เล็บมือนาง


เมื่อตอนเล็ก ยายข้าพเจ้า จะพาปลูก พริก ข้าวโพด ถั่วเล็บมือนาง ถั่วเล็บมือนางนี้เมื่อฝักยังอ่อนจะมีสีเขียว เมื่อแก่ฝักจะมีสีแดง และเมื่อฝักแก่เต็มที่ฝักจะมีสีเหลือง เมล็ดนำมาต้มน้ำ ผสมน้ำตาล ใส่น้ำกะทิ อร่อย! และยายนิยม ทำ ถั่วต้มน้ำตาล นำไปทำบุญ ในวันพระ

คำว่า เล็บมือนาง มีลักษณะเช่นไร คนโบราณ จึงนำมาตั้งเป็นชื่อถั่ว เวปไซต์ FOOD AND AGRICULTURE ORGANIZATION OF THE UNITED NATIONS ได้รวบรวมชื่อ ถั่วเล็บมือนาง ในถาคภาษาต่างประเทศไว้ ดังนี้



EN : Rice beans
FR : Haricot riz
ES : Fríjol de arroz
PT : Feijão-arroz
CS : rice bean
TH : ถั่วเล็บมือนาง
SK : vigna
DE : REISBOHNE
HU : rizsbab
FA : لوبياهاي آردي
HI : राइस बीन्स
USE : Vigna umbellata (๑)


เว็บไซต์กรมส่งเสริมการเกษตร ให้ข้อมูลเกี่ยวกับ ถั่วแดง หรือ ถั่วเล็บมือนางไว้ว่าความว่า

ถั่วแดงหรือถั่วนิ้วนางแดง เป็นพืชตระกูลถั่วที่ค่อนข้างจะรู้จักกันมากในปัจจุบัน เพราะเป็นพืชที่ส่งออกผลผลิตที่ส่ง ออกประมาณ ๒๐,๐๐๐ - ๓๐,๐๐๐ ตันต่อปี มีมูลค่า ๑๕๐-๑๙๐ ล้านบาท ตลาดส่งออกถั่วนิ้วนางแดงของไทย ได้แก่ ญี่ปุ่น และ สาธารณรัฐเกาหลีใต้ ซึ่งส่วนใหญ่จะนำไปใช้ทำไส้ขนม การใช้ภายในประเทศมีน้อย จะส่งออกเกือบทั้งหมดปริมาณการผลิตของแต่ละปีขึ้นอยู่กับ ราคาที่เกษตรกรได้รับ ถ้าราคาดีก็ผลิตมากเพราะเป็นผลพลอยได้ จากการปลูกข้าวโพดแหล่งปลูกที่สำคัญคือจังหวัดเลย (ปลูกมากที่อำเภอวังสะพุงและอำเภอเชียงคาน) และที่จังหวัดขอนแก่น, พิษณุโลกและที่อื่น ๆ บ้างเล็กน้อย เช่น ที่จังหวัดเพชรบูรณ์ และเชียงราย ถั่วแดงที่ปลูกในขณะนี้มีหลายชนิด แต่ที่ปลูกเป็นการค้าและปลูกมากเป็นถั่วแดงเมล็ดสีแดง ดอกสีเหลือง, ฝักเล็กเท่า ๆ กับถั่วเขียว แต่ยาวกว่าเล็กน้อย เมื่อแก่ผักจะมีสีน้ำตาลอ่อนและสีดำ ฝักจะห้อยลงจากช่อเหมือนนิ้วมือ ฝักที่มีสีดำเมล็ดจะโตกว่าฝักสีน้ำตาลอ่อนเล็กน้อย ต้นเลื้อย ลำต้นและใบมีขนโดยทั่วไป เรียกว่า ถั่งแดงเมืองเลยหรือถั่วนิ้วนางแดง แต่ที่จังหวัดเลยเรียกว่า ถั่วท้องนา หรือบ้านนา เป็นพันธุ์ที่นำมาจากประเทศศรีลังกา เพื่อใช้เป็นพืชบำรุงดิน ชื่อเดิมเรียกว่า ถั่วแดงซีลอน ถั่วพวกนี้ถ้าเมล็ดมีสีแดง ส่วนมากจะเรียกชื่อว่า ถั่วแดง ถั่วนางแดงหรือนิ้วนางแดง เหมือนกันหมด ถ้าเมล็ดมีสีขาวอมเขียวเล็กน้อย จะเรียกชื่อแตกต่างกันไปแล้วแต่ท้องที่ เช่น ที่พิษณุโลก เรียกว่า ถั่วนา ที่อุดร เรียกว่า ถั่วเต็มกำหรือเล็บมือนาง ส่วนถั่วแดงพระราชทานนั้น ไม่รวมอยู่ในพวกนี้ (๒)

ในลิลิตยวนพ่าย ร่ายนำบท กล่าวไว้เกี่ยวกับ นิ้วมือทั้งสิบ (ทสนขา) ความว่า

ทสนัขสมุชลิต .............สิบนิ้วอันชัชวาล
วิกสิสิตโรโชดม.............บานแย้มดั่งสโรชอันอุดม
บาทรโชพระโคดม..........นอบนบถวายอภิวาทพระบาทพระโคตมะ
สํนุพระสัทธรรมาทิตย์..................?


สมุชลิต จิตร ภูมิศักดิ์ อรรถาธิบายไว้ใน หนังสือเรื่อง ภาษาและนิรุกติศาสตร์ ความว่า


สมุชลิต เป็นศัพท์บาลี สมุชลิต Childers ให้คำแปลไว้ Blazing,resplendent ข้าพเจ้าจึงแปลว่า ชัชวาล (ลุกโพลง,รุ่งโรจน์) ทสนัข ตามตัวแปลว่า เล็บทั้งสิบ หมายถึงสิ้บนิ้ว

อ่านความวรรคนี้แล้วทำให้นึกถึง กาพย์ห่อโคลงนิราศของเจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร์

นิ้วนางพี่พิศเพี้ยน................เล็บย้อมเทียนแสงเฉิดฉัน
นิ้วแดงแสงมีพรรณ..............กลมคือปั้นฟั่นเทียนกลึง

ประชุมกาพย์เจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร์ ฉบับโรงพิมพ์โสภณฯ พ.ศ.๒๔๖๔ น.๖๗
เล็บย้อมเทียนนั้นคือเล็บที่ย้อมให้เป็นสีแดงด้วยใบเทียนตามวิธีของคนโบราณ กาพย์นี้อธิบายได้ดีว่าทำไมในยวนพ่ายจึงใช้ สมุชลิต (๓)


จาก กาพย์เห่เรืองของเจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร์ที่ จิตร ภูมิศักดิ์ ยกขึ้นมากล่าวอ้างนั้นทำให้เราทราบถึง ค่านิยมของสตรีในครั้งอดีต ที่นิยม ย้อมเล็บมือให้มีสีแดง กระ
ทั่งกวีนำมาบรรยายถึง นางอันเป็นที่รักของตนมีเล็บมือสีแดงและสวยงามนั้น

ข้าพเจ้าอนุมาน ว่า คนโบราณเมื่อมองเห็นฝักของถั่วแดง ที่เรียวยาวคล้ายเล็บของสตรีที่ย้อมเทียนจึงนำ มาใช้เรียกเป็นชื่อถั่วเล็บมือนาง ก็เป็นได้ ท้ายที่สุดนี้ขอจบด้วยคำคมของ ท่าน สาทิส กุมาร ที่อรรถาธิบายไว้ในหนังสือ เรื่อง มีเธอจึงมีฉัน ความว่า


เมล็ดสามารถกลายเป็นต้นไม้ฉันใด มนุษย์ทุกคนก็สามารถตระหนักรู้ศักยภาพเต็มเปี่ยมของต้นไม้ได้ฉันนั้น เมล็ดจะกลายเป็นต้นไม้ได้ ก็ต้องปลูกในดิน ใต้ดินที่มืดมิดและเกือบถูกลืม ในความสัมพันธ์กับดิน เมล็ดจำนนต่อการแบ่งแยกเอกลักษณ์ ปัจเจก และอัตตา ที่จริงก็คือเมื่อเมล็ดนั้นยอมกลายเป็นหนึ่งเดียวกับดินพลังที่ซ่อนอยู่ภายในก็ระเบิดออก และทำให้เราเห็นหน่อสีเขียวที่โผล่ออกมาราวปาฏิหารย์ (๔)

เอวังก็มีด้วยประการฉะนี้

(๑) fao., “Agricultural Information Management Standards Web site.” [http://www.fao.org/aims/ag_intro.htm?termid=13921&myLangTerms=TH]. 22 september 2007.

(๒) doae., “ถั่วแดงหรือถั่วนิ้วนางแดง.” [http://www.doae.go.th/LIBRARY/html/detail/dang/nuk0.htm]. 22 september 2007.

(๓) จิตร ภูมิศักดิ์ .ภาษาและนิรุกติศาสตร์.--กรุงเทพฯ :สำนักพิมพ์ดวงกมล. ๒๕๒๒. พิมพ์ครั้งที่ ๑


(๔) สาทิศ กุมาร .มีเธอจึงมีฉัน คำประกาศแห่งการพึ่งพา.--กรุงเทพฯ :สำนักพิมพ์สวนเงินมีมา. ๒๕๔๗. พิมพ์ครั้งที่ ๑

คำสำคัญ (Tags): #เล็บ
หมายเลขบันทึก: 170733เขียนเมื่อ 13 มีนาคม 2008 18:11 น. ()แก้ไขเมื่อ 16 มิถุนายน 2012 22:33 น. ()สัญญาอนุญาต: จำนวนที่อ่านจำนวนที่อ่าน:


ความเห็น (15)
  • ที่บ้านชื่อเหมือนกันเลย
  • แต่เป็นดอกไม้
  • ดอกเล็บมือนาง
  • เคยเห็นไหมครับ
  • อยากเห็นต้นถั่ว
  • อีกอย่างคือกล้วยครับ
  • กล้วยเล็บมือนาง
  • แต่ที่กลัวคือ ฝ่ามือนาง
  • ฮ่าๆๆๆๆๆๆๆๆ

มาเยี่ยม...

พึ่งทานกล้วยเล็บมือนางเป็นผลไม้หล้งอาหารค่ำ...ครับ

กล้วยเล็บมือนางมีมากทางปักษ์ใต้...

  • สวัสดีครับอาจารย์ ขจิต เล็บมือนางเวลาข่วนนี่เจ็บนะครับเคยโดนมาแล้ว 5555
  • สวัสดีครับอาจารย์อุทัย ขอบคุณที่แวะมาเยี่ยมนะครับ เดี๋ยวแวะไปเยี่ยมเช่นกัน 555
  • ตำนาน เล่าว่า ศรีปราชญ์เคยแต่งโคลงไว้เกี่ยวกับเรื่อง กล้วย .ว่า

 

ทะ..เลแม่ว่าห้วย...............เรียมฟัง
ลุ่ม..ว่าดอนเรียมหวัง..........ว่าด้วย
ปุ่ม..เปือกประการัง.............เรียมร่วม..คำแม่
ปู....ว่าหอยแม้นกล้วย.........ว่ากล้ายเรียมตาม

กล้าย พจนานุกรมเขาว่า คือ กล้วยป่า นี่ล่ะครับยามรัก เห็นกล้วยน้องบอกว่ากล้าย ก็ ต้องบอกว่ากล้าย  เห้อ...

ได้รู้เพิ่มอีกอย่างแล้ว ไม่เคยได้ยินหรือรู้จักเลยค่ะ ถั่วเล็บมือนาง แปลกดีค่ะ

สวัสดีครับ

คุ้นแต่กล้วยเล็บมือนาง

ทางใต้มีเยอะ เหมือน อ. Umi บอก

ถ้าผ่านชุมพร มีร้านขายเต็มไปหมด

  • สวัสดีครับอาจารย์ ศิริพร เกื้อกูลนุรักษ์ ถั่วเล็บมือนางก็คือถั่วแดงน่ะล่ะครับใช้ทำไส้ซาลาเปาไส้หวาน
  • 5.สวัสดีครับอาจารย์  ธ.วั ช ชั ย แถวบ้านไม่มีกล้วยเล็บมือนางครับ มีแต่กล้วยน้ำว้า ก้วยไข่ ก้วยหักมุก แต่เคยพอที่จะเห็นอยู่บ้างครับกล้วยเล็บมือนาง

สวัสดีค่ะ

- ครูพรรณา คิดว่าน่าจะเป็นถั่วนิ้วมือนาง...เรียวๆ ยาวๆ คล้ายนิ้ว

-ถ้าเป็นเล็บมือนาง...น่าจะเป็นปลายฝักถั่ว...จากรูปเห็นมีสีแดงตรงปลายฝัก...และมีลักษณะแข็ง...เมื่อเราถูกขูดเขี่ยนด้วยปลายฝักถั่วเล็บมือนาง...อาจเป็นริ้วรอย...หรือบาดแผลให้เจ็บได้

-คุณกวินตอบอาจารย์ขจิตว่า " เล็บมือนางเวลาข่วนนี่เจ็บนะครับเคยโดนมาแล้ว 5555"...ไปทำอะไรเขามา...

๘๓. ขานางพิศภาคแพ้            พิมพ์เพลา นุชนา

กลกล่อมสองปลีเยาว์              ยาตรเยื้อง

เล็บนางเล็บนุชเบา                  ปานกึ่ง กรแม่

หลงปัดเล็บนางเปลื้อง             ปลาบเนื้อเรียมขนาง

-เล็บเป็นส่วนหนึ่งนิ้ว....มือนาง????

๑๓๗. ฤดูลมชระล่องเนื้อ        หนาวใด เปรียบเลย

อกพี่เยือกเย็นไกล        กอดเกี้ยว

พันผืนพัสตราไป          ปานกึ่ง กรแม่

อุ่นอัคคีเสื้อเสี้ยว         ซีกนิ้วนางผงม

- โอ๋!... เสี่ย!.... เสี่ย!..ลื้อเจ็บปุ๊ดเดียวก็หายน่อ....รักอี..ชอบอี...ก็ไปให้อีข่วงใหม่ซี.......

-อิอิอิอิเอิ๊กเอิ๊ก

 

  • สวัสดีครับอาจารย์ พรรณา
  • โคลงนิราศนรินทร์ หรือป่าวครับ
    ต้นขานาง ในภาษาบาลีเรียกว่า “ต้นสาลกัลยาณี”
  • จำไม่ค่อยได้แล้วครับ ไปทำอะไรถึงด่วนข่วนสงสัย จะเป็นอย่างในโคลงที่ว่า

  • พี่หลงเอามือไปปัดโดยเล็บที่น้องตัดไว้ โดนเศษเล็บแทง รู้สึกอายในความซุ่มซ่าม
  • แปลมั่วครับ

สวัสดีค่ะ

-เข้าในซุ่มซ่ามนะคะ....อย่าลืมฉีดยากันบาดทะยักด้วย...เล็บที่ตัดออก...อาจสกปรกมากกกกกก.๕๕๕๕๕จ้า

  • สวัสดีครับอาจารย์พรรณา
  • ขอบคณครับคิดว่าคงไม่เป็นบาดทะยักหรอกครับ  555 เพราะเรื่องมันนานมาแล้วครับ
  • สวัสดีครับอาจารย์พรรณา
  • ขอบคณครับคิดว่าคงไม่เป็นบาดทะยักหรอกครับ  555 เพราะเรื่องมันนานมาแล้วครับ

มาแว่แอ่วและอ่านครับ.......ต้นเถาเล็บมือนางทางล้านนาบางท้องถิ่นเรียกว่า "จ๊ามั่ง"

*รากใช้เป็นสมุนไพรแก้กลากเกลื้อนได้ดีครับ

*เคยรับประทานกล้วยเล็บมือนางอร่อยดีครับ...

*แต่ยังไม่เคยเจอมือนาง...เพราะหนีก่อนเจอครับ..

ด้วยความปรารถนาดีจากลุงหนาน....พรหมมา

สวัสดีครับอาจารย์  NIKHOM ขอบพระคุณที่แวะเข้ามาให้ความรู้ลูกหลานครับ แฮ่ะๆ อาจารย์น่าจะให้ความรู้เรื่อง วิธีหลบเล็บมือนางไว้บ้างนะครับ

นี่เป็นความรู้ใหม่ค่ะ เพิ่งเคยได้ยิน"ถั่วเล็บมือนาง"เป็นครั้งแรกที่นี่ค่ะ สงสัยเพราะปลูกส่งออกเกือบหมด ไม่มีโอกาสได้บริโภค เราจึงไม่ค่อยได้รู้จักกัน

ขอบคุณที่นำเรื่องน่ารู้ น่าสนใจนี้มาฝากกันนะคะ

สวัสดีครับ คุณนายดอกเตอร์จริงๆ ด้วยครับ อาจจะเพาะปลูกส่งออกหมดคนปลูกเลยไม่ได้กิน คนกินกลับไม่ได้ปลูก ขอบคุณที่แวะมาอ่านนะครับ

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี