คำกล่าวที่ว่า “ไม่แก่เกินไปที่จะเรียน” น่าจะใช้ได้ดีกับทุกคนโดยเฉพาะกับคุณลุงชาวอินเดียท่านหนึ่งผู้ที่มีความพยายามน่าสรรเสริญยิ่งนักเพราะท่านไม่เคยหยุดเรียนและไม่เคยย่อท้อกับการสอบที่ตกแล้วตกอีกเป็นเวลาหลายปีติดต่อกันคุณลุงท่านนี้มีชื่อว่ายาดัฟ อายุ 71 ปี อาศัยอยู่ในรัฐราชสถานตอนเหนือของประเทศอินเดีย คุณลุงสอบตกระดับชั้นมัธยมตอนต้นมาแล้วถึง 38 ครั้งโดยสอบตกครั้งแรกตั้งแต่ปี 1969 และครั้งล่าสุดปี 2007 นี้เองแต่คุณลุงก็ไม่เคยท้อแท้
คุณลุงมีอุดมคติที่แน่วแน่ว่าถ้าชาตินี้สอบไม่ผ่านชั้นมัธยมต้นและไม่ได้ใบประกาศชี้ชัดๆว่าสอบผ่านมาติดฝาบ้าน ท่านจะไม่ยอมตกลงปลงใจแต่งงานกับหญิงงามใดในโลก
ชาวบ้านในหมู่บ้านทุกคนต่างก็สนับสนุนเอาใจช่วยให้คุณลุงประสบความสำเร็จในการสอบทุกครั้ง และมีชาวบ้านผู้หวังดีหลายคนอาสาเป็นมือปืนไปสอบแทน แต่คุณลุงไม่ยอมเพราะคิดว่าการได้มาซึ่งใบประกาศแต่ไร้ความสามารถของตนเองมันเป็นสิ่งที่ไม่น่าภูมิใจ
ทุกๆปี คุณลุงจึงเดินทางจากบ้านไปสอบที่ศูนย์การสอบโรงเรียนใกล้บ้านเป็นระยะทางถึง 3 กิโลเมตร บ่อยครั้งที่เจ้าหน้าที่เข้าใจผิดว่าคุณลุงเป็นผู้ปกครองนักเรียน แต่ต้องตกใจแทบสิ้นสติ เมื่อคุณลุงตอบว่า “I am an examinee = ลุงเป็นผู้เข้าสอบแฟนพันธุ์แท้นะหลานเอ้ย”
ผลสอบล่าสุดปีนี้ของคุณลุงคะแนนเต็ม 600 คะแนน คุณลุงทำคะแนนได้แค่ 103 คะแนนเท่านั้นเอง ถึงกระนั้นก็ตามคุณลุงก็ยังไม่ท้อปีหน้า 2008 ขอสู้อีกตั้ง...หากลมหายใจยังมี
ความเพียรของคุณลุงทำให้ผมนึกถึงคำกลอนบทหนึ่งที่เคยท่องขึ้นใจสมัยเป็นนักเรียนว่า...
หากสนามสอบยังอยู่ยั้ง ยืนยง
เราก็คงอยู่ สอบด้วย
หากสนามสอบ พินาศลง
เราสอบ ได้ฤา
