ความเห็น


        เกวียนแสลกบัง : เกวียนยุคแรกของชาวบ้านหนองบัว
 Large_rrrrr14
 วาดโดย น้องมีน : นายพงศ์นรินทร์ อินทะศร อายุ ๑๕ ปี ๓ มกราคม ๒๕๕๕

เกวียนในภาพวาดนี้ คนหนองบัวเรียกเกวียนแสลกบัง ความเก่าแก่ของเกวียนชนิดนี้มีมานาน นานถึงขนาดโยมพ่ออาตมา อายุ ๗๙ ปี บอกว่าไม่ทันได้ใช้ แต่ยังได้เห็นอยู่บ้างตอนเป็นเด็ก เป็นเกวียนที่คนหนองบัวทำขึ้นใช้เอง เกวียนแสลกบังปัจจุบันในอำเภอหนองบัวไม่มีเหลือให้เห็นแม้แต่เล่มเดียว ที่เห็นอยู่ในวัดหนองกลับ ๑ เล่ม ที่พระเดชพระคุณหลวงพ่อไำกร เจ้าอาวาสวัดหนองกลับ นำมาตั้งไว้ข้างโบสถ์นั้น ก็ไม่ใช่เกวียนแสลกบังของชาวหนองบัว ได้นำมาจากที่อื่น

ท่านผู้อ่านลองสังเกตดูว่าแตกต่างจากเกวียนโดยทั่วไปตรงไหนบ้าง ในภาพนี้ในตู้เกวียน(เรือนเกวียน)จะมีกระชุกวางอยู่ด้วย กระชุก สองใบ สามารถบรรทุกข้าวเปลือกได้ ๘๐ สัด(๑ เกวียน หรือ ๑ ตัน) บรรทุกหนักขนาดนี้จะใช้ควาย เทียมเกวียนลากไปกันเป็นส่วนใหญ่ เพราะควายนั้นตัวใหญ่และแข็งแรงมาก  

ภาพวาดนี้โยมป้าหริ อินทชิต(พินแหลม) อายุ ๘๖ ปี และโยมป้ากุหลาบ พินแหลม อายุ ๘๔ ปี เห็นแล้วชอบมากๆ ถูกใจที่หลานวาดได้อย่างงดงาม

เกวียนใหญ่ทั่วๆไปปลายทวก(ธูป)จะสั้นและไม่งอน ตะพองก็จะตรงไม่งอน(ภาพวาดนี้น่าจะเป็นเกวียนลูกครึ่ง เพราะตะพองไม่งอน ผิดกับเกวียนหนองบัวตะพองจะงอน) แต่ชาวหนองบัวมีความคิดสร้างสรรค์ จะทำให้ปลายทวกนั้นยาว งอนโค้งขึ้น ตะพองก็จะงอนโค้งขึ้นเช่นกัน แล้วนำกระดิ่งมาห้อยไว้ ส่วนกระดิ่งอีกสองลูกก็ห้อยไว้ที่ตะพอง เวลาไปมาไหนต่อละที กระดิ่งก็จะดังฟังเพลิน

บางคนที่มีความสามารถทางช่าง ก็จะนำไม้มาแกะทำเป็นรูปกระต่ายมัดไว้ที่หัวเกวียน(ปลายทวก) โยมลุงวาน บุญกิจ อายุ ๙๑ ปี เล่าว่าเกวียนที่มีปลายทวกงอนสวยๆนั้น ก็ดูดีหรอก แต่เวลาใช้งานจริงต้องไปตามท้องไร่ปลายนา ปลายทวกก็จะเกะกะ ไปเกี่ยวกิ่งไม้บ้าง อะไรบ้าง โยมลุงกำนันเทียน ท้วมเทศ อายุ ๘๖ ปี บอกว่าพ่อของท่านเป็นช่างทำบ้าน ทำเกวียนแสลกบังเก่ง

ทั้งสามท่านให้ข้อมูลเพิ่มเติมอีกว่าสมัยก่อนจะใช้เกวียนแสลกบัง ที่มีกระชุก บรรทุกข้าวเปลือกไปขาย-แลกสิ่งของ ของกินของใช้ที่อำเภอชุมแสงทุกปี ลุงวานเล่าว่าตอนนั้นใช้เงินกันไม่เป็นด๊อกแหน่ อยากได้อะไรก็เอาข้าวเปลือกแลกเอา น้ำมันก๊าดปีบหนึ่งใช้ได้ตลอดปี ยุคนั้นไปกลับต้องใช้เวลาเดินทางถึง ๕-๗ วัน ไปหลายวันอย่างนี้ ต้องนำเสบียงพร้อมทั้งมีด ขวาน สิ่ว เลื่อย เครื่องมือจับสัตว์ เช่น สุ่ม ติดไปด้วยเพื่อไปสุ่มปลาตามคลอง หนองน้ำซึ่งปลาชุกชุม เมื่อมีเหตุการณ์อุปกรณ์เกวียนหักแตก ก็สามารถซ่อมแซมทำใหม่ได้เลย

ตกกลางคืนเวลาจะนอนก็ถอยเกวียนหันหน้าเข้า ตีวงล้อมเป็นวงให้วัวควายนอนในกลางวงล้อม คนนอนใต้ถุนเกวียน

เกวียนแสลกบัง ต่อมาเสื่อมความนิยมลง โดยมีเกวียนจากเมืองเหนือ แพร่ ลำปาง เป็นเกวียนนำเข้า และเข้ามาครอบครองเต็มพื้นที่หนองบัวร้อยเปอร์เซ็นต์ หลังจากนั้นมาคนหนองบัวก็ไม่ทำเกวียนแสลกบังใช้อีกเลย ถือเป็นการปิดตำนานเกวียนแสลกบังและ  กระชุกลงโดยปริยาย

Large_ddd1017824
อธิำบายภาพ : ดุมเกวียนเก่า เกวียนแสลกบัง

  • ดุมเกวียนเก่านี้โยมพ่ออาตมาเก็บไว้
  • เป็นดุมเกวียนของพ่อเฒ่าไล้ พินแหลม(๒๔๓๙-๒๕๒๖)
  • คือตาของอาตมา ท่านทำเอง 
  • เป็นชิ้นส่วนของเกวียนแสลกบังที่เหลืออยู่เพียงชิ้นเดียว
  • อายุประมาณ ๗๐-๘๐ ปี
  • ถ่ายภาพ ๑ มกราคม ๒๕๕๕
Large_rrrrr2214
หมายเหตุ : แสลกบังคือโครงไม้ที่ต่อกับปลายดุมเกวียนด้านนอกทั้งสองข้าง โดยแสลกบังด้านหน้าและด้านหลังวางอยู่ใต้ทวกเกวียน มีไ้ม้ค้ำยันสี่อันระหว่างตะพองกับโครงไม้ด้านล่าง

 

สงวนลิขสิทธิ์ © 2005-2021 บจก. ปิยะวัฒนา
และผู้เขียนเนื้อหาทุกท่าน
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี