ตในร้านเกมคาเฟ่ ร้านอินเทอร์เน็ตคาเฟ่ รวมถึง (๒) โอกาสในการใช้ร้านเกมคาเฟ่ อินเทอร์เน็ตคาเฟ่ในการประกอบกิจกรรมที่ขัดต่อศีลธรรมอันดี เช่น การโชว์ผ่านทางโปรแกรมสนทนาออนไลน์ในที่สาธารณะ อีกทั้ง (๓) การจัดหาวิธีการเพื่อให้เด็ก เยาวชนสามารถหนีเรียนมาใช้บริการในถสานประกอบการได้<p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 10pt; text-align: justify" class="MsoNormal">            </p>          ทั้งหมดเป็นปัญหาทั้งด้านการใช้เวลา พฤติกรรมในการใช้งาน ตลอดจน การปฏิบัติตามหน้าที่ที่เหมาะสมของเด็ก เยาวชน <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 10pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>สาเหตุของปัญหา เกิดขึ้นจากความบกพร่องใน ๒ ส่วนกล่าวคือ <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 10pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>ส่วนแรก การกำกับดูแลไม่มีประสิทธิภาพอย่างแท้จริง เริ่มต้นจากการอนุญาต กระบวนการในการให้อนุญาตประกอบการ ตามนัยมาตรา ๖ ประกอบกับ ระเบียบกระทรวงมหาดไทยที่กำหนดเงื่อนไขในการให้อนุญาต เป็นการพิจารณาบนโต๊ะของเจ้าหน้าที่ อาศัยเพียงหลักฐานรูปถ่าย ดังนั้น ภาพถ่ายกับสภาพการณ์ความจริงของร้านอาจแตกต่างกัน ในส่วนนี้ ปัญหาไม่หนักหนาเท่ากับ การขาดกระบวนการในลงพื้นที่เพื่อตรวจตรา เยี่ยมเยียน โดยพนักงานเจ้าหน้าที่อย่างต่อเนื่องและจริงจัง จุดนี้เป็นปัญหาสำคัญอย่างยิ่ง เพราะการตรวจเยี่ยมจะทำให้สถานประกอบการจะปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ได้รับอนุญาตอย่างจริงจัง<p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 10pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>ในส่วนนี้ กฎหมายเองก็ให้อำนาจพนักงานเจ้าหน้าที่ในการตรวจตรา กล่าวคือ มาตรา ๘ ประกอบกับมาตรา ๒๔ และดำเนินการกับผู้ที่ไม่ปฏิบัติตาม หรือ ฝ่าฝืนไม่ดำเนินการให้เป็นไปตามเงื่อนไข โดยอาศัยอำนาจตามมาตรา ๓๗ ของพระราชบัญญัติควบคุมกิจการเทปและวัสดุโทรทัศน์ พ.ศ.๒๕๓๐<p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 10pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>ถ้าจะให้ดี การสร้างความรับผิดชอบร่วมกันของคนในพื้นที่ โดยการสร้างกระบวนการตรวจเยี่ยมเชิงกัลยาณมิตรโดยเครือข่ายภาคประชาสังคมที่เกิดขึ้นจากการรวมตัวของภาคประชาชน ภาควิชาชีพ รวมทั้ง ภาควิชาการก็จะทำให้ลดภาวะของการตรวจเพื่อจับผิด มาเป็น ตรวจเพื่อแก้ไข ปรับปรุงร่วมกันได้อย่างดีทีเดียว <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 10pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>รวมไปถึง ช่วงเวลาของการอนุญาตให้เปิดร้าน ที่ไม่ต้องตรงกันระหว่างบางจังหวัด จุดนี้ กระทรวงมหาดไทย โดยผู้ว่าราชการจังหวัด และ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องคงต้องรีบจัดทำมาตรฐานเรื่องเวลาที่สอดคล้องกับสภาพสังคมและสภาพทางเศรษฐกิจของแต่ละภูมิภาคให้ชัดเจน เพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางเสรีภาพในการประกอบการ หากมีกระบวนการตรวจเยี่ยมเชิงกัลยาณมิตรที่ต่อเนื่อง ก็จะเป็นทางออกอีกทางหนึ่งสำหรับปัญหาเรื่องเวลา <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 10pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>ส่วนต่อมา ก็คือ การขาดระบบการสนับสนุนที่มีประสิทธิภาพ ต่อเนื่องและจริงจัง เมื่อระบบทุนนิยมประกอบกับความต้องการด้านการตลาดและความอยู่รอดของการประกอบการ ทำให้ผู้ประกอบการแสวงหาวิธีเพื่อเรียก ดึงดูด ลูกค้าให้เข้ามาใช้บริการ ดังนั้น เพื่อแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ จำเป็นที่จะต้องมีระบบการส่งเสริมที่เป็นรูปธรรมและสามารถใช้บังคับได้จริง เช่น การสนับสนุนโปรแกรมถูกกฎหมายในราคาพิเศษให้กับสถานประกอบการที่ปลอดภัยและสร้างสรรค์ เป็นต้น <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 10pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>ทั้งหมดคงต้องผสมสัดส่วนระหว่างการกำกับดูแล และกระบวนการส่งเสริม ที่สำคัญ ต้องผสมอำนาจภาครัฐ ให้ได้สัดส่วนที่พอเหมาะกับอำนาจภาคประชาสังคม และ อำนาจภาควิชาชีพไม่เช่นนั้นแล้ว ร้านเกมคาเฟ่ เน็ตคาเฟ่เชิงสร้างสรรค์คงเกิดขึ้นได้ยากลำบาก