บรรณานุกรม

 หนังสืออ้างอิง 

บรรณานุกรม (Bibliography)

 

                บรรณานุกรม ( Bibliography) เป็นหนังสืออ้างอิงที่ชี้แหล่งข้อมูล  เป็นหนังสืออ้างอิงประเภทที่บอกให้ทราบว่าจะหาสารสนเทศจากแหล่งใด  และจะไม่มีสารสนเทศที่ต้องการทันที  แต่จะบอกแหล่งที่ให้บริการว่าสามารถสืบค้นสารสนเทศได้จากที่ใด  

                บรรณานุกรม (Bibliography)  คือหนังสือที่รวบรวมรายชื่อหนังสือหรือสิ่งพิมพ์อื่น ๆ  เข้าด้วยกัน  โดยเรียงตามลำดับอักษรตัวแรกของผู้แต่ง  ถ้าเป็นชาวต่างประเทศจัดเรียงตามลำดับอักษรตัวแรกของนามสกุล  รายละเอียดของแต่ละชื่อเรื่อง  ประกอบด้วย  ชื่อและนามสกุลของผู้แต่ง  ชื่อเรื่อง  สถานที่พิมพ์  สำนักพิมพ์  ปีที่พิมพ์  แต่ละรายชื่ออาจมีบรรณานิทัศน์สังเขปประกอบด้วยก็ได้  (สุทธิลักษณ์  อำพันวงศ์, 2535 : 55)

        บรรณานุกรม  เป็นหนังสืออ้างอิงที่ให้ความรู้เกี่ยวกับรายชื่อหนังสือหรือสิ่งพิมพ์อื่น ๆ  ทั้งในรูปแบบของสิ่งพิมพ์และสื่ออิเล็กทรอนิกส์  บรรณานุกรมของแต่ละรายการส่วนใหญ่จะเริ่มด้วยชื่อผู้แต่ง  ชื่อหนังสือหรือสิ่งพิมพ์  ครั้งที่พิมพ์  สถานที่พิมพ์  เมืองที่พิมพ์  ปีที่พิมพ์  อาจจะมีจำนวนหน้าและราคา  หรือบางครั้งอาจจะมีบรรณนิทัศน์ประกอบด้วย

        ความสำคัญของบรรณานุกรม

        เนื่องจากความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี  ทำให้เกิดความก้าวหน้าทางวิชาการต่าง ๆ  อย่างกว้างขวางและรวดเร็ว  มีผลให้เกิดการผลิตสารนิเทศในรูปแบบของ          สื่อสิ่งพิมพ์ตลอดจนสื่อในลักษณะอื่น ๆ  เป็นจำนวนมากมายมหาศาลตามไปด้วย  ดังนั้นบรรณารักษ์จึงต้องมีเครื่องติดตามความเคลื่อนไหวของสื่อสารนิเทศ  เพื่อช่วยในการคัดเลือกสิ่งพิมพ์และสื่ออื่น ๆ อย่างมีประสิทธิภาพ  อีกทั้งยังช่วยในงานบริการผู้อ่านให้สามารถค้นคว้าหาสารนิเทศประกอบ การศึกษา  วิจัย  และการหาทรัพยากรสารนิเทศได้อย่างรวดเร็วและครบถ้วน  เครื่องมือดังกล่าวข้างต้นก็คือบรรณานุกรม  ซึ่งมีความสำคัญต่อหน่วยงานสารนิเทศทุกประเภทในฐานะเป็นคู่มือจัดหาและคู่มือบริการที่ห้องสมุดทุกแห่งและหน่วยงานสารนิเทศทุกหน่วยจะต้องมีไว้เพื่อการปฏิบัติงานอย่างมีประสิทธิภาพของบรรณารักษ์  ตลอดจนนักเอกสารสารสนเทศทุกคนจะขาดไม่ได้  บรรณานุกรมมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อบรรณารักษ์ในแง่ทำหน้าที่เป็นคล้ายแผนที่นำทางของบรรณารักษ์ในการติดตามความเคลื่อนไหวในความก้าวหน้าทางวิชาการแขนงต่าง ๆ  พร้อมทั้งเป็นเครื่องมือที่ใช้ในการตัดสินใจเลือกซื้อทรัพยากรสารนิเทศทุกประเภท

                ประโยชน์ของบรรณานุกรม

                บรรณานุกรม  เป็นหนังสืออ้างอิงที่มีประโยชน์  ดังที่พิมลพรรณ  ประเสริฐวงษ์ แรพเพอร์  ได้เสนอแนะไว้  3  ประการ  คือ

                      1)  เพื่อช่วยในการหาหนังสือเล่มที่ต้องการ  (Locate)  บรรณานุกรมจะเป็นเครื่องช่วยบอกให้ทราบว่าจะหาซื้อหนังสือเล่มที่ต้องการนั้นได้จากสำนักพิมพ์ใด  หรือจะยืมได้จากหอสมุด แห่งใด  (ในกรณีที่เป็นบรรณานุกรมที่ระบุแหล่งที่อยู่ของหนังสือเล่มหนึ่ง ๆ  เช่น  Nation  Union  Catalog)  หรือช่วยให้ทราบว่าหนังสือหรือวัสดุที่เกี่ยวข้องในแขนงวิชาที่เราต้องการมีหรือไม่  กว้างขวางแค่ใด  มีใครเป็นผู้แต่ง  ผู้พิมพ์  พิมพ์เมื่อใด  ราคาเท่าไหร่

                      2)  เพื่อช่วยในการพิสูจน์ตรวจสอบ  (Identify  และ  Verify)  ว่ารายละเอียดของหนังสือเล่มหนึ่ง ๆ  ซึ่งประกอบด้วยชื่อเรื่อง  ชื่อผู้เขียน  ปีพิมพ์  สถานที่พิมพ์  จำนวนหน้า  ภาพประกอบและข้อเท็จจริงอื่น ๆ  เป็นไปตามนั้นจริง ๆ  หรือทำให้ทราบแน่ชัดว่าบัดนี้ได้มีการพิมพ์หนังสือ     ชื่อนั้น ๆ  ขึ้นแล้วโดยสำนักพิมพ์หนึ่ง

                      3)  เพื่อช่วยในการเลือกหนังสือ  (Selection)  สำหรับบรรณารักษ์  บรรณานุกรมจะเป็นเครื่องมือช่วยในการคัดเลือกหนังสือที่ดีมีคุณค่าเหมาะสมกับผู้ใช้ห้องสมุด  สำหรับผู้ใช้ห้องสมุดทั่วๆไป  บรรณานุกรมจะเป็นเครื่องช่วยให้ผู้อ่านได้เลือกหนังสือที่ดี  หรือเลือกหนังสือที่เกี่ยวข้องกับแขนงวิชาที่ผู้อ่านต้องการใช้ประกอบการศึกษาค้นคว้า  ทั้งนี้เพราะบรรณานุกรมโดยทั่วไปมักจะให้คำวิจารณ์หรือให้เนื้อเรื่องเกี่ยวกับหนังสือหรือวัสดุที่ได้รวบรวมไว้อย่างย่อ ๆ ด้วย

                วิธีใช้บรรณานุกรม

                      1)  พิจารณาดูว่าเรื่องที่ต้องการเป็นบรรณานุกรมทั่วไปหรือเฉพาะวิชา

                      2)  พิจารณาดูว่าข้อเท็จจริงที่ต้องการเป็นบรรณานุกรมลักษณะใด

                            2.1)  เป็นบรรณานุกรมอย่างเดียว

                            2.2)  เป็นบรรณานุกรมที่มีบรรณนิทัศน์สังเขป

                            2.3)  เป็นบรรณานุกรมและมีคำวิจารณ์ประกอบ

                      3)  เลือกใช้ประเภทบรรณานุกรมให้ถูกต้องตรงกับข้อเท็จจริงที่ต้องการ

บรรณานุกรมสามารถจำแนกในลักษณะต่างๆ  ได้  7  ประเภท  คือ 

                1.  บรรณานุกรมทั่วไป  เป็นบรรณานุกรมที่รวบรวมรายชื่อหนังสือ  หนังสือพิมพ์  สิ่งพิมพ์ต่างๆ  สื่ออิเล็กทรอนิกส์  โดยไม่จำกัดว่าพิมพ์ในประเทศใด  หรือภาษาใด 

                2.  บรรณานุกรมแห่งชาติ  เป็นบรรณานุกรมของหนังสือและสิ่งพิมพ์  ตลอดจนสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ของประเทศใดประเทศหนึ่งโดยเฉพาะ 

                3.  บรรณานุกรมเพื่อการค้าหรือบรรณานุกรมของสำนักพิมพ์  เป็นบรรณานุกรมที่สำนักพิมพ์  บริษัทหรือร้านค้าจัดทำขึ้น  เพื่อประโยชน์ในการขายหนังสือหรือสิ่งพิมพ์เหล่านั้น 

                4.  บรรณานุกรมฉบับพิเศษ  เป็นบรรณานุกรมที่จัดพิมพ์เฉพาะในหัวข้อใดหัวข้อหนึ่ง  หรือสิ่งพิมพ์ของนักเขียนคนใดคนหนึ่ง 

                5.  บรรณานุกรมเลือกสรร  เป็นบรรณานุกรมที่เลือกสรรแล้วว่าดีที่สุด 

                6.  บรรณานุกรมเฉพาะวิชา  เป็นบรรณานุกรมที่รวบรวมรายชื่อหนังสือ  สิ่งพิมพ์  และสื่ออิเล็กทรอนิกส์  เฉพาะสาขาวิชาใดวิชาหนึ่งเท่านั้น 

                7.  บรรณานุกรมของบรรณานุกรม  คือ  หนังสือบรรณานุกรมที่ให้รายชื่อหนังสือที่เป็นบรรณานุกรมที่มีประโยชน์  โดยมากจัดทำในแขนงวิชาใดวิชาหนึ่ง  หรือจัดพิมพ์ขึ้นเพื่อบุคคลในวงการอาชีพหนึ่ง 

 

บรรณานุกรมที่ควรรู้จัก

 

 

             1. บรรณานุกรมสิ่งพิมพ์รัฐบาล  โดย  สำนักบรรณสารการพัฒนา  สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์

                2.  บรรณานุกรมสิ่งพิมพ์ของกระทรวงศึกษาธิการ  โดย  กระทรวงศึกษาธิการ

                3.  บรรณานุกรมสิ่งพิมพ์เกี่ยวกับสถาบันพระมหากษัตริย์ในพระบรมราชจักรีวงศ์  เล่ม 1  โดยสำนักเลขาธิการรัฐมนตรี

 

สรุป

                 บรรณานุกรม  คือ  หนังสือรวบรวมรายชื่อหนังสือ  แต่ละชื่อจะบอกให้ทราบชื่อผู้แต่ง  ชื่อหนังสือ  สถานที่พิมพ์  สำนักพิมพ์  หรือผู้จัดพิมพ์  ปีที่พิมพ์  จำนวนหน้า  ราคา  บางเล่มให้รายละเอียดเรื่องย่อของหนังสือด้วย  ซึ่งเรียกว่า  บรรณนิทัศน์ประกอบบรรณานุกรม  มีประโยชน์สำหรับใช้เป็นคู่มือจัดหาและค้นหาทรัพยากรสารนิเทศทั้งหลายได้อย่างมีประสิทธิภาพ  หนังสือบรรณานุกรมบางเล่มอาจรวบรวมเฉพาะชื่อหนังสือในแขนงวิชาใดวิชาหนึ่ง  หรือสถาบันใดสถาบันหนึ่ง  หรือรวมรายชื่อหนังสือทั่ว ๆ  ไปก็ได้

 

แหล่งที่มา

 

       นันทา  วิทวุฒิศักดิ์.  สารนิเทศและการศึกษาค้นคว้า.  พิมพ์ครั้งที่ 2.  กรุงเทพฯ : ดี.ดี.บุ๊คสโตร์, 2536.

       สุทธิลักษณ์  อำพันวงศ์.  การใช้บริการห้องสมุดและการเขียนรายงาน

การค้นคว้า.  พิมพ์ครั้งที่ 8. กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช, 2535. 

       สุนิตย์  เย็นสบาย.  ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับหนังสืออ้างอิง. 

พิมพ์ครั้งที่ 2.  กรุงเทพฯ :

ภาควิชาบรรณารักษศาสตร์  คณะวิชามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์  สถาบันราชภัฎ

บ้านสมเด็จเจ้าพระยา, 2543.

_____ .  สารนิเทศเพื่อการศึกษาค้นคว้า.  กรุงเทพฯ : ภาควิชา

บรรณารักษศาสตร์  คณะวิชามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์  สถาบัน

ราชภัฎบ้านสมเด็จเจ้าพระยา, 2539.

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

 หมายเลขบันทึก: 240985
 เขียน:  
 ความเห็น:  อ่าน: คลิก 
 สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ
 แจ้งลบ
 
 แจ้งลบ

ความเห็น

นู๋นา
IP: xxx.164.158.62
เขียนเมื่อ Tue Sep 28 2010 15:52:34 GMT+0700 (ICT)

ขอบคุณคะ

ข้อมูลดีๆๆจริงเลยคะ....

ปวันรัตน์
IP: xxx.42.122.243
เขียนเมื่อ Sat Jun 04 2011 15:53:22 GMT+0700 (ICT)

งานอาจารย์ หายากจริงๆ

 อนุญาตให้แสดงความเห็นได้เฉพาะสมาชิก
 ไม่อนุญาตให้แสดงความเห็น
{{ kv.current_user.preferred_name }} - เพิ่มความเห็นเพิ่มความเห็น
 ใส่รูปหรือไฟล์
 
บันทึกก่อนนี้
บันทึกใหม่กว่า