ยาสมุนไพรจากหัวใจของพวกเรา

(ลดการสูญเสียยาลูกกลอน )

ส่งศักดิ์  ฉาวกระโทก  และเพื่อน ๆ  โรงพยาบาลสูงเนิน เล่าเรื่อง

พรสถิต  มีสถิตย์  ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ ๕    เรียบเรียง

นี่คือความตั้งใจของผมและเพื่อน ๆ  ในห้องผลิตยาสมุนไพร โรงพยาบาลสูงเนิน  จังหวัดนครราชสีมา  ที่จะพัฒนาให้ยาลูกกลอนที่ผลิตได้ มีการสูญเสียในขั้นตอนการผลิตลดลง คือ ได้เม็ดยาตามขนาดที่กำหนดมากขึ้น 

ในห้องผลิตยาสมุนไพรจะมีการเก็บสมุนไพรที่เป็นเศษยาลูกกลอน เศษเม็ดยานี้เกิดขึ้นหลังจากที่เราคัดแยกเม็ดยาออกในขั้นตอนการผลิตยาลูกกลอน โดยเริ่มต้นจากการคลุกยาผสมกับน้ำผึ้งและน้ำเชื่อม ตัดเม็ดยา แล้วนำยาไปอบในตู้อบ เช้าวันรุ่งขึ้น เราจะต้องนำยาออกจากตู้มานั่งคัดเศษเม็ดยาออกโดยใช้ตะแกรงคัดเม็ดยา  แล้วจึงนำยาลูกกลอนนั้นไปกลิ้งในเครื่องกลิ้งเพื่อให้เม็ดยากลมเนียนและเงางามยิ่งขึ้น  จากนั้นนำยาไปอบอีกครั้ง  วันรุ่งขึ้นยาก็จะแห้งพร้อมที่จะให้บรรจุและนำไปใช้ในการรักษาได้  

พวกเราคิดกันว่าจะทำอย่างไรให้ยาสูญเสียน้อยลง  บางคนบอกว่าขึ้นกับเทคนิคแต่ละคน  ที่ผ่านมาการผลิตยาลูกกลอนของเรายังไม่มีแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนร่วมกัน ต่างคนต่างทำตามความถนัดและประสบการณ์ของตนเอง ทำให้แต่ละคนมีการสูญเสียของยาลูกกลอนในจำนวนที่ไม่เท่ากัน

ผมและเพื่อนๆ ในห้องผลิตยาสมุนไพร โรงพยาบาลสูงเนิน จึงได้รวบรวมวิธีปฏิบัติและเทคนิคของแต่ละคนในการผลิตยาลูกกลอน เพื่อร่วมกันจัดทำแนวทางปฏิบัติให้มีการสูญเสียในขั้นตอนการผลิตลดลง และได้เม็ดยาตามขนาดที่กำหนดมากขึ้น จากที่เราได้ทบทวนการปฏิบัติงานผลิตยาลูกกลอนและเทคนิคต่างๆ ของเจ้าหน้าที่แต่ละคน พบสาเหตุของการสูญเสียยาลูกกลอนในขั้นตอนการผลิต โดยขั้นตอนที่เกี่ยวข้องมากที่สุดคือ การคลุกยาลูกกลอน การรีดเส้น และการตัดเม็ดยาลูกกลอน   จึงได้จัดทำแนวทางการปฏิบัติงานเพื่อการลดการสูญเสียยาลูกกลอนในขั้นตอนการผลิต ดังนี้ 

1. ขั้นตอนการคลุกยาลูกกลอน ต้องควบคุมการผสมน้ำผึ้งและน้ำเชื่อมให้ได้ใกล้เคียงตามเกณฑ์มาตรฐาน เพราะการผสมมีส่วนทำให้ลักษณะของยามีสภาพแข็งหรือนิ่มเกินไป 

2. ขั้นตอนการรีดเส้นยาลูกกลอน กำหนดการตัดเส้นยาลูกกลอนมีขนาดความยาว 19 เซนติเมตร เมื่อรีดเส้นยาเสร็จให้รีบตัดเม็ดยาลูกกลอนทันที เพราะถ้าทิ้งไว้นานจะทำให้ยาแห้งตัดเม็ดยาก

3. ขั้นตอนการตัดเม็ดยาลูกกลอน ถ้าตัดเม็ดช้าจะทำให้ยาแข็ง ติดเครื่อง ตัดไม่ออก ขณะตัดเม็ดยาให้หมั่นฉีดน้ำเลี้ยง หรือใช้ผ้าชุบน้ำเลี้ยงที่แผงเครื่องตัดเม็ดยาลูกกลอนเพื่อไม่ให้เม็ดยาติดเครื่อง รวมทั้งนำผ้ามากั้นที่เครื่องตัดเม็ดยาลูกกลอน ไม่ให้เม็ดยาที่ตัดแล้วกระเด็นมาติดในเครื่อง       

เมื่อเราได้ปรับปรุงวิธีปฏิบัติในการผลิตยาลูกกลอนในสามขั้นตอนหลักนี้ พบว่ามีปริมาณเศษยาลูกกลอนที่สูญเสียลดลง  และได้เม็ดยาตามขนาดที่ต้องการมากขึ้น

นอกจากนี้  ผมและเพื่อนๆ ได้ช่วยกันพัฒนาการผลิตยาลูกกลอนอย่างต่อเนื่อง มีการปรับปรุงขั้นตอนการบดยาให้มีมาตรฐานยิ่งขึ้น  โดยคัดแยกวัตถุดิบที่จะนำมาแยกบดเพื่อง่ายต่อการแร่งผงยาลูกกลอน

ตั้งแต่ผมได้มาทำงานด้านการผลิตยาสมุนไพร ที่โรงยาบาลสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมา  ผมได้เรียนรู้อะไรหลายอย่าง  อาทิ การทำยาสมุนไพรลูกกลอน  ซึ่งผมและเพื่อน ๆ มีความตั้งใจที่จะผลิตยาลูกกลอนให้ได้มาตรฐาน  มีขนาดเม็ดยาตามที่กำหนด  และมีเม็ดยาลูกกลอนสูญเสียไปในการผลิตลดน้อยลง

ที่สำคัญคือ ผมและเพื่อนๆ ได้เรียนรู้ว่า  การปฏิบัติงานนั้น หากเราสังเกตและเอาใจใส่ในทุกขั้นตอนของการทำงาน  เราจะมองเป็นปัญหา เมื่อเราตั้งคำถามถึงปัญหาที่เกิดขึ้น และร่วมแรงร่วมใจกันทดลองหาแนวทางในการแก้ไข  จะทำให้เราเห็นแนวทางในการพัฒนาได้   

หลายคนมองว่าปัญหามีไว้ให้แก้ไข  แต่หากเราทำงานด้วยหัวใจ ผมเชื่อว่าปัญหานั้นไม่ได้มีไว้เพียงแค่ให้แก้ไข แต่มีไว้ให้เราให้ได้พัฒนางาน ให้ดียิ่งขึ้นต่อไป