ความเห็น 230468

เครื่องมือช่วยเลือกคน

เขียนเมื่อ 

สวัสดีครับ คุณ Conductor

     แวะมาขอบคุณที่กรุณาตอบอย่างชัดเจนครับ ผมคิดว่าเข้าใจที่บอกว่า  คุณลักษณะที่ถูกจัดกลุ่มไว้ในหมวดหมู่เดียวกัน ของโมเดลต่างๆ ได้รับการศึกษามาแล้วว่ามี correlation สูง

     อย่างไรก็ดี ผมก็ยังมีคำถามในใจต่อ นั่นคือ หากเราเชื่อตามแนวคิดของนักจิตวิทยา-สังคมวิทยาบางสำนักที่ว่า วัฒนธรรมมีส่วนกำหนดสภาพจิตและพฤติกรรมของคน

     นั่นก็เป็นไปได้ที่ว่า ในกลุ่มคนที่แต่ละโมเดลได้รับการศึกษา-ทดสอบมา อาจจะมี correlation สูง แต่หากใช้กับคนในวัฒนธรรมอื่น ก็จะเกิดีคำถามว่า correlation จะยังคงอยู่ในระดับที่ทำให้โมเดลหนึ่งๆ ยังคงใช้งานได้ดีอยู่หรือไม่

      ที่ผมยกประเด็นนี้ขึ้นมา เนื่องจากนึกถึงกรณีย่อยๆ 3 กรณีครับ

  • แบบทดสอบ IQ ซึ่งเดิมทีนั้นถือกันว่า เป็นแบบทดสอบความฉลาดของมนุษย์ แต่เมื่อมีแนวคิดเรื่อง EQ และ multiple intelligence (และอื่นๆ อีกสารพัด Qs) ก็ทำให้ผู้คนตระหนักว่า แท้จริงแล้ว แบบทดสอบนี้เป็นเพียงการวัดความสามารถในการทำข้อสอบภายใต้บริบทของผู้ทดสอบนั่นเอง (ตัวอย่างง่ายๆ คือ ให้คนป่าที่ฉลาด สามารถเอาตัวรอดได้ในป่า มาทำแบบทดสอบนี้ ก็คงจะได้ IQ ไม่สูงแน่ๆ)
  • โมเดลต่างๆ ที่เราพูดถึงกันอยู่นี้ส่วนใหญ่มาจากทางตะวันตก (ยกเว้น โมเดลนพลักษณ์ และโมเดลจริต 6) จุดนี้ทำให้ผมเข้าใจไปว่า รากความคิดของการแบ่ง (พฤติกรรมของ) คนออกเป็นแบบต่างๆ ยังคงอิงกับค่านิยมแบบตะวันตก นั่นคือ วัดความสำเร็จกันด้วยประสิทธิผล ให้น้ำหนักกับการแข่งขัน ฯลฯ ซึ่งไม่ได้มีอะไรผิด แต่หากเป็นเช่นนี้จริง ก็หมายความว่า ผู้ที่สนใจโมเดลต่างๆ เหล่านี้ ควรจะต้องตระหนักเงื่อนไขที่ "ฝัง" อยู่ในโมเดลเหล่านี้ด้วย
  • ต่อจากข้อที่แล้ว...อย่างกรณีโมเดลจริต 6 ซึ่งมาจากคัมภีร์วิสุทธิมรรคนี่ จริงๆ แล้วก็อิงกับกิเลสของมนุษย์เป็นหลัก ทำให้ดูเหมือนว่าน่าจะอยู่ลึกกว่าโมเดลอื่นๆ (คำว่า "อยู่ลึกกว่า" ไม่ได้หมายความว่า ดีกว่า หรือใช้งานได้เหมาะสมกว่า แต่หมายถึงว่า มนุษย์แทบทุกผู้ทุกนาม น่าจะถูกจัดตามโมเดลจริต 6 นี้ได้ในระดับที่มี correlation ค่อนข้างสูง)

          อันนี้เป็นความรู้สึกครับ คือ ผมเห็นว่านับวันจะมีโมเดลโผล่ขึ้นมาใหม่เรื่อยๆ ซึ่งอาจจะไม่แปลกอะไร เพราะบริบทที่ใช้งานมีหลายแบบ แต่ที่ผมคิดว่า เราคนไทยน่าจะได้ลองคิด หรือทำความเข้าใจก็คือ "ภาพใหญ่" ของการใช้โมเดลนำเข้า (imported model) เหล่านี้ (หรือแม้แต่โมเดลในวัฒนธรรมของเราเอง อย่างเช่น จริต 6 ก็ตามที) เพื่อให้สามารถเลือกใช้ (หรือแม้แต่ปฏิเสธได้อย่างเท่าทัน) ได้ตามบริบทต่างๆ อย่างเหมาะสมนั่นเอง

          ขอขอบคุณอีกครั้งครับสำหรับการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในประเด็นที่เปี่ยมด้วยสาระประโยชน์เช่นนี้ ^___^