การคิดเชิงวิพากษ์

การคิดเชิงวิพากษ์(Critical Thinking)

-         เป็นการวิเคาะห์ (Analytic) คือมีการตั้งคำถามสงสัย และมีการทดสอบตอบคำถาม

-         มีการใช้วิจารณญาณตัดสิน (Judgmental) ว่าจะสามารถประสบความสำเร็จตามที่คาดหวังไว้ได้หรือไม่

-         เฉพาะเจาะจง(Selective) คือมีการคัดเลือกเอาเฉพาะที่เหมาะใม ใช้งานได้

จิตใจลิง สมองจระเข้ และโซ่ล่ามช้าง

จิตใจลิง                                                                  อุปสรรคการคิด

การที่เราไม่มีสมาธิเป็นปัจจัยที่ทำให้เราหลุดออกจากกระบวนการทางความคิด

สมองจระเข้ (เราต้องสนองเชิงวิเคราะห์ อย่าทำตามสัญชาติญาณ) จระเข้สมองเล็ก ไม่วิเคราะห์ ทำตามสัญชาติญาณ เรามีสมองใหญ่กว่าจระเข้มากกว่าหลายเท่า

สัญชาตญาณที่ฝังลึกอยู่ในตัว สมองที่ไม่พัฒนาจะสนใจต่อสิ่งเร้า มันจะตอบสนองแต่เพียงสู้ หนี จับคู่ และอยู่เฉย ๆ เท่านั้น

โซ่ล่ามช้าง

การยึดติดกับรูปแบบ จิตใจชอบเดินตามรอยของรูปแบบที่มีอยู่แล้วมากกว่าจะค้นหาวิธีใหม่ ๆ หรือการคิดแบบใหม่ ๆ

ถ้าต้องเผชิญหน้าระหว่างการเปลี่ยนแปลงกับการพิสูจน์

คนเรามักจะเลือกเดินไปกับการพิสูจน์มากกว่า (คนไม่ชอบที่จะเปลี่ยนแปลง  จึงมีนักวิจัยมากกว่า)

ต้องควบคุมลิง (อย่าให้ออกนอกลู่นอกทาง)    เลี้ยงจระเข้ให้เชื่อง (อย่าทำอะไรโดยไม่ไตร่ตรอง)    และตัดโซ่พันธนาการช้างให้ขาดออกไป (อย่ายึดติดกับประสบการณ์ที่ผ่านมา)

เฮนรี่ฟอร์ด เคยกล่าวว่า “การคิด (การคิดแบบ Critical) เป็นงานที่ยากที่สุด มันอาจเป็นเหตุผลที่ทำให้มีคนชอบคิดน้อยเหลือเกิน”

Kaizen = Reproductive Thinking

ความคิดแบบสืบทอด คือการที่บุคคลใช้แนวความคิดในการพัฒนาสิ่งต่าง ๆ ด้วยการพัฒนาจากขั้นตอน ที่ทำอยู่เป็นปกติอยู่แล้วให้ดียิ่งขึ้น หรือการเพิ่มการตรวจสอบเข้าไปในขั้นตอนการผลิต เพื่อทำให้สินค้าที่ผลิตมีคุณภาพมากขึ้น ลดความเสียหายให้น้อยลง (ปรับปรุงแบบปัจจุบันให้ดีขึ้น คิดบนฐานเดิมที่มีอยู่แล้ว แต่ไม่ทำให้เกิด Innovation ขึ้น)    Stable  High Risk

TenKaizen=Productive Thinking

ความคิดแบบหวังผล คือการที่บุคคลใช้แนวความคิดใหม่มาพัฒนาสิ่งต่าง ๆ ด้วยการคิดใหม่ทำใหม่ ใช้แนวความคิดใหม่มาพัฒนาและก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง เช่นการพัฒนาสินค้าหรือบริการด้านใหม่ๆ เพื่อเป็นการพัฒนาหรือ เพิ่มศักยภาพและรายได้ให้แก่องค์กร คิดแบบหวังผบทำให้องค์กรอยู่ได้ภายใต้การเปลี่ยนแปลงสูง ( Change Low Risk)

Productive Thinking

องค์ประกอบของ Productive Thinking ก็คือทักษะแนวคิด 2 ด้าน ซึ่งประกอบด้วย

-         การคิดแบบสร้างสรรค์(Creative Thinking)

-         และการคิดเชิงวิพากษ์(Critical Thinking)

คิดใหม่อย่างสร้างสรรค์

ขั้นที่ 1 อะไรกำลังเกิดขึ้น  (อะไรเกิดขึ้นในองค์กรของเรา)

-         อะไรทำให้คัน(อะไรคือปัญหาของเรา)

-         อะไรคือผลกระทบ

-         อะไรคือสารสนเทศ

-         ใครมีส่วนร่วม

-         วิสัยทัศน์คืออะไร

อะไรทำให้คัน    อะไรคือความจำเป็นที่ต้องเปลี่ยนแปลง

-         เขียนทุกปัจจัยที่ทำให้คุณรู้สึกระคายเคือง (มากเท่าที่เวลาจะอำนวย)

-         จัดกลุ่ม/หมวดหมู่ของปัญหา

-         เลือกกลุ่มที่มีผลกระทบกับความระคายเคืองมากที่สุด

อะไรคือผลกระทบ     ทำไมมันจึงสำคัญ

-         อธิบายว่าความระคายเคืองนั้นมีผลกระทบอย่างไร และทำไม

-         เลือกรายการที่สำคัญที่สุดออกมา

อะไรคือสารสนเทศ    คุณต้องรู้อะไร

ทำไมถึงเกิดเหตุการณ์เพราะอะไร  จะหาทางแก้ปัญหาด้วยการรู้อะไรเพิ่มเติมบ้าง   สงสัยอะไร

                       รู้                                             สงสัย

ใครมีส่วนร่วม  ใครมีส่วนได้ส่วนเสีย

-         เขียนผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสีย หรือมีโอกาสจะมีส่วนได้เสียทั้งหมดออกมา

-         เลือกผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย มากที่สุดออกมา

วิสัยทัศน์คืออะไร  อนาคตเป้าหมายคืออะไร

     ภาพเป้าหมายในอนาคต ที่ปัญหาเหล่านั้นได้รับการแก้ไข

-         เขียนอนาคตเป้าหมายที่เป็นไปได้ให้มากที่สุด (เท่าที่เวลาจะอำนวย)

-         เลือกเป้าหมายที่น่าสนใจออกมา 3- 5 รายการ

-         เลือกเป้าหมายที่น่าสนใจออกมา 1 รายการ

-         Influence (มีอิทธิพลต่อองค์กรหรือไม่)

-         Importance(สำคัญหรือไม่)

-         Imagination (ให้ใส่จินตนาการลงไป)

การค้นหาอะไรกำลังเกิดขึ้น – ช่วยให้เข้าใจ  ประเด็นปัญหาได้อย่างแท้จริง  ----------à  ความคิดที่ออกมาเป็นรูปธรรมอย่างมีระบบ  จึงต้องใช้ความคิด เข้าใจ และเวลา (Think Take Time ---T.T.T)

 สรุปการอบรมการพัฒนาทรัพยากรบุคคลด้านนวัตกรรมสมัยใหม่(HRD Innovation) ของข้าราชการสถาบันพัฒนาข้าราชการกรุงเทพมหานคร