สุนัขพันธุ์ไทยหลังอาน

วันนี้ผมจะขอนำเรื่องราวของสุนัขพันธุ์ไทยหลังอาน หรือหมาหลังอานมาเล่าสู่กันฟังดังนี้

สุนัขหลังอานมีคุณลักษณะดีเด่นในเรื่องของความซื่อสัตย์ ความจงรักภักดี รู้จักประจบเอาใจ รู้ภาษา ฉลาด จำเก่ง ฝึกได้ ล่าสัตว์เก่ง และเป็นยามเฝ้าบ้านกันขโมยได้อย่างดี หมาหลังอานจึงเป็นสัตว์เลี้ยงที่มีความผูกพันใกล้ชิดมนุษย์มากที่สุดมาแต่โบราณ ยังก็เอาคำว่า หมาเรียกชื่อลูก ก่อให้เกิดมรดกภาษาใช้พูดจากันสืบทอดมาจนถึงทุกวันนี้ ถ้อยคำสำนวนเหล่านี้ แสดงให้เห็นถึงความผูกพันที่มีต่อกันอย่างชัดเจน (ผมเอง สมัยเด็กๆ ก็จะถูกผู้ใหญ่เรียกนำหน้าชื่อ ว่าไอ้หมาเหมือนกัน)

สุนัขหลังอาน

สุนัขหลังอานโดยทั่วไปฉลาด มีประสาทสัมผัสที่ไวและแม่นยำ ถ้าได้รับการฝึกอย่างดีแล้วจะมีความสามารถไม่ยิ่งหย่อนไปกว่า หมาพันธุ์ต่างประเทศ ปัจจุบันเราได้ประโยชน์หลายอย่างจากสุนัขหลังอาน เช่น ฝึกใช้งานทั่ว ๆ ไป ใช้ตรวจค้นวัตถุระเบิด และยาเสพติด เป็นต้น

ลักษณะพิเศษประการต่อมา คือ "อาน"

อาน คือบริเวณหรือแนวขนที่งอกย้อนกลับจากขนธรรมดาตามแนวกระดูกสันหลัง ภายในพื้นที่อานนี้อาจมีขนงอกเวียนเป็นดวง ใหญ่บ้าง เล็กบ้าง ดวงกลม ๆ นี้เรียกว่า "ขวัญ" อาจอยู่ที่หัวอาน ริมอานบ้างหรือท้ายอานบ้าง เพื่อเสริมให้อานดูเด่นและสวยยิ่งขึ้น อานที่สวยจะต้องได้ระเบียบใหญ่ ยาว สมส่วน การเรียกชื่ออาน เรียกตามรูปร่างลักษณะของอานที่แตกต่างกันออกไปว่ามีลักษณะเหมือน อะไร เช่น อานแข็ม อานแผ่น อานเทพพนม อานลูกศร(ธนู) อานพิณ อานใบโพธิ์ เป็นต้น

ลักษณะพิเศษประการต่อมา หมาหลังอานบางตัวมีโครงสร้างดี บางตัวมีหูและหางสวยเองตามธรรมชาติ ลักษณะพิเศษเหล่านี้ หากมารวมอยู่ในตัวเดียวกัน หมาหลังอานจะเป็นหมาที่สวยที่สุดของโลกพันธุ์หนึ่ง

ลักษณะพิเศษประการสุดท้าย คือความซื่อสัตย์ และจงรักภักดีต่อเจ้าของ เป็นเสน่ห์ที่ชวนให้ผู้คนหลงไหลให้อยากเลี้ยง อยากเป็นเจ้าของ

ถิ่นที่อยู่ สุนัขหลังอานเป็นสุนัขพื้นบ้านคู่ชาติไทยมาแต่ดึกดำบรรพ์ ยังไม่มีใครสืบทราบหาหลักฐานได้แน่ชัดว่ามีมาแต่เมื่อใด แต่ที่พบหลักฐานเป็น ลายลักษณ์อักษรอย่างแน่ชัด คือในสมัยพระเจ้าทรงธรรมสมัยกรุงศรีอยุธยา ได้บันทึกเรื่องราวเกี่ยวกับสุนัขหลังอานไว้ว่า

"สุนัขตัวมันใหญ่ มันสูงสองศอกเศษ มันมีสีต่าง ๆ ไม่ซ้ำกัน มันมีขนที่หลังกลับ มันภักดี กับผู้เลี้ยงมัน มันมีโคนหลัง มันมีหาง เหมือนดาบชาวป่า"

สุนัขหลังอาน

สุนัขหลังอาน ชื่อพื้นบ้าน เรียก หมาหลังอาน
ปากทู่             หูตั้ง                  หางโด่
หัวโต             อกกว้าง             ร่างใหญ่
ฟันสวย          เล็บงาม             สีอำไพ
กล้ามใหญ่     ไหล่ตั้ง               ตารี
เส้นหลังตรง   อานยาว            อุ้งเท้าสิงห์
ก้าวเดินวิ่ง      เป็นสง่า             เพิ่มราศี
ใจสู้                รู้ภาษา               ร่าเริงดี
หมาพันธุ์นี้     ของตราดแท้      แต่โบราณ

ปัจจุบัน สุนัขหลังอาน ยังมีการประกวดแข่งขันกันทุกปีในช่วงวันที่ 23 มีนาคม ของทุกปี และในช่วงงานวันระกำหวาน ผลไม้และของดีเมืองตราด

โดยส่วนตัวแล้วผมเองก็เคยเลี้ยงหมาหลังอาน เมื่อนานมาแล้วต้องยอมรับว่าเป็นหมาที่มีความซื่อสัตย์สูงมาก รักเจ้าของ หวงของ เหมาะสำหรับเฝ้าบ้านหรือเฝ้าสวน มีความฉลาดสูงมาก แต่ค่อนข้างที่จะไม่ชอบเด็ก แต่โดยสรุปแล้วหมาหลังอานจัดว่าเป็นหมาที่น่าเลี้ยงพันธุ์หนึ่งทีเดียว

***ขอบคุณข้อมูลจากสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดตราด***