ความเห็น


ศิลปะและลูกเล่นหนังสือในหนังสือ 'ดังลมหายใจ' : เครื่องมือและอุปกรณ์ช่วยสร้างพลังการอ่าน

การทำหนังสือ เราสามารถสอดแทรกลูกเล่นและศิลปะการทำหนังสือเข้าไปในการจัดเล่มหนังสือ เพื่อสร้างศิลปะให้หนังสือและเสริมสร้างพลังการอ่านด้วยหลายแนวคิด

 กระดาษและขนาดหนังสือ  โดยปรติแล้ว การอ่านหนังสือของเรานั้น เราไม่ได้อ่านทุกตัวอักษร และในหมู่นักอ่านที่อ่านหนังสืออย่างเป็นนิสัยนั้น การอ่านไม่ใช่เป็นการถ่ายทอดความหมายจากตัวหนังสือและประโยคการเขียนที่อยู่ในหนังสือเท่านั้น ทว่า จะเป็นการสนทนากับหนังสือและใช้ประสบการณ์ภายในของผู้อ่านมาสร้างความหมายใหม่ๆให้เกิดขึ้นร่วมกับเนื้อหาของหนังสือด้วย ดังนั้น กระบวนการอ่านจึงเป็นการมองด้วยการสังเคราะห์และสรุปความหมายเป็นชุดๆตามประโยคและกลุ่มคำ ขนาดของเล่มหนังสือและการย่อหน้าหนังสือจะใช้หลักคิดนี้เพื่อจัดวางประโยคและกลุ่มคำให้ผู้อ่านกวาดสายตาเพียง ๒-๓ ครั้งสำหรับการได้แนวคิดย่อยในประโยคและกลุ่มคำหนึ่งๆ ซึ่งจะลงตัวที่ขนาดของหนังสือพ็อคเก็ตบุ๊ค เอ๕ และขนาดหนังสือ เอ๔ นั่นเอง      

                            

 ประวัติหนังสือและรายละเอียดเกี่ยวกับหนังสือและกลุ่มคนที่ทำหนังสือนั้น นอกจากเป็นข้อมูลสำหรับการสืบค้นอย่างเป็นมาตรฐานแล้ว จะเป็นข้อมูลให้นักอ่านหนังสือได้ทราบข้อมูลสำหรับอ้างอิงไปถึงผลงานและบริบทที่รอบด้าน ทำให้ได้ประสบการณ์จากการอ่านอย่างลึกซึ้ง รอบด้าน และมีความเชื่อมโยง ใบรองปกหนังสือ นอกจากจะเป็นข้อมูลเกี่ยวกับชื่อหนังสือในกรณีที่ปกหลุดเสียหายแล้ว จะเป็นศิลปะของการอารัมภบทให้ผู้อ่านได้ความหมายการเข้าสู่เรื่องด้วยท่าทีสบายๆ

คนทำหนังสือและบรรณาธิการพิถีพิถัน รวมทั้งนักอ่านหนังสือที่เข้าถึงการอ่านและซาบซึ้งศิลปะของการทำหนังสือ จะให้ความสำคัญกับการจัดเล่มหนังสือในส่วนที่เป็นองค์ประกอบเหล่านี้เหมือนกับเป็นภาพสะท้อนความเป็นเนื้อหาและจิตวิญญาณของหนังสือเล่มนั้นๆทั้งเล่มเลยทีเดียว เห็นแล้วก็จะสื่อถึงบุคลิกของกลุ่มคนที่เกี่ยวข้องและความเป็นทั้งหมดที่ถ่ายทอดอยู่ในเนื้อหาของหนังสือ

เพื่อลดการกวาดสายตาและช่วยให้ผู้อ่านเคลื่อนไหวสายตาแต่น้อยแต่ได้สัมผัสกับเรื่องราวในหนังสือด้วยมุมการมองที่เพิ่มเวลาการสัมผัสให้จิตใจนิ่งมากขึ้น หนังสือ'ดังลมหายใจ'นี้ จึงเลือกขนาด เอ๕

นอกจากนี้ หมึกพิมพ์และพื้นกระดาษขาวมาก จะมีน้ำหนักการตัดกันที่เข้มข้น ช่วยเพิ่มความสะดวกในการเห็น(Legibility) แต่เมื่ออ่านอย่างต่อเนื่องจะทำให้เกิดความล้าทางสายตา การเลือกกระดาษถนอมสายตาจึงช่วยแก้ปัญหาดังกล่าวนี้ 

                            

 หัวเรื่อง ตัวโปรย ภาพประกอบ ตัวเนื้อ ชื่อหนังสือและเลขหน้า  การเลือกแบบตัวอักษรหรือฟ้อนต์ที่กลมกลืนกันจะช่วยให้ผู้อ่านรู้ความเป็นหัวข้อและส่วนเนื้อหา ขณะเดียวกันก็ให้ภาษาความเป็นชุดเดียวกันของหัวเรื่องและตัวพื้น ภาพประกอบและตัวโปรยนั้น ในขั้นก่อนอ่านก็จะมีบทบาทในการเปิดเรื่องหรือให้มุมมองหลักของผู้เขียน แต่หลังจากการอ่านแล้วก็จะเป็นเครื่องมือช่วยสรุปแก่นความคิดให้กับผู้อ่านซึ่งอาจจะเหมือนและแตกต่างกับผู้เขียนก็ได้

หน้าหนังสือและชื่อหนังสือที่มีอยู่ทุกหน้าของหนังสือนั้น นอกจากบอกปริมาณและความคืบหน้าของการอ่านแล้ว เราสามารถทำให้เป็นตัวเชื่อมองค์ประกอบต่างๆในหน้าหนังสือกับเล่มหนังสือให้อยู่ด้วยกันไปตลอดเวลา อ่านไปทุกหน้าก็จะตระหนักรู้ประเด็นความคิดหลักจากชื่อหนังสืออยู่ตลอดเวลา

                            

                            

 การปิดท้ายเรื่องย่อยในเล่มหนังสือ  หากตอนจบของเนื้อเรื่องอยู่บนหน้าสุดท้ายแต่ไม่เต็มหน้า ซึ่งทำให้เกิดที่ว่างและภาษาหนังสือเรียกว่าทำให้ไม่ได้อารมณ์สอดคล้องกับความเป็นตอนจบ คนทำหนังสือก็สามารถประดิษฐ์ลูกเล่นและสร้างศิลปะการทำหนังสือไว้สำหรับแก้ปัญหานี้โดยทำเครื่องหมายการจบ

แต่บางครั้ง การเหลือพื้นที่ว่างในหน้าสุดท้ายอาจเกิดขึ้นในบางเรื่องย่อยเท่านั้น โดยทั่วไปแล้วเจ้าของและคนทำหนังสือก็มักจะหารูปมาใส่ แต่ในหนังสือดังลมหายใจนี้บรรณาธิการและทีมกองบรรณาธิการใส่ลูกเล่นโดยดึงเอาภาพซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเนื้อหาในเล่มอยู่แล้วมาทำภาพตอนจบและแก้ปัญหาการเหลือหน้ากระดาษว่างด้วยเทคนิคการเจาะเอาแต่ภาพออกมาด้วยเทคนิคกราฟิคคอมพิวเตอร์

เทคนิคอย่างนี้จำเป็นต้องใช้ความสามารถหลายยอย่างผสมกัน ทั้งการบรรณาธิกร การทำอาร์ตเวิร์คและศิลปะการจัดหน้าหนังสือ และคอมพิวเตอร์กราฟิค สะท้อนให้เห็นขีดความสามารถที่จำเป็นของการจัดการความรู้อย่างผสมผสานในบริบทใหม่ของโลกวิทยาการและเทคโนโลยี

การเขียนบล๊อกแล้วดึงออกมาทำหนังสือ และการเขียนบันทึกเพื่อดึงออกมาเขียนหนังสือ เป็นวิธีหนึ่งของการลดช่องว่างทางการเข้าถึงข่าวสารและความรู้ของสังคม ขณะเดียวกันก็เป็นศิลปะของการจัดการความรู้เพื่อส่งเสริมพลังการอ่าน มากเป็นอย่างยิ่ง.

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี