ความรู้ดีๆ เรื่อง Myofascial pain syndrome จากหมอเต้ นรุตม์ วิริยะศิริ ค่ะ พอดีเปิดๆ ดู ใช้ได้ทีเดียว

 กลุ่มอาการปวดของกล้ามเนื้อที่กระจายอยู่ในบริเวณหนึ่ง บริเวณใดของร่างกาย อันเนื่องมาจากจุดปวดที่เรียกว่า Trigger point  เกิดขึ้นในกล้ามเนื้อหรือเยื่อพังผืด

ระบาดวิทยา

1.       เพศหญิงพบได้บ่อยกว่าเพศชาย

2.       ความชุกที่พบบ่อยที่สุดคือ ช่วงอายุระหว่าง 31-50 ปี

3.       กล้ามเนื้อที่เกิด myaofascial pain บ่อยที่สุด คือกลุ่มที่ควบคุมท่าทางและแนวแกนกลางของร่างกาย

4.       เป็นสาเหตุของกลุ่มอาการปวดเรื้อรังที่พบบ่อยที่สุด

5.       latent trigger point พบได้บ่อยกว่า active trigger point

อาการและอาการแสดง

1.       อาการปวด พบได้บ่อยคือ deep dull aching (ปวดตื้อๆ และรู้สึกปวดอยู่ลึกๆ)

-          refer pain เป็นลักษณะเด่นที่พบบ่อย อาการปวดร้าวซึ่ง trigger point มักจะอยู่ส่วนบนของบริเวณที่รู้สึกปวด

-          bizarre pain บริเวณปวดร้าวไม่เป็นไปตาม simple segment pattern และ neuroanatomy

-          regional  pain บริเวณที่มีอาการปวด

-          Essential referred pain zone: บริเวณที่มีอาการปวดพบใน Myofascial pain syndrome เกือบทุกรายที่มี trigger point  อยู่ในภาวะ active

-          Spillover referred pain zone บริเวณที่มีอาการปวด ซึ่งครอบคลุมพื้นที่กระจายกว้างไกลกว่า essential referred pain zone พบเฉพาะ  MPS รายที่มีความไว (hyperirritability) ของ trigger point มากกว่าปกติ

-          Duration : ปวดตลอดเวลา หรือเฉพาะทำงาน

-          Severity : มีได้แตกต่างกัน ตั้งแต่ปวดมากขึ้นจนไม่สามารถขยับส่วนของร่างกายที่มี active trigger point จนถึงไหนปวดเล็กน้อย ขึ้นกับความรุนแรงของ hyperirritability ของ trigger point สิ่งที่บอกความรุนแรงของ hyperirritability คือ local tenderness, spontaneous referred pain, refered autonomic phenomena และ local twitch response

-          Sensory alteration : MPS เป็นสาเหตุของการรับรู้ความรู้สึกที่เปลี่ยนไปได้ ที่สำคัญคือ  hyperalgesia คือความไวในการตอบสนองต่อการปวดที่เพิ่มขึ้น (decrease pain treshold) ในบริเวณที่มีอาการปวด อาจมี  cutaneous paraesthesia ซึ่งอาการชาเป็นเพียงแค่ความรู้สึก แต่ไม่สามารถตรวจพบความผิดปกติของระบบประสาท

2.       อาการของระบบประสาทอัตโนมัติ (autonomic phenomena)

        อาการของระบบประสาทอัตโนมัติที่ไม่ใช่อาการปวด เป็นได้ทั้งจากการเพิ่มขึ้นหรือลดลงของการทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติ ซึ่งจะทำให้เกิดในบริเวณที่มีอาการปวด ได้แก่

         Vasomotor disturbance : ในระหว่างที่  Trp ถูกกระตุ้นจะมี  vasoconstriction มีอาการซีด เย็น แต่เมื่อ  Trp  ถูกคลายจะเกิด  rebound hyperemia จาก  vasodilation

Sweating, lacriimation, cortisa, salivation, pilomotor erection, proprioceptive disorders

3.       Trigger point  (Trp)

จุดปวด (local tenderness) ที่ไวต่อการกระตุ้น (hyperirritability) จะต้องอยู่ในกล้ามเนื้อหรือเยื่อพังผืดเท่านั้น  จึงจะเรียกว่า myofascial trigger point ซึ่งจะเป็นจุดที่ pressure pain treshold ต่ำกว่าปกติ และอยู่ใน taut band สามารถกระตุ้นให้แสดงอาการปวด อาการทางระบบประสาทอัตโนมัติ และกระตุ้นให้เกิด local twitch response  ได้ด้วยแรงกดหรือแทงด้วยปลายเข็ม local twitch response  ได้ด้วยแรงกดหรือแทงด้วยปลายเข็ม

การวินิจฉัย

        เป็น  clinical criteria  อาศัยประวัติและการตรวจร่างกาย

        Clinical criteria  for Diagnosis of Myofascia pain syndrome major criteria

1.       มีอาการปวดกระจายเป็นบริเวณ

2.       มีอาการปวดหรือการเปลี่ยนแปลงของความรู้สึกในบริเวณที่ควรจะมีการปวดร้าวตามแบบแผนของ  myofascial trigger point

3.       ในกล้ามเนื้อมัดที่อยู่ไม่ลึกนักสามารถ  taut band ได้

4.       ในความยาวของ taut band จะต้องมีจุดกดเจ็บเจ็บที่ชัดเจนที่สุด

5.       เมื่อทำการวัดพิสัย การเคลื่อนไหวจะมีการลดลง

Minor Criteria

1.       สามารถกระตุ้นให้เกิดการปวดหรือความรู้สึกที่เปลี่ยนแปลงไปได้ด้วยการกดจุดปวดนี้

2.       สามารถกระตุ้นให้เกิด  local twitch response  ได้ด้วยการแทงเข็มหรือคลึงในแนวตั้งฉากกับ  taut band ตรงตำแหน่งที่มีจุดปวด

3.       การบริหารยืดกล้ามเนื้อหรือฉีดยาที่จุดปวดจะทำให้เกิดอาการปวดลดลงได้ การวินิจฉัย  MPS   จะต้องประกอบด้วยทุกกรณีของ major criteria ร่วมกับอย่างน้อย 1 กรณีของ minor criteria