อนุทิน 174535


ดร. จันทวรรณ ปิยะวัฒน์
เขียนเมื่อ

หากพบปัญหารูปเก่าใน GotoKnow ไม่แสดงผล ช่วยแจ้งลิงก์มาด้วยนะคะ ทีมงานจะได้ดำเนินการแก้ไขให้ค่ะ เนื่องจากเมื่อวานนี้เครื่องแม่ข่ายที่เก็บรูปล่มค่ะ แต่รูปทั้งหมดยังเก็บไว้อยู่ไม่ได้ลบออกไปนะคะ



ความเห็น (5)

สวัสดีครับ อ.ดร.จันทวรรณ และ อ.ดร.ธวัชชัย ด้วยนะครับ รำลึกถึงเสมอครับอาจารย์ ขอพระคุณความสร้างสรรค์ gotoknow.org และสิ่งที่อาจารย์กับ อ.ดร.ธวัชชัย และทุกท่านที่เกี่ยวข้อง ได้สร้างให้กับชุมชนวิทยาการปัญญาปฏิบัติ สังคมไทย และมนุษยชาติของสังคมโลก

ผมได้ประโยชน์มากมายจาก G2K ได้ใช้พัฒนาเครื่องมือ Field Documentation อย่างต่อเนื่อง ใช้เป็นฐานข้อมูลพัฒนางานเขียน บทความ หนังสือ ตำรา สื่อการเรียนการสอน สื่อสารการวิจัย สื่อการศึกษา ช่วยเสริมกำลังพัฒนาการทำบทบาทหน้าที่ของตนเองได้อย่างมากมาย ทั้งการสอน การบรรยาย การให้การแนะนำและปรึกษาชี้แนะเครือข่ายระยะไกลทั้งในและต่างประเทศ

มีผู้ใช้เป็นแหล่งศึกษาค้นคว้า นำไปพัฒนางานและชีวิตของตนเอง นำไปสร้างสรรค์ประโยชน์ใช้สอยต่อสังคมอยู่เสมอ ทั้งนักเรียน นักศึกษา ครู อาจารย์ นักวิจัย องค์กรท้องถิ่น คนทำงานสุขภาพ ครอบครัวพ่อแม่ผู้ปกครอง ศิลปิน นักสื่อสาร สุนทรียปัญญากรพหุสาขา

มีครูและคนทำงานการศึกษาได้บอกกล่าว ทั้งขออนุญาต ขอบคุณ และแจ้งให้ทราบได้ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในความสำเร็จและเจริญก้าวหน้าในชีวิตและการทำหน้าที่ต่อสังคมประเทศชาติด้วยกัน ในการนำเอาสื่อ ข้อมูล ความรู้ และสิ่งต่างๆ ไปใช้ทำผลงานวิชาการ พัฒนาการเรียนการสอน เป็นระยะๆอยู่เสมอ

โรงเรียนบางแห่งในต่างจังหวัดและชายขอบ ขาดโอกาสในหลายด้าน ได้ใช้เป็นแหล่งความรู้และแหล่งข้อมูลพัฒนาการเรียนรู้ท้องถิ่น สร้างสรรค์กิจกรรมพัฒนาการเรียนรู้คอมพิวเตอร์และสารสนเทศวิทยาการดิจิตัล ได้รางวัลทั้งในระดับจังหวัด ระดับภาค และระดับนานาชาติ ก้าวข้ามข้อจำกัดอย่างก้าวกระโดด จากแหล่งขาดโอกาสสู่การเป็นผู้นำเชิงนวัตกรรมและสิ่งสร้างสรรค์ เป็นต้นทุนให้ได้รับการสนับสนุนทรัพยากรและอีกหลายด้านในลำดับต่อมา

มีกรณีหนึ่ง เป็นการพัฒนาการวิจัยแก้ปัญหาสังคมและแก้ปัญหาการศึกษาเล่าเรียนของเด็กในภาวะเสี่ยงทางสังคมสิ่งแวดล้อม นำเด็กกลับคืนสู่ห้องเรียนของโรงเรียนมัธยมแถวหน้าของประเทศแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร คุณครูแก้ปัญหาเด็กไม่ไปเรียน กลับไปมั่วสุม สูบบุหรี่ เสี่ยงต่อภัยยาเสพติดและภยันตรายทางสังคม ในสภาพที่ตนเองก็กลับเผชิญกับปัญหาสุขภาพ ป่วยเป็นมะเร็ง เป็นครูยังอยู่ในวัยหนุ่มสาว ลูกหลานของครอบครัวต่างจังหวัด ภาคเหนือ

ผมจัดกิจกรรมกลุ่มชีวเกษมในทุกวันเสาร์ ณ สวนสาธารณะพุทธมณฑลสถาน เป็นชุมชนพัฒนาการเรียนรู้สร้างสุขภาวะคุณภาพแห่งชีวิตและดูแลตนเองด้านสุขภาพ การภาวนา การกินการอยู่ การเลือกสรรสุนทรียปัญญา การพัฒนาชีวิตทางปัญญาปฏิบัติอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต จัดกระบวนการสนทนา สื่อสาร แบ่งปันการปรึกษาและดูแลกันเป็นชุมชนกลุ่มเพื่อนชีวิต เพื่อสุขภาวะสังคมในวิถีชีวิตเมือง คุณครูท่านดังกล่าวได้วิ่งออกกำลังกายดูแลตนเองและเข้ามาร่วมกิจกรรม เลยได้รู้จักกัน กระทั่งได้สนทนาปรึกษา ขอคำแนะนำ

เพียงเห็นปัญหาที่กำลังเผชิญและความรักความเมตตา คุณธรรมและจิตวิญญาณของครู ที่ยกลำดับความสำคัญของงานการศึกษา การสร้างคน การกอบกู้วิกฤติสังคมจากสิ่งที่ปรากฏเบื้องหน้า ให้มาก่อนตนเอง เหล่านี้แล้ว ก็ให้รู้สึกทั้งสะเทือนใจ นับถือความเป็นครู และนับถือความเป็นลูกบ้านนอกมาจากต่างจังหวัดเช่นเดียวกัน ที่สามารถมีส่วนสร้างสังคมประเทศชาติด้วยจิตใจที่สูงส่งมาก

ผมเลยแนะนำให้ท่านทำทุกอย่างไปในเวลาเดียวกัน คือ แก้ปัญหาสังคม พาเด็กกลับห้องเรียนให้ได้ดังที่ต้องการ ดูแลสุขภาพตนเอง ดูแลความรู้สึกครอบครัวพ่อแม่ผู้สูงวัยที่ต่างจังหวัด พัฒนาการวิจัยในห้องเรียน พัฒนาวิทยฐานะของตนเอง ให้เก็บข้อมูลและคิดวิเคราะห์ไปด้วย

แล้วนำมาบอกเล่า สรุปอภิปรายกับผมอย่างต่อเนื่องทุกวันเสาร์ นำไปเขียนเป็นเล่มงานวิจัย มานำเสนอ ปรับปรุงแก้ไข โดยปลายทางความสำเร็จอยู่ที่เด็กนักเรียน 3 คนที่มีปัญหาไม่เข้าเรียน เริ่มเข้าสู่วงจรพฤติกรรมเสี่ยงต่อยาเสพติดและปัญหาสังคม ให้กลับเข้าเรียน เข้าสอบ ได้ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่ดี ลดละเลิกปัญหาได้ และงานวิจัยจะเป็นการสร้างองค์ความรู้เชิงปฏิบัติการ รายงานภูมิวิทยาการ ปัญญาปฏิบัติ ในการแก้ปัญหาอันสำคัญนี้ จากนั้น ก็แนะนำให้ทำเรื่องเป็นผลงานขอวิทยฐานะ คุณครูตั้งใจและทุ่มเททำอย่างเต็มที่

ส่งเรื่องไปรอบแรก หลังจากผ่านคณะกรรมการพิจารณาที่เกี่ยวข้องแล้ว คุณครูก็ถือรายงานวิจัยและหนังสือนำ ขอกำหนดตำแหน่งวิทยฐานะ มารายงานให้ผมทราบด้วยท่าทางอ่อนล้า อิดโรย สิ้นหวัง ว่าคณะกรรมการพิจารณาแล้วไม่ให้ผ่าน เพราะกลุ่มตัวอย่างการวิจัยน้อยไป เพียง 3 คน แล้วก็เล่าให้ผมว่าได้รับข้อเสนอแนะในการเก็บข้อมูลเพิ่ม รวมทั้งทำอีกหลายอย่าง ซึ่งดูแล้ว ผมเชื่อว่าคุณครูก็คงประเมินภาวะทางสุขภาพของตนเองไปด้วยอยู่แล้วว่าท่าจะสิ้นหวัง

ผมทราบเรื่องแล้ว ก็เข้าใจมุมมองและข้อสังเกตของคณะกรรมการได้เป็นอย่างดี อีกทั้งในช่วงดังกล่าวเมื่อ 20-30 ปีก่อนโน้น ก็ได้ช่วยกันทำงานในหลายเรื่องกับกระทรวงศึกษาธิการ รวมทั้งการปฏิรูปการศึกษาและการพัฒนาการวิจัยในชั้นเรียนด้วย จึงพอจะนึกภาพออกว่าจะต้องทำอย่างไร มากกว่าการเลิกล้มเสียกลางครัน ปัญหาอยู่ที่การชี้แจง แสดงนัยสำคัญ แสดงความถูกต้องและหนักแน่นทางวิชาการวิธีวิทยา การวิจัยพัฒนาการศึกษา มากกว่าการลดประเด็นลงสู่เทคนิควิจัยอันเล็กน้อย

ผมทำเรื่องแสดงความสำคัญ คุณค่าของการวิจัย คุณค่าของการศึกษา โดยชี้ให้เห็นได้ว่า การพัฒนาการปฏิบัติการในห้องเรียน กอบกู้ชีวิตและอนาคตของเด็ก 3 คนได้นั้น เป็นความสำเร็จของการศึกษาและมีคุณค่าอย่างยิ่งต่อสังคม วิกฤติปัญหาของเด็กเป็นปรากฏการณ์ที่เจาะจงและคาดการณ์จำนวนให้เกิดขึ้นล่วงหน้าไม่ได้ แต่การออกแบบหลักวิชา วิธีวิทยา และกระบวนการทั้งหมดให้ถูกต้อง เจาะจง สอดคล้องกับความเป็นจริงทุกมิติ กระทั่งแก้ปัญหาได้ บ่งบอกถึงความรู้ ความถูกต้อง และความจริงแท้ ที่เป็นสาระสำคัญของการวิจัยในห้องเรียนในครั้งนี้ จากนั้น ก็ขอให้คุณครูศึกษาประเด็นการชี้แจงต่างๆเสียใหม่ดังที่ผมชี้แนะ แล้วทำเรื่อง ส่งกลับไปขอรับการพิจารณาใหม่

ผ่านไปเพียงไม่นาน คุณครูก็กลับมารายงานให้ผมทราบว่าคณะกรรมการนอกจากได้เห็นชอบแล้ว งานวิจัยในชั้นเรียนรู้ของครูครูก็ได้รับความชื่นชม และเป็นตัวอย่างหนึ่งของกระทรวงศึกษาธิการของการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ในการวิจัยเชิงคุณภาพ เพื่อการวิจัยในชั้นเรียน แก้ปัญหาได้จริงและพัฒนาวิทยฐานะให้กับคุณครูได้อย่างเหมาะสม ไม่เทอะทะมากไปจนทำลายการทุ่มเทใจต่อการทำหน้าที่ครู และไม่อ่อนเกินไปจนลดความองอาจสง่างามความทรงภูมิแห่งวิทยฐานะต่างๆของคุณครู คุณครูดีใจมาก และได้กลับไปหาครอบครัวพ่อแม่ นำความสำเร็จนี้ไปกราบพ่อแม่และญาติพี่น้อง นอกเหนือจากได้ชื่นใจที่พาเด็กกลับสู่ห้องเรียนได้จริง

ผ่านไปอีกไม่กี่เทอม คุณครูก็หายเงียบไป มีผู้คนที่รู้จักกันบอกข่าวว่าคุณครูได้ถึงแก่กรรมแล้วด้วยโรคมะเร็ง

หากผมไม่มีงานเขียนและสื่อการเรียนรู้ ที่ใช้ระบบของ G2K และอีกหลายแหล่ง ที่ใช้ประกอบหลายอย่างได้ของตนเอง ให้คุณครูได้ศึกษาและใช้เป็นแนวทำงานหลายอย่างตามที่ผมแนะนำ หากให้คุณครูทำงานเพิ่ม สุ่มตัวอย่างเพิ่ม (ซึ่งจะทำไม่ได้กับกรณีปรากฏการณ์อย่างนี้) และเก็บข้อมูลเพิ่มดังข้อแนะนำของคณะกรรมการในรอบแรก ขยายระยะเวลาไปอีก 1-2 เทอม (ซึ่งต่อมา ก็กลายเป็นช่วงเข้าสุ่สุขภาพทรุดโทรมเจ็บไข้หนักถึงแก่ชีวิต) …. เหล่านี้ องค์ความรู้และความงามสง่าของการวิจัยในชั้นเรียนในการแก้ปัญหาชีวิตจริงและส่งผลต่ออนาคตของพลเมือง 3 คน กับครอบครัวคนแวดล้อมอีกจำนวนหนึ่ง ในแหล่งการศึกษาที่สำคัญมากของประเทศ ก็คงไม่เป็นที่ปรากฏ วงการศึกษาก็ไม่ได้ครูวิทยฐานะที่องอาจสง่างามขึ้นมาอีกคนหนึ่ง พ่อแม่แก่เฒ่า ญาติพี่น้องต่างจังหวัด ก็จะไม่ได้เห็นความงอกงามและบุญกุศลใหญ่จากการสร้างชีวิตลูกให้ออกไปสร้างคนและสร้างสังคมประเทศชาติ คุณครูคนหนึ่ง ก็ไม่ได้ไปจนสุดทางตามศักยภาพแห่งตน ก่อนจะผ่านทางและหายไปอย่างว่างเปล่า

เป็นกรณีเล็กน้อยในท่ามกลางสังคมใหญ่โต แต่ยิ่งใหญ่ในใจผมมาก ผ่านไปนานแค่ไหนผมก็รำลึกถึงเสมอ และหากไม่มี G2K ก็เชื่อว่าจะไม่ได้ทำอย่างนี้ ทำไม่ได้ และแม้มีโอกาสทำ ก็ไม่มีกำลังทำได้ครับ

แต่บางอย่างที่จัดระบบใหม่ของ G2K เช่น การลดเครื่องมือใส่ภาพ ลดเครื่องมือตบแต่ง จัดหน้า ทำอาร์ตเวิร์ค ในช่องสนทนา dialogue box ก็ทำให้หัวข้อที่ผมทำเป็นเพจและเวทีสนทนา สื่อสาร เก็บรวบรวมข้อมูลและสื่อต่างๆ อย่างต่อเนื่อง หายไปเลยครับ เช่น เพจหัวข้อ ‘เวทีคนหนองบัว’ ของอำเภอหนองบัวอ. นครสวรรค์ ซึ่งมีส่วนให้ชุมชนอำเภอ โรงเรียน ครู และสถานศึกษา มีแหล่งพัฒนาองค์ความรู้ สื่อ กิจกรรมการเรียนรู้และหลักสูตรท้องถิ่น ได้รางวัลทั้งประดับภาคและระดับประเทศ รวมทั้งได้รับทุนอุดหนุนจากจังหวัด และเป็นต้นทุนให้เกิดการพัฒนา จากโรงเรียนขาดโอกาส ห่างไกล กลายเป็นแหล่งกระจายนวัตกรรมวิทยาการก้าวหน้า มาจนทุกวันนี้

ข้อมูล เนื้อหา สื่อ ในรูปแบบดังกล่าวนี้ หายไปหมดเลยครับอาจารย์ แต่หากแก้ไขกลับไม่ได้ ก็ไม่เป็นไรครับ เพราะมันเป็นที่เราต่างก็ไม่รู้ว่าจะต้องลงตัวอย่างไร ก็คิด ทำ และต่างปรับปรุงอยู่เสมอไปเรื่อย ซึ่งก็คาดว่าจะเกิดข้อจำกัดหลายอย่างที่คาดหมายล่วงหน้าไม่ได้อยู่แล้ว เลยก็ต้องจัดระบบตีพิมพ์ เผยแพร่ และหาทางเก็บรักษาสาระสำคัญต่างๆ ไว้แก้ปัญหาไปด้วยเสมอครับ

นี่ใน facebook ซึ่งผมใช้พัฒนารูปแบบให้เป็นยิ่งกว่า field note taking ของการวิจัยเชิงคุณภาพและจะพัฒนาเป็นตัวอย่างการวิจัยเชิงปฏิบัติการในเนื้อหาเชิงบูรณาการ ต้องใช้ข้อมูลพหุลักษณ์ ภาพ เสียง การจดบันทึก การพลวัตข้อมูลฉับพลัน เป็นปัจจุบันที่สุด และคิดว่าจะใช้เป็นตัวอย่างวิธีพัฒนาฐานข้อมูลสำหรับการวางแผนจากฐานรากของสังคม กับข้อมูลที่จะรองรับการทำงานของเครื่องมือ AI และวิทยาการสารสนเทศดิจิตัลยุคใหม่ ซึ่งเข้าใหล้กับองค์ประกอบชีวิต มิติสุนทรียปัญญา ใช้ข้อมูลพหุลักษณ์ และต้องใช้ระบบประมวลผล จัดการความรู้ ที่ซับซ้อน ขีดความสามารถสูง เก็บรวบรวมอย่างทุ่มเทใจมากว่า 20-30 ปี เป็นหนังสือได้สักร้อยเล่ม และเป็นข้อมูลฐานชีวิติ ฐานรากสังคม อิงบริบททางสังคมวัฒนธรรม หลายหมื่นรายการ ก็หายไปเฉยๆ อย่างเกินคาดครับ

ผมไม่คิดว่าจะมีใครทำ และแม้แต่ผมเองก็ทำไม่ได้แล้ว เพราะลักษณะฐานข้อมูลอย่างนั้น เป็นระบบพหุลักษณ์ข้อมูลเชิงประจักษ์ และประกอบอยู่กับฐานรากความเป็นจริงของสังคม บันทึกย้อนหลังได้ แต่จะไม่ได้ความสะท้อนยึดโยงกันในห้วงเวลาตามบริบทเดียวกัน มีอันนี้แหละครับที่เห็นแล้วใจหาย แต่ก็ถือว่าได้ทำอย่างดีที่สุดแล้ว หมดหน้าที่ชีวิตของเราแล้ว เท่าที่เห็นประโยชน์ก่อเกิดต่างๆอย่างที่เล่าแทนการขอบคุณและเห็นการได้ร่วมเสริมส่งการก่อเกิดประโยชน์สุขแก่สังคมด้วยกัน ให้อาจารย์และ อ.ดร.ธวัชชัยได้ทราบ ก็พอสมควรตามอัตภาพแล้วครับ

อนุญาตให้แสดงความเห็นได้เฉพาะสมาชิก
พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี
ClassStart Books
โครงการหนังสือจากคลาสสตาร์ท