กระบวนการสอน

 กระบวนการสอน: วิชาการสอนและการให้คำปรึกษาทางสุขภาพ  

วิชาการสอนและการให้คำปรึกษาทางสุขภาพ    รหัสวิชา 503 106

เรื่อง  กระบวนการสอน 

อาจารย์อภิฤดี จิวะวิโรจน์

กระบวนการสอนทางสุขภาพ 

        การเรียนรู้เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวันของมนุษย์ มนุษย์มีการเรียนรู้อยู่ตลอดเวลา นับตั้งแต่แรกเกิดจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต การเรียนรู้เป็นสิ่งที่ช่วยให้มนุษย์มีชีวิตอยู่ในสถานการณ์ต่างๆ ได้อย่างปลอดภัย เหมาะสมและมีความสุข มนุษย์ทุกคนมีชีวิตอยู่ได้เพราะการเรียนรู้ เช่น เรียนรู้ที่จะหุงหาอาหาร ประกอบวิชาชีพ รักษาตัวเองเมื่อเจ็บป่วย เป็นต้น

กระบวนการสอนทางสุขภาพ

  1. ประเมินความต้องการของผู้เรียน
  2. การกำหนดวัตถุประสงค์และเป้าหมาย
  3. การวางแผนการสอนทางสุขภาพ

การประเมินความต้องการของผู้เรียน ผู้สอนต้องตั้งคำถามไว้ในใจ ดังนี้

-      ข้อมูลหรือความรู้ใดที่จำเป็นสำหรับผู้เรียนรายนี้

-      ทัศนคติใดบ้างที่มีอิทธิพลต่อการเรียนรู้นี้

-      ทักษะใดที่จำเป็นในการเรียนรู้นี้

-      ปัจจัยใดบ้างในสภาพแวดล้อมของผู้เรียนที่อาจจะขัดขวางหรือเป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้

การกำหนดวัตถุประสงค์และเป้าหมาย

ความหมายของวัตถุประสงค์การสอนทางสุขภาพ

        วัตถุประสงค์ หมายถึง การกำหนดความต้องการเกี่ยวกับผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจากการกระทำสิ่งหนึ่งสิ่งใด การกระทำที่เราต้องการจึงจะเป็นวัตถประสงค์  ส่วนวัตถุประสงค์การสอนนั้น หมายถึง การกำหนดความต้องการเกี่ยวกับผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นเนื่องจากการสอน

        วัตถุประสงค์การสอนทางสุขภาพเป็นการกำหนดเป้าหมายว่า เมื่อผู้เรียนรู้เรื่องสุขภาพอนามัยแล้วผู้เรียนเกิดพฤติกรรมทางอนามัยอะไรบ้าง มีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมอนามัยที่ถูกต้องและเหมาะสมเพียงใด (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมธิราช, 2539)

วิธีการเขียนวัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรมในการสอนทางสุขภาพ

      การเขียนวัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรมต้องคำนึงถึงองค์ประกอบ 4 อย่าง ได้แก่

1. ผู้เรียน  ต้องมีการชี้บ่งถึงตัวผู้เรียนว่าเป็นใคร ใครคือผู้แสดงพฤติกรรมภายหลังการเรียน เช่น ผู้ป่วย

ตัวอย่าง เมื่อเรียนเรื่องโรคหูน้ำหนวกจบแล้ว ผู้ป่วยสามารถบอกอาการของโรคหูน้ำหนวกอันตรายได้ถูกต้อง

2. พฤติกรรม  เป็นการกำหนดพฤติกรรมอันเนื่องมาจากการเรียนรู้ เป็นคำที่แสดงการกระทำที่สังเกตได้

ตัวอย่าง เมื่อเรียนเรื่องหูน้ำหนวกจบแล้ว ผู้ป่วยสามารถบอกอาการของโรคหูน้ำหนวกอันตรายได้อย่างถูกต้อง

3. เงื่อนไข หรือสถานการณ์ เป็นข้อความที่บอกถึงสภาวะหรือสถานการณ์ที่ให้ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมออกมา

ตัวอย่าง เมื่อเรียนเรื่องหูน้ำหนวกจบแล้ว นักศึกษาสามารถบอกอาการของโรคหูน้ำหนวกอันตรายได้อย่างถูกต้อง

4. เกณฑ์การประเมิน เป็นตัวกำหนดถึงระดับความสามารถของผู้เรียนที่ผู้สอนต้องการให้มีพฤติกรรมที่กำหนดไว้เพียงใด

ตัวอย่าง เมื่อเรียนเรื่องโรคหูน้ำหนวกจยแล้ว ผู้ป่วยสามารถบอกอาการของโรคหูน้ำหนวกเรื้อรังได้ถูกต้อง

การวางแผนการสอนทางสุขภาพ

องค์ประกอบของแผนการให้ความรู้ทางสุขภาพ (อภิวันท์ แก้ววรรณรัตน์,2546)

  1. หัวข้อเรื่อง
  2. หน่วยงาน/ ผู้รับผิดชอบ
  3. วันที่ เวลา
  4. ผู้ให้ / ทีมผู้ให้ความรู้
  5. กลุ่มเป้าหมาย
  6. สถานที่ให้ความรู้
  7. วัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรม
  8. เนื้อเรื่อง
  9. กิจกรรม / วิธีการให้ความรู้
  10. สื่อ / อุปกรณ์การให้ความรู้
  11. การประเมินผล

การเขียนเนื้อหาในแผนการสอนทางสุขภาพ (อภิวันท์ แก้ววรรณรัตน์,2546) การเขียนเนื้อหาในแผนการสอน แบ่งเป็น 3 ขั้น คือ

1.  ขั้นนำ จะเป็นเนื้อหาที่เกี่ยวกับความเป็นมา สถานการณ์ ความสำคัญ  ความหมายของเรื่องที่จะให้ จะเป็นการเกริ่นนำก่อนเข้าสู่เนื้อหา รายละเอียดของเรื่องที่จะให้ความรู้

2.  ขั้นเนื้อหา  จะต้องพิจารณาเนื้อหาที่ต้องการให้ผู้รับรู้ เข้าใจ นำไปใช้ครอบคลุมการเรียนรู้ด้านพุทธิปัญญา ทัศนคติ และการปฏิบัติ โดยเรียงลำดับเนื้อหา จากง่ายไปยาก ควรระมัดระวังคำพูดไม่ใช้ศัพท์ทางวิชาการที่จะทำให้ผู้ฟังไม่เข้าใจ และเนื้อหาไม่ควรยากจนเกินไป คำนึงถึงพื้นฐานความรู้ ความพร้อมสติปัญญาของผู้รับ

3.  ขั้นสรุป  เนื้อหาขั้นนี้จะเป็นการสรุปประเด็น เนื้อหาที่สำคัญ ที่ต้องการเน้นให้ผู้ฟังจดจำเข้าใจและนำไปปฏิบัติ เพื่อเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสมต่อไป

เทคนิค วิธีการสอนทางสุขภาพ

วิธีการสอนทางสุขภาพตามลักษณะการปฏิบัติกับกลุ่มเป้าหมาย (อภิวันท์ แก้ววรรณรัตน์,2546) แบ่งออกเป็น 4 กลุ่ม คือ

1.       วิธีการสอนทางสุขภาพเป็นรายบุคคล  เป็นการถ่ายทอดความรู้ถึงผู้รับโดยตรง  ให้ความรู้ได้ทุกเวลา ทุกสถานที่ และทุกโอกาส ทำให้ผู้รับเกิดความพึงพอใจ เกิดการเรียนรู้ได้ง่าย

2.       วิธีการสอนทางสุขภาพเป็นรายกลุ่ม  เป็นการถ่ายทอดความรู้ที่ผู้รับจะเกิดการเรียนรู้ได้ จะต้องมีความสนใจและตั้งใจจริง ผู้สอนต้องวางแผนเลือกกิจกรรมการสอนที่กระตุ้นความสนใจ และให้ผู้รับมีส่วนร่วมในกิจกรรม

3.       วิธีการสอนทางสุขภาพกับชุมชน  เป็นการถ่ายทอดความรู้ให้ผู้รับที่มีจำนวนมาก แต่มีปัญหาทางสุขภาพที่คล้ายคลึงกัน การเลือกกิจกรรมจะต้องคำนึงถึงการนำไปปฏิบัติได้ตามสภาพการณ์ที่เป็นจริง ในท้องถิ่น

4.       วิธีการสอนทางสุขภาพทางสื่อมวลชน เป็นการถ่ายทอดความรู้ให้ผู้รับโดยไม่มีกลุ่มเป้าหมายที่เฉพาะเจาะจง เช่น ให้ความรู้ทางวิทยุ ประชาสัมพันธ์ทางหอกระจายข่าวในหมู่บ้านหรือการจัดนิทรรศการ

เอกสารอ้างอิง: 

ยุทธ ไกยวรรณ์. (2550). เทคนิคการสอนและวิธีการ. กรุงเทพฯ : ศูนย์สื่อเสริมกรุงเทพฯ.

อภิวันท์ แก้ววรรณรัตน์. (2546). การเขียนแผนการให้ความรู้ทางสุขภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 3. [ม.ป.ท.] : โรงพิมพ์ชลบุรีย์การพิมพ์.

อาภรณ์ ใจเที่ยง. (2546). หลักการสอน. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ : โอ.เอส. พริ้นติ้ง เฮ้าส์.

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

 หมายเลขบันทึก: 313123
 เขียน:  
 อ่าน: คลิก 
 สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน
 แจ้งลบ
 
 แจ้งลบ
บันทึกก่อนนี้
บันทึกใหม่กว่า

ความเห็น

 อนุญาตให้แสดงความเห็นได้เฉพาะสมาชิก
 ไม่อนุญาตให้แสดงความเห็น
{{ kv.current_user.preferred_name }} - เพิ่มความเห็นเพิ่มความเห็น
 ใส่รูปหรือไฟล์