พยาบาลชุมชน

       5 ปีกับงานบริการสุขภาพชุมชน  ซึ่งน้อยคนนักที่จะรู้จักและเข้าใจในบทบาทและหน้าที่หรือกรอบการทำงานว่างานบริการสุขภาพชุมชนคืองานอะไรกันแน่พวกเราออกไปทำอะไรกันที่พีซียู นอกจากพวกเราเองพยาบาลชุมชน ซึ่งดิฉันรู้ว่าทุกคนในหน่วยงานของโรงพยาบาลต่างก็คาดหวังในตัวของพวกเราว่าจะช่วยทำให้ตัวชี้วัดด้านสุขภาพของประชาชนในพื้นที่ดีขึ้นในทุกๆเรื่องตามที่โรงพยาบาลได้ตั้งเป้าหมายตัวชี้วัดไว้แต่หารู้ไม่ว่าการทำภาระหน้าที่ในครั้งนี้ขึ้นอยู่กับปัจจัยอะไรหลายๆอย่างและที่สำคัญคือต้องใช้เวลารวมถึงกำลังใจ

          21 ตุลาคม 2549 วันพยาบาลแห่งชาติที่พวกเราได้เข้ามาร่วมพิธีในวันสำคัญนี้และถือว่าได้พบปะพี่ๆน้องพยาบาลด้วยกัน

     ค่ะจริงๆแล้วพวกเราก็เกิดมาพร้อมกับโครงการหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าที่ต้องการให้เกิดบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิหรือหน่วยบริการด่านแรกที่ใกล้บ้านใกล้ใจในการทำหน้าที่ ให้ประชาชนเข้าถึงบริการด้านสุขภาพได้สะดวก ดูแลสุขภาพประชาชนทุกกลุ่มอายุอย่างต่อเนื่องตั้งแต่เกิดจนกระทั่งตาย การให้บริการก็จะเป็นทั้งรักษา ส่งเสริมป้องกันฟื้นฟู รวมทั้งต้องคำนึงถึงจิตใจ อารมณ์ สังคมจิตวิญญาณ และเศรษฐกิจที่เกี่ยวข้องด้วย และการดูแลผสมผสานทุกด้านคงไม่ใช่เฉพาะแต่ดูแลทางกายอย่างเดียวเท่านั้นแต่จะเป็นการดูแลที่ยึด "คน"หรือผู้ใช้บริการเป็นศูนย์กลาง จะเห็นว่าบริการพยาบาลระดับปฐมภูมิจึงเป็นรากฐานที่สำคัญของบริการสุขภาพระดับปฐมภูมินั่นเองซึ่งจะเป็นคำตอบแห่งความสำเร็จ ของการสร้างสุขภาพถ้วนหน้าในอนาคตสู่เป้าหมายที่ต้องการให้ "ประชาชนทุกคนมีสุขภาพดี และสามารถพึ่งพาตนเองด้านสุขภาพได้"

พี่โต้งนำทีมเองค่ะ พวกเราก็มากันเกือบครบถ้วน เสื้อแดงไม่ใช่ใคร พี่วสันต์ พยาบาลชุมชนพี่ชายของพวกเราเองอะไรที่เป็นงานบึกบึนต้องยกให้พี่เค้าล่ะค่ะ 555 พวกเราเลยสบายยยยย

      แต่ทั้งหลายทั้งปวงจะเกิดขึ้นได้ ก็น่าจะจัดหน่วยบริการปฐมภูมิให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และคุณลักษณะสำคัญของหน่วยบริการระดับปฐมภูมิที่ดีตามที่มีผู้เชี่ยวชาญด้านบริการปฐมภูมิหลายท่านได้เขียนไว้ ในส่วนของการจัดบริการปฐมภูมิเครือข่ายโรงพยาบาลพูทธชินราชโดยกลุ่มงานเวชศาสตร์ครอบครัวนอกจากจะจัดเครือข่ายตามหลักเกณฑ์และคุณลักษณะดังกล่าวแล้วเรายังให้ความสำคัญเรื่องของการจัดอัตรากำลังบุคลากรตามสัดส่วนของประชากรในพื้นที่ทุกสาขาโดยเฉพาะพยาบาลในงานสุขภาพชุมชน

      เริ่มจาก 5 ปีที่ เราได้จัดเครือข่ายบริการปฐมภูมิในพื้นที่รับผิดชอบทั้งหมด 25 แห่ง (ปัจจุบันเหลือ 19 แห่งเนื่องจากตัดแบ่งพื้นที่ให้ CUP โรงพยาบาลนเรศวรดูแล) เราได้จัดส่งพยาบาลวิชาชีพออกไปปฏิบัติงานที่หน่วยบริการปฐมภูมิหรือศูนย์สุขภาพชุมชน อันเป็นนามที่บัญญัติขึ้นใหม่หรือสถานีอนามัยเครือข่ายของเรานั่นเองแหละค่ะซึ่งเราก็ได้วางแผนว่า 1 PCU ควรดูแลประชากรประมาณ 10,000 คน ก็ควรจะมีพยาบาลดูแลประชากร 2 คนคือ 1:5,000 และเราก็ได้ทะยอยขอน้องๆพยาบาลจากกลุ่มงานการพยาบาลมาเป็นระยะๆตามที่เราจัดตั้ง PCU จนปัจจุบันเรามีพยาบาลวิชาชีพที่ออกไปอยู่ที่ PCU ทั้งหมด 20 ชีวิต ที่ต้องไปทำบทบาทหน้าที่ของพยาบาลชุมชนตามที่เราได้กำหนดกันไว้ตั้งแต่แรกร่วมกับน้องๆของทางสถานีอนามัยซึ่งการทำงานก็เป็นได้ด้วยดีถ้อยทีถ้อยอาศัย

 แต่ก็มีพี่ๆระดับบริหารของโรงพยาบาลต่างๆรวมทั้งทีมงานของ สพช.สงสัยว่าทำไมเราถึงขอพยาบาลออกมาได้มากขนาดนี้และอยู่ร่วมกับพี่ๆน้องๆสถานีอนามัยได้เพราะที่ต่างๆก็กลับเข้ามาในโรงพยาบาลบ้างอยู่บ้างเนื่องจากความไม่ชัดเจนในโครงสร้างและความก้าวหน้าในสายงาน ดิฉันก็ขอยกความดีให้กับ อจ.หมอนิพัธ หัวหน้ากลุ่มงานฯของดิฉันเองและพี่ใหญ่ของเราคือหัวหน้าฝ่ายการพยาบาล ที่ได้มีความแน่วแน่และมองเห็นเป้าหมายการพัฒนาบริการระดับปฐมภูมิร่วมกัน และที่สำคัญที่สุดก็คือน้องๆพยาบาลชุมชนที่ออกไปปฏิบัติงานในพีซียูซึ่งดิฉันถือว่าพวกเค้าคือผู้เสียสละท่ามกลางความไม่ชัดเจนในโครงสร้างสายงานและอนาคตแต่เราอยู่ได้ด้วยตระหนักถึงความสำคัญของวิชาชีพอันเป็นพลังที่จะผลักดันให้กระบวนการปฏิรูประบบสุขภาพบรรลุเป้าหมายการมีสุขภาพดีของประชาชน มิใช่เป็นเพียงฟันเฟืองเล็กๆของระบบเท่านั้น หากแต่เป็นตัวจักรกลสำคัญที่จะช่วยหมุนฟันเฟืองของระบบให้ดำเนินไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ