อนุทิน #104728

 

การจัดการความรัก กับ

อริยสัจ 4 : ทฤษฎีเพื่อวิเคราะห์ปรากฏการณ์และทางออก

 

อริยสัจ 4 (The Four Noble Truths) 4 คือ ความจริง อันประเสริฐ ความจริงของพระอริยะ ความจริงที่ทำให้ผู้เข้าถึงกลายเป็นอริยะ

 

1. ทุกข์ (Dukkha : suffering) ความทุกข์ สภาพที่ทนได้ยาก สภาวะที่บีบคั้น ขัดแย้ง บกพร่อง

ขาดแก่นสารและความเที่ยงแท้ ไม่มีความพึงพอใจแท้จริง

 

2. ทุกขสมุทัย (Dukkha-samudaya : the cause of suffering) เหตุที่เกิดแห่งทุกข์ สาเหตุที่ทำให้

เกิดทุกข์ ได้แก่ ตัณหา 35 คือ กามตัณหา (สิ่งสนองความต้องการประสาททั้งห้า) ภวตัณหา (ความอยากในภาวะของตัวตนที่จะได้ จะเป็นอย่างใดอย่างหนึ่ง อยากเป็น อยากคงอยู่ตลอดไป) วิภวตัณหา (ความอยากในความพรากพ้นไปแห่งตัวตนจากความเป็นอย่างใดอย่างหนึ่งอันไม่พึงปรารถนา อยากทำลายอยากทำให้ดับสูญ)

 

3. ทุกขนิโรธ (Dukkh-nirodha : the cessation of suffering) ความดับทุกข์ ได้แก่ ภาวะที่ตัณหาดับสิ้นไป ภาวะที่เข้าถึงเมื่อกำจัดอวิชชา สำรอกตัณหาสิ้นแล้ว ไม่ถูกย้อม ไม่ติดข้อง หลุดพ้น สงบปลอดโปร่ง เป็นอิสระ คือ นิพพาน

 

4.ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา (Dukkh-nirodha-gamini patipada : the path leading to thecessation of suffering) ปฏิปทาที่นำไปสู่ความดับทุกข์ ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์ ได้แก่ อริยอัฏฐังคิกมรรค หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า มัชฌิมาปฏิปทา แปลว่า ทางสายกลาง มรรคมีองค์ 8 คือ ข้อหนึ่ง สัมมาทิฐิ(Right View) เห็นชอบ ได้แก่ ความรู้อริยสัจ4 หรือ เห็นไตรลักษณ์ หรือ รู้อกุศลและอกุศลมูลหรือเห็นปฏิจจสมุปบาท ข้อสอง สัมมาสังกัปปะ(Right Thinking) ดำริชอบ ได้แก่ เนกขัมมสังกัปป์ อพยาบาทสังกัปป์ อวิหิงสาสังกัปป์ กุศลวิตก3 ข้อสามสัมมาวาจา(Right Speech) เจรจาชอบ ได้แก่ วจีสุจริต4 ข้อสี่ สัมมากัมมันตะ(Right Action) กระทำชอบ ได้แก่ กายสุจริต3 ข้อห้า สัมมาอาชีวะ(Right Livelihood) เลี้ยงชีพชอบ ได้แก่ เว้นมิจฉาชีพ ข้อหก สัมมาวายามะพยายามชอบ(RightEffort/Right Diligence) ได้แก่ ปธาน หรือ สัมมัปปธาน4 ข้อเจ็ด สัมมาสติ(Right Mindfulness)

ระลึกชอบ ได้แก่ สติปัฏฐาน4 ข้อแปด สัมมาสมาธิ(Right Concentration) ตั้งจิตมั่นชอบ ได้แก่ ฌาน4

 

 

องค์ 8 มรรค จัดเข้าในธรรมขันธ์ 3 ข้อต้น คือ ข้อ สาม สี่ ห้า เป็นศีล ข้อ หก เจ็ด แปด เป็นสมาธิ

ข้อ หนึ่ง สอง เป็น ปัญญา

 

อ้างอิงจาก...พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตโต). พจนานุกรมวิทยาศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม.พิมพ์ครั้งที่ 12. มหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร. 2546. หน้า 154.

เขียน:

ความเห็น (0)