สมาชิก
แลกเปลี่ยน

แบบบักทึกการจัดการเรียนรู้

กระบวนการสร้างอนาคตร่วมกัน

 

แบบบันทึกข้อมูล

“วิธีจัดการเรียนรู้ครูต้นแบบ”

๑.     ชื่อ/ สกุล   นางรุ่งทิพย์     กล้าหาญ 

๒.     ส่วนงาน    คณะครุศาสตร์   มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย  วิทยาเขตเชียงใหม่

๓.     สาขาวิชาที่สอน   สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน  รายวิชาวิทยาการสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนและชุมชน

๔.     แนวคิด/แรงจูงใจ

ต้องการพัฒนารูปแบบวิธีการสอนสิ่งแวดล้อม  โดยให้นิสิตเกิดการพัฒนาการเรียนรู้ที่สมดุลทั้ง

ด้านพุทธพิสัย  ทักษะพิสัยและจิตพิสัย   กล่าวคือ   เกิดกระบวนการคิดวิเคราะห์  พฤติกรรมการปฏิบัติที่เกื้อกูลต่อสิ่งแวดล้อมและห่วงใยต่อสถานการณ์สิ่งแวดล้อม และมีจิตสาธารณะต่อสังคมด้านสิ่งแวดล้อม

๕.     รูปแบบวิธีการจัดการเรียนรู้ที่เป็นความภาคภูมิใจ 

๕.๑ เทคนิควิธีที่ใช้  : เทคนิคกระบวนการสร้างอนาคตร่วมกัน ( F.S.C) แต่เดิมเป็นเทคนิคที่ใช้ใน

กระบวนการพัฒนาชุมชน  ซึ่งมีแนวคิดสำคัญคือการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมผ่านกระบวนการกลุ่ม  ที่เน้นการทำความเข้าใจอดีต  ปัจจุบันและอนาคต   เพื่อลงมติและสร้างพันธะสัญญา สร้างวิสัยทัศน์อนาคตร่วมกัน ด้วยการรวบรวมแนวคิด ข้อมูลพื้นฐาน แผนปฏิบัติการ เพื่อการสร้างอนาคตร่วมกันที่เต็มไปด้วยความหวังและพันธะสัญญา มีจุดหมายปลายทางและแผนงานที่ชัดเจน  บนพื้นฐานสัมพันธภาพที่ดี ความเข้าใจและเห็นคุณค่าซึ่งกันและกัน 

๕.๒ ขั้นตอนกิจกรรมการเรียนรู้ มี    ขั้นตอนหลักดังนี้

           ก.   ขั้นตอนการรำลึกอดีต

๑.)กิจกรรมเส้นแบ่งเวลา  ( ๖๐ นาที)

วัตถุประสงค์  :   เพื่อให้นิสิตทุกคนได้สะท้อนประสบการณ์ในอดีตของตน

วิธีการ : แบ่งนิสิตเป็นกลุ่ม ๆ ละไม่เกิน ๕  รูป   แต่ละรูปนั่งคิดทบทวนความรู้ ประสบการณ์หรือเหตุการณ์เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมที่สำคัญ ๆ ของเชียงใหม่ ที่ผ่านมาทั้งในอดีตและปัจจุบัน  แจกกระดาษ เอ ๔  รูปละ    แผ่นเพื่อวาดภาพเหตุการณ์เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมที่สำคัญ ๆ ของเชียงใหม่ทั้งในอดีตและปัจจุบัน ลงในกระดาษ  ใช้เวลา    นาที  พร้อมทั้งให้แต่ละรูปบอกเล่าสิ่งที่วาดภาพ    จากนั้นให้แต่ละกลุ่มร่วมกันหลอมภาพวาดทั้งหมดลงในกระดาษโปสเตอร์   โดยกำหนดให้แนวคิดของทุกรูปปรากฏในรูปภาพและให้แต่ละรูปลงลายมือชื่อกำกับ  จากนั้นจึงนำไปปิดไว้ที่ผนังห้องเรียน

๒.)กิจกรรมเข้าใจอดีต( ๑๕ นาที)

            วัตถุประสงค์  : เพื่อให้นิสิตนำข้อมูลจากกิจกรรมเส้นแบ่งเวลามาวิเคราะห์หาความสัมพันธ์เชื่อมโยงเพื่อระดมความคิด

วิธีการ : ให้นิสิตแต่ละรูปเดินศึกษาภาพวาดสภาพเหตุการณ์สำคัญของแวดล้อมเชียงใหม่ในอดีตและปัจจุบันที่เพื่อน ๆ แต่ละกลุ่มนำเสนอในกิจกรรมข้อ ๑ พร้อมกับนำข้อมูลมาระดมความคิด

          ๓.)การหยั่งเห็น ( ๑๕ นาที)

วัตถุประสงค์  : เพื่อให้นิสิตได้มีโอกาสเสนอความคิดเห็นวิพากษ์วิจารณ์เหตุการณ์ที่เกิดในอดีต

วิธีการ  : ให้นิสิตแต่ละรูปช่วยกันสรุปภาพเหตุการณ์สำคัญของสิ่งแวดล้อมเชียงใหม่ในอดีตและปัจจุบัน พร้อมทั้งเสนอข้อคิดเห็นเกี่ยวกับสภาพการเปลี่ยนแปลงทางสิ่งแวดล้อมของเชียงใหม่ 

             ข. ขั้นตอนการมองปัจจุบัน

๔.) กิจกรรมแผนที่ความคิด  ( ๓๐ นาที)

วัตถุประสงค์  :  เพื่อสร้างภาพรวม ทิศทาง แนวโน้ม และปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสถานการณ์ปัจจุบัน

วิธีการ  : ระหว่างที่ให้นิสิตแต่ละรูปนำเสนอความคิดเห็นเกี่ยวกับสภาพปัญหาสิ่งแวดล้อมของเชียงใหม่ให้เพื่อนนิสิตในกลุ่มทราบ  ครูมอบหมายให้แต่ละกลุ่มเลือกตัวแทนกลุ่มหนึ่งรูปทำหน้าที่เลขานุการกลุ่ม   ดำเนินการสรุปบันทึกทุกความคิดลงบนกระดาษแผ่นใหญ่ในลักษณะแผนผังความคิดโดยการบันทึกด้วยคำสั้น ๆ   แล้วลากเส้นแสดงความเชื่อมโยง ประเด็นหลัก ประเด็นรอง ประเด็นย่อย และประเด็นเสริม ท้ายสุด   จากนั้นครูแจกสติกเกอร์ให้นิสิตรูปละ    แผ่น  เพื่อให้นิสิตแต่ละรูปนำสติกเกอร์ไปติดที่ประเด็นสิ่งแวดล้อมที่ตนเห็นว่าสำคัญที่สุด  เลขานุการกลุ่มจะนำคะแนน จัดลำดับแล้วนำเสนอที่ประชุม

๕.) กิจกรรมมุมมองของผองเพื่อน  (๑๕ นาที)

วัตถุประสงค์  : เพื่อให้นิสิตรับรู้มองของกลุ่มเพื่อน ทำให้พิจารณาปัญหาสิ่งแวดล้อมได้ลึกซึ้ง

วิธีการ  : ให้นิสิตแต่ละกลุ่มร่วมกันระดมความคิดเพื่อจัดลำดับความสำคัญของประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อม  เพื่อนำเสนอในที่ประชุมร่วม

๖.)กิจกรรมความภูมิใจต่อสิ่งแวดล้อมเชียงใหม่ ( ๒๕ นาที)

วัตถุประสงค์ : เพื่อเปิดโอกาสให้นิสิตได้เกิดการคิดทบทวนสถานการณ์สิ่งแวดล้อมเชียงใหม่และวิถีชีวิตในอดีตและปัจจุบันที่เป็นความสุขและความภาคภูมิใจ   ด้วยการรับฟังซึ่งกันและกัน ด้วยจิตใจที่เปิดกว้าง

วิธีการ  : แบ่งนิสิตกลุ่มละ    รูป  ให้นิสิตแต่ละรูปบอกความภาคภูมิและความสุขต่อสิ่งแวดล้อมของเชียงใหม่  รูปละ    ประเด็น   จากนั้นร่วมกันสรุปเป็นประเด็นของกลุ่ม  โดยเรียง  ๓ ลำดับแรก สำหรับเสนอในที่ประชุมรวม

๗.) กิจกรรมความหวงใย ( ๒๐ นาที)

วัตถุประสงค์ : เพื่อเปิดโอกาสให้นิสิตได้เกิดการคิดทบทวนสถานการณ์สิ่งแวดล้อมในอดีตและปัจจุบัน   ด้วยบอกเล่าความหวงใยต่อสถานการณ์ปัญหาสิ่งแวดล้อมเมืองเชียงใหม่  โดยวิเคราะห์สภาวะข้อจำกัดของสิ่งแวดล้อม และผลกระทบที่เกิดขึ้น  ด้วยการรับฟังซึ่งกันและกัน ด้วยจิตใจที่เปิดกว้าง

วิธีการ  : แบ่งนิสิตกลุ่มละ    รูป  ให้นิสิตแต่ละรูปบอกเล่าความหวงใยต่อสถานการณ์ปัญหาสิ่งแวดล้อมของเชียงใหม่  รูปละ    ประเด็น   จากนั้นร่วมกันสรุปเป็นประเด็นของกลุ่ม  โดยเรียง  ๓ ลำดับแรก   สำหรับนำเสนอในที่ประชุมรวม

๘.)กิจกรรมการหลอมรวมความหวงใยและความภาคภูมิใจ ( ๒๐ นาที)

วัตถุประสงค์  :  เพื่อให้นิสิตแต่ละรูป  ได้สะท้อนความรู้สึกหวงใยและความภาคภูมิใจต่อสถานการณ์สิ่งแวดล้อม   พร้อมหลวมรวมเป็นความหวงใยและความภาคภูมิใจร่วมกัน  โดยเป็นการเปิดใจและยอมรับกันและกันเพื่อเตรียมให้ทุกรูปเข้าสู่การระดมความคิดในการสร้างวิสัยทัศน์  และการกำหนดป้องกันแก้ไขปัญหาร่วมกัน

วิธีการ  :ให้ตัวแทนนิสิตแต่ละกลุ่มนำเสนอความหวงใยและความภาคภูมิใจต่อสถานการณ์สิ่งแวดล้อม กลุ่มละ  ๓ ประเด็นตามที่ระดมความคิดในกิจกรรมที่  ๖ – ๗  จากกนั้นให้นิสิตทั้งหมดรวมกันเรียงอันดับความหวงใยและความภาคภูมิใจต่อสถานการณ์สิ่งแวดล้อมเชียงใหม่  ด้านละ  ๓ ประเด็น

         ค. ขั้นตอนการสร้างภาพฝันสู่อนาคต

๙.) กิจกรรมการสร้างภาพฝันสู่อนาคต  (๖๐  นาที)

วัตถุประสงค์  : เพื่อให้นิสิตร่วมจินตนาการถึงสิ่งแวดล้อมเชียงใหม่ในอนาคตที่พึงปรารถนาร่วมกัน

วิธีการ  : แบ่งนิสิตตามกลุ่มเดิมในกิจกรรมที่  ๑- ๘   แจกกระดาษเอ ๔  ให้นิสิตแต่ละรูปจินตนาการด้วยการวาดภาพสิ่งแวดล้อมในอนาคต   ใช้เวลารูปละ    นาที    จากนั้นให้แต่ละรูปเล่าเรื่องภาพวาดของตนต่อเพื่อนสมาชิกในกลุ่ม    กำหนดให้นิสิตหนึ่งรูปทำหน้าที่เลขากลุ่มบันทึกเรื่องเล่าของเพื่อนนิสิต    จากนั้นแจกกระดาษโปสเตอร์กลุ่มละหนึ่งแผ่น   เพื่อให้นิสิตช่วยกันนำภาพทั้งหมดมาหลอมรวมเป็นจินตนาการภาพสิ่งแวดล้อมเชียงใหม่ในฝันของกลุ่ม  พร้อมทั้งทุกรูปลงลายมือชื่อกำกับภาพวาดจินตนาการของกลุ่ม

๑๐.) กิจกรรมการนำเสนอภาพฝันอนาคต  ( ๓๐ นาที)

วัตถุประสงค์  : เพื่อให้นิสิตได้แลกเปลี่ยนและค้นหาอนาคตสิ่งแวดล้อมของเชียงใหม่ที่พึงปรารถนาร่วมกัน  และร่วมกำหนดวิสัยทัศน์

วิธีการ : ให้นิสิตแต่ละกลุ่มนำเสนอภาพวาดจินตนาการสิ่งแวดเชียงใหม่ในความใฝ่ฝัน  กลุ่มละ ๕  นาที  โดยให้นำภาพวาดที่บอกเล่าเรื่องนั้น ๆ ไปติดฝาผนังห้อง  และให้นิสิตแต่ละรูปเดินศึกษาภาพฝันของกลุ่มเพื่อนใช้เวลา    นาที   จากนั้นให้แต่ละกลุ่มสังเคราะห์ภาพความฝันเป็นความเรียงกลุ่มละ    ประเด็น   พร้อมนำเสนอต่อที่ประชุมรวมและร่วมกันสังเคราะห์ความฝันเป็น    ประเด็น นำมาอภิปรายร่วมสร้างเป็นวิสัยทัศน์ร่วมกันในสร้างสิ่งแวดล้อมเชียงใหม่ที่พึงปรารถนา     ทั้งนี้โดยให้นิสิตแต่ละรูปร่วมกันพิจารณาสิ่งแวดล้อมเชียงใหม่ในฝัน  โดยคำนึงถึงความคิดที่เป็นไปได้

๑๑.) กิจกรรมออกแบบแผนปฏิบัติการส่วนบุคคล ( ๓๐ นาที)

วัตถุประสงค์  : เพื่อให้นิสิตได้ออกแบบแผนปฏิบัติการส่วนบุคคลในสร้างสิ่งแวดล้อมของเชียงใหม่ที่พึงปรารถนา

วิธีการ  : ให้นิสิตแต่ละรูปเลือกประเด็นการสร้างสิ่งแวดล้อมเชียงใหม่ ที่ตนสนใจและให้ความสำคัญตามกิจกรรมข้อที่  ๑๐  มาหนึ่งประเด็น    แล้วออกแบบกิจกรรมแผนปฏิบัติการส่วนบุคคล ว่าตนจะมีส่วนร่วมในประเด็นการสร้างสิ่งแวดล้อมที่ปรารถนาได้อย่างไร   โดยกำหนดให้มีการสำรวจพฤติกรรมตนเองจำนวน    สัปดาห์และออกแบบโครงการพัฒนาตนเองด้านสิ่งแวดล้อม

๑๒.)  กิจกรรมพัฒนาโครงการเพื่อสังคมด้านสิ่งแวดล้อม ( ๑๒๐ นาที)

วัตถุประสงค์  : เพื่อให้นิสิตได้พัฒนาโครงการเพื่อสังคมด้านสิ่งแวดล้อม

วิธีการ : แบ่งนิสิตเป็นกลุ่มตามกิจกรรมที่  - ๑๐  กำหนดให้แต่ละกลุ่มพิจารณาวิสัยทัศน์สิ่งแวดล้อมเชียงใหม่ที่พึงปรารถนา  โดยคำนึง  ความสามารถ  บทบาท   สถานภาพของนิสิตเพื่อกำหนดแผนงานและโครงการเพื่อสังคมเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมของกลุ่ม   พร้อมนำเสนอที่ประชุม  กลุ่มละ  ๑๐  นาที  เพื่อให้ที่ประชุมร่วมแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับโครงการ   โดยกำหนดให้มีการนำโครงการสู่การปฏิบัติในระยะเวลา หนึ่งภาคเรียนและให้นำเสนอผลงานสัปดาห์สุดท้ายของการเรียนการสอน  

๑๓.) กิจกรรมสรุปบทเรียน   (๑๘๐  นาที)

วัตถุประสงค์  : เพื่อให้นิสิตได้นำเสนอความรู้ประมวลประสบการณ์การเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อมทั้งจากการทำแผนปฏิบัติงานส่วนบุคคลและการทำโครงการเพื่อสังคมด้านสิ่งแวดล้อม

วิธีการ :  ให้นิสิตแต่ละรูปบอกเล่าสิ่งที่เรียนรู้จากการปฏิบัติตนตามแผนปฏิบัติส่วนบุคคลและโครงการพัฒนาตนเองด้านสิ่งแวดล้อม   พร้อมทั้งนำเสนอผลการดำเนินงานโครงการเพื่อสังคมด้านสิ่งแวดล้อม  

๕.๓ สื่อที่ใช้   เอกสารใบงานแบบบันทึกพฤติกรรมด้านสิ่งแวดล้อม , ใบงานโครงการพัฒนา

ตนเองด้านสิ่งแวดล้อม  ใบงานโครงการทำงานเพื่อสังคมด้านสิ่งแวดล้อม  สติกเกอร์ขนาด ๑ ซม. , กระดาษ เอ ๔  กระดาษโปสเตอร์   ปากกาสี

๕.๔ การวัดประเมินผล(เครื่องมือ/วิธีการวัดประเมินผล)

๑. ประเมินจากชิ้นงานที่นำเสนอ  : แบบบันทึกพฤติกรรมด้านสิ่งแวดล้อม  , เอกสารรายงาน

โครงการพัฒนาตนเองด้านสิ่งแวดล้อม  . เอกสารรายงานโครงการทำงานเพื่อสังคมด้านสิ่งแวดล้อม   

. ประเมินจากการสังเกตพฤติกรรมการมีส่วนร่วม การแสดงความคิดเห็น การกระตือรือร้น

ความคิดสร้างสรรค์

๕.๕ ระยะเวลาการจัดกิจกรรม  ๖๐๐ นาที หรือประมาณ  ๑๐ คาบ

๕.๖ ผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้

            ๑) ความสำเร็จ 

นิสิตได้บันทึกสะท้อนพฤติกรรมตนเองในกิจกรรมกระจำส่องตนด้านสิ่งแวดล้อม  นิสิตได้ทำโครงการพัฒนาตนเองด้านสิ่งแวดล้อมและได้ทำโครงการเพื่อสังคมด้านสิ่งแวดล้อม  ซึ่งสะท้อนจิตสาธารณะของนิสิตต่อสังคมเรื่องสิ่งแวดล้อม   โดยทั้งหมดนี้ได้พัฒนาสู่การผลิตผลงานวิจัยชั้นเรียนเรื่อง  การพัฒนาจริยธรรมต่อสิ่งแวดล้อม ด้วยกระบวนการสร้างอนาคตร่วมกันและได้รับการพิจารณาคัดเลือกให้นำเสนอในการประชุมเปิดขอบฟ้าคุณธรรมของศูนย์คุณธรรมและการประชุมวิชาการสำนักงานคณะกรรมการสภาการศึกษาแห่งชาติ

            ๒) ข้อจำกัดและความพยายามในการพัฒนา 

ตามหลักการขั้นตอนของกระบวนการสร้างอนาคตร่วมกัน  จะระบุการนำเสนอภาพฝันอนาคตในลักษณะของการแสดงละครหรือบทบาทสมมุติ  ซึ่งวิธีการดังกล่าวไม่สอดคล้องกับลักษณะผู้เรียนที่เป็นพระภิกษุสงฆ์  จึงปรับวิธีการเป็นการวาดภาพและบูรณาการแนวคิดสร้างคุณลักษณะที่พึงประสงค์แก่นิสิตโดยการกำหนดให้มีการทำโครงการเพื่อสังคมด้านสิ่งแวดล้อม

ปัจจุบันได้ปรับกระบวนการสร้างอนาคตร่วมกันสู่การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมเรื่องกระบวนการเรียนรู้ชุมชนในการฟื้นฟูและอนุรักษ์ป่าชุมชน  ตำบลแม่โป่ง อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่  โดยทุนสนับสนุนจากสำนักงานคณะกรรมการอุดมศึกษา ปี ๒๕๕๓

            ๓) การนำไปปรับใช้

            ๓.๑)เทคนิคการสอนนี้  เหมาะสมหรับผู้เรียนกลุ่มไม่เกิน  ๔๐ รูป 

            ๓.๒) ผู้สอนหรือผู้จัดกระบวนการเรียนรู้ต้องดำรงบทบาทการเป็นผู้อำนวยสะดวกในการจัดการเรียนรู้

             ๓.๓)  การกระตุ้นเสริมแรงการมีส่วนร่วมของผู้เรียนในการปฏิบัติงานที่มอบหมาย  โดยเฉพาะงานเกี่ยวกับโครงการพัฒนาตนเองและโครงการทำงานเพื่อสังคมด้านสิ่งแวดล้อม

             

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

บันทึกก่อนนี้
บันทึกใหม่กว่า
· คำสำคัญ: แบบบันทึกการจัดการเรียนรู้ 
· หมายเลขบันทึก: 436284 · เขียน:  
· อ่าน: แสดง
· สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน
แจ้งลบ
แจ้งลบ
อนุญาตให้แสดงความเห็นได้เฉพาะสมาชิก
ไม่อนุญาตให้แสดงความเห็น
{{ kv.current_user.preferred_name }} - เพิ่มความเห็นเพิ่มความเห็น
ใส่รูปหรือไฟล์