สมาชิก
แลกเปลี่ยน

เส้นเลือดขอด ป้องกันอย่างไร

 พวกเราคงจะไม่อยากเห็นเส้นเลือดที่ขาโป่ง คดเคี้ยว เลี้ยวเป็นมังกรเหมือนเส้นแม่น้ำ วันนี้เรามีข่าวดี... 

พวกเราคงจะไม่อยากเห็นเส้นเลือดที่ขาโป่ง คดเคี้ยว เลี้ยวเป็นมังกรเหมือนเส้นแม่น้ำ วันนี้เรามีข่าวดีเกี่ยวกับวิธีป้องกันเส้นเลือดขอดมาฝากครับ...

เส้นเลือดขอดหรือภาวะเส้นเลือดดำโป่งพอง คดเคี้ยว ดูเป็นเส้นสีเขียว ส่วนใหญ่พบในผู้หญิงวัยกลางคนขึ้นไป ผู้หญิงฝรั่งอายุ 50 ปีขึ้นไปมากกว่า 40 % มีภาวะเส้นเลือดขอด

ปกติเส้นเลือดดำของแขนและขาจะมีวาล์ว (valves) หรือลิ้นบางๆ อยู่ภายใน ลิ้นนี้จะยอมให้เลือดไหลกลับสู่หัวใจได้ทิศทางเดียว(one-way valve หรือวาล์วไหลขึ้น) ไหลกลับลงล่างไม่ได้

การไหลเวียนของเส้นเลือดดำในขาระดับลึกอาศัยการบีบตัวของกล้ามเนื้อ เช่น กล้ามเนื้อน่อง ฯลฯ เมื่อกล้ามเนื้อหดตัวจะบีบเส้นเลือดดำที่อยู่ภายใน ทำให้เลือดไหลขึ้นเบื้องบน ฯลฯ

เวลากล้ามเนื้อไม่ได้บีบตัว หรือเวลาที่เราอยู่เฉยๆ เลือดในเส้นเลือดดำที่ขาจะไม่ไหลกลับลงมาด้านล่าง เนื่องจากมีลิ้นหรือวาล์วกั้นไว้

ถ้าเรายืนหรือนั่งนานมากเกินจะทำให้เลือดคั่งในเส้นเลือดดำ เส้นเลือดดำจะค่อยๆ โป่งพองออก และกลายเป็นเส้นเลือดขอด

ปัจจัยเสี่ยงที่มีผลต่อการเกิดเส้นเลือดขอดได้แก่           
  1. พันธุกรรม:                                                          
    คนที่มีญาติเป็นเส้นเลือดขอดมีความเสี่ยงที่จะมีเส้นเลือดขอดมากขึ้น คนเหล่านี้มีโอกาสที่จะมีผนังเส้นเลือดดำอ่อนแอกว่าคนทั่วไป

    ลิ้นหรือวาล์วในเส้นเลือดดำทำหน้าที่ได้ดีไม่เท่าคนทั่วไป หรือเส้นเลือดดำที่เชื่อมระหว่างเส้นเลือดตื้น(ผิวหนัง)กับเส้นเลือดลึก(เช่น ในกล้ามเนื้อ ฯลฯ)น้อยกว่าคนทั่วไป ทำให้การไหลเวียนของเส้นเลือดดำบริเวณผิวหนังไม่ดีเท่าคนทั่วไป
  2. ยืนนาน                                                                :
    คนที่ยืนทำงานจะมีความเสี่ยงต่อโรคเส้นเลือดขอดเพิ่มขึ้น 20 % การศึกษาในคนงานเดนมาร์กพบว่า ผู้หญิงที่ยืนหรือเดินมากกว่า 75 % ของเวลาทำงานมีความเสี่ยงต่อโรคเส้นเลือดขอดเพิ่มเป็น 2 เท่า
  3. อายุ:                                                                   
    เมื่อคนเรามีอายุเพิ่มขึ้น เส้นเลือดดำจะอ่อนแอลง และโป่งพองได้ง่ายขึ้น ขณะเดียวกันกล้ามเนื้อขาที่ทำหน้าที่สำคัญในการบีบไล่เลือดขึ้นบนคือ กล้ามเนื้อน่องจะอ่อนแอลง ทำให้มีโอกาสเกิดเลือดคั่งในเส้นเลือดดำที่ขา และเส้นเลือดขอดเพิ่มขึ้น
  4. เพศ:                                                                   
    ผู้หญิงมีความเสี่ยงต่อโรคเส้นเลือดขอดมากกว่าผู้ชาย
    คนที่ตั้งครรภ์มาก่อนมีความเสี่ยงที่จะเกิดโรคเส้นเลือดขอดเพิ่มขึ้น เนื่องจากปริมาณของเลือดจะเพิ่มขึ้นในระหว่างการตั้งครรภ์ ความดันในช่องท้องเพิ่มขึ้นระหว่างตั้งครรภ์ น้ำหนักมดลูกและเด็กกดเส้นเลือดดำในช่องท้อง(ในท่านอนหงาย)

    ฮอร์โมนที่เปลี่ยนแปลงในระหว่างการตั้งครรภ์ทำให้เส้นเลือดดำขยายตัว ความเสี่ยงนี้จะแปรตามจำนวนการตั้งครรภ์ครบกำหนด กล่าวคือ ยิ่งมีลูกมากก็ยิ่งเสี่ยงต่อโรคเส้นเลือดขอดมาก
  5. น้ำหนัก:                                                              
    คนอ้วนมีความเสี่ยงต่อโรคเส้นเลือดขอดมากขึ้น โดยเฉพาะคนที่อ้วนตรงกลาง หรืออ้วนรอบพุง คนที่อ้วนมากมีความเสี่ยงต่อโรคเส้นเลือดขอดเพิ่มขึ้น 3 เท่า

วิธีป้องกัน:                                                                    

  1. ไม่สวมเสื้อผ้าคับเกิน:                                         
    การสวมเสื้อผ้าคับเกิน โดยเฉพาะบริเวณเอวและต้นขา มีส่วนทำให้เกิดแรงกดต่อเส้นเลือดดำที่ขา ทำให้การไหลเวียนของเลือดไม่สะดวก

    ควรสวมเสื้อผ้าให้พอดี ไม่ร้ดเข็มขัดแน่นเกิน เลือกกางเกงชั้นในที่ไม่รัดเกิน หรือเลือกกางเกงชั้นในที่ไม่รัดส่วนขาคล้ายกางเกงฟุตบอล หรือกางเกงนักมวย (boxers)
  2. หลีกเลี่ยงการยืนหรือนั่งนานๆ:                           
    แนะนำให้หลีกเลี่ยงการยืน หรือการนั่งคราวละนานๆ ควรเดินเร็วสลับยืนบ้าง และไม่ควรนั่งไขว้ขา เนื่องจากทำให้การไหลเวียนเลือดช้าลง
     
    การเดินทำให้กล้ามเนื้อขาหดตัว บีบไล่เลือดในเส้นเลือดดำขึ้นสู่ด้านบน นอกจากนั้นการเดินบ่อยๆ ยังมีส่วนช่วยป้องกันโรคอ้วนอีกทางหนึ่ง
  3. ฝึกกล้ามเนื้อน่อง:                                               
    กล้ามเนื้อน่องเป็นกล้ามเนื้อสำคัญที่ช่วยบีบเลือดจากเส้นเลือดดำขึ้นสู่ด้านบน

    แนะนำให้ฝึกกล้ามเนื้อน่องโดยการยืนตัวตรง เขย่งเท้าขึ้นช้าๆ ลงช้าๆ ทำ 3 ชุดๆ ละ 10 ครั้ง
    นอกจากนั้นควรใช้บันไดแทนการขึ้นลิฟต์ และเดินเร็ววันละ 30 นาที เพื่อให้กล้ามเนื้อขาแข็งแรงทั่วกันทุกส่วน
  4. ถุงน่อง:                                                               
    การใช้ถุงน่องที่ทำขึ้นเฉพาะ (compression stockings) มีส่วนช่วยกดเส้นเลือดดำบริเวณใกล้ผิวหนังให้แฟบลงได้
  5. ยกเท้าสูง:                                                           
    การนอนยกเท้าสูงเหนือระดับหัวใจคราวละ 15 นาทีมีส่วนช่วยให้เลือดในเส้นเลือดดำที่ขาไหลกลับสู่ร่างกายส่วนบนได้ดีขึ้น ถ้าหาโอกาสนอนยกเท้าสูงไม่ได้ การพักเท้าบนม้านั่งหรือที่พักเท้าแทนการวางเท้าบนพื้นก็ช่วยได้ในระดับหนึ่ง

ร้านค้าที่มีพนักงานยืนต้อนรับลูกค้ามากๆ หรือสถาบันการศึกษาที่มีอาจารย์ยืนสอนคราวละนานๆ ควรทำม้าพักเท้า เพื่อบรรเทาความปวดเมื่อยขาของพนักงาน และเป็นขวัญกำลังใจสำหรับพนักงาน(แสดงว่า ผู้บริหารใส่ใจสุขภาพของลูกน้อง)

แหล่งข้อมูล:

  • ขอขอบคุณ > Are your leg veins ready for summer? Harward Health e-newsletter, Compliments of Mercksource. Vol.3, Issue 6 (March 15, 2006). Source: Harward Women’s Health Watch. Vol.13, No. 16 (February 2005) > www.health.harward.edu/women.
  • นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ จัดทำ > ๒๓ มีนาคม ๒๕๔๙

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

· คำสำคัญ: สุขภาพ อ้วน เส้นเลือด เส้นเลือดขอด 
· หมายเลขบันทึก: 20470 · เขียน:  
· ความเห็น:
12
 · อ่าน: แสดง 
· สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ
 แจ้งลบ
 
 แจ้งลบ
บันทึกก่อนนี้
บันทึกใหม่กว่า
sasikm
IP: xxx.47.247.117
เขียนเมื่อ Thu Mar 23 2006 14:50:08 GMT+0700 (ICT)

อ่านแล้วมีประโยชน์มากค่ะ เป็นเรื่องที่อยากรู้พอดีเลย  วันหลังคุณหมอช่วยให้ความรู้เกี่ยวกับกระเพาะปัสวะอักเสบหรือไตให้ทราบหน่อยได้ไหมค่ะเพราะ ปวดหลังบ่อย ๆ สงสัยว่าเป็นอะไร

มาลินี ธนารุณ
IP: xxx.155.14.4
เขียนเมื่อ Thu Mar 23 2006 21:23:24 GMT+0700 (ICT)

ไม่เกี่ยวกับเส้นเลือดขอดหรอกค่ะ เพียงเข้ามาแสดงความยินดีที่อาจารย์ได้รับเสื้อสามารถจาก NUKM Blog ใส่พอดีไหมค่ะ คนที่ไม่เคยพบตัวจริงเสียงจริง ได้แต่ ลปรร กับอาจารย์ใน Blog ต่างพากันจินตนาการ  และกะขนาดรูปร่างตามคำบอกเล่า  ดีใจจริงๆ ที่ใครๆได้รู้จัก บุคคลที่ควรได้รู้จักเป็นอย่างยิ่ง อย่างนี้

ดิฉันเคยเปรียบไว้ว่า ถ้าการจัดการความรู้เปรียบได้ดั่งปลา (มี หัวปลา  ตัวปลา และหางปลา  เทียบได้กับ  มีเป้าประสงค์ของเรื่องที่อยากเรียนรู้เป็นกลุ่มๆ  มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้  และมีความรู้ที่ได้จากการ ลปรร.)  Blog ก็เปรียบเสมือนท่าเรือ ที่ทุกคนสามารถมานั่งตกปลาได้ตามใจชอบ  เป็นการจัดการความรู้ ที่เยี่ยมยอด  โดยเฉพาะอย่างยิ่งเป็นเครื่องมือที่เหมาะกับเหล่าปัญญาชน  ที่เป็นกลุ่มจัดการยากที่สุด

จันทวรรณ
IP: xxx.47.247.117
เขียนเมื่อ Thu Mar 23 2006 22:45:22 GMT+0700 (ICT)

ดิฉันเป็นเส้นเลือดขอดคะ เพราะมักจะติดนั่งพับเข่าและติดนั่งไขว้ห้าง วิธีการบริหารกล้ามเนื้อน่องอีกวิธีที่ดิฉันใช้อยู่เป็นประจำ แต่บางท่านอาจจะถือ คือ ให้เหยียบที่พื้นที่ที่มีลักษณะคล้ายธรณีประตู ขึ้นไปเหยียบเพื่อเขย่งปลายเท้าขึ้นและลง เวลาลงก็ต้องลงให้ต่ำกว่าระดับพื้น จะเป็นการ straight (ยืด) กล้ามเนื้อได้ดีมากคะ

นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์
IP: xxx.136.134.13
เขียนเมื่อ Fri Mar 24 2006 09:01:07 GMT+0700 (ICT)
  • ขอขอบคุณอาจารย์ sasikm, อาจารย์มาลินี และอาจารย์จันทวรรณ...
  • (1). เรื่องปวดหลังนี่พบได้บ่อยมาก คนในโลกประมาณ 8 ใน 10 คนจะมีปัญหาปวดหลังอย่างน้อย 1 ครั้ง เรียนเสนอให้หาหนังสือเรื่อง "ปวดหลัง" เล่มเล็ก(ราคาประมาณ 35 บาท)ของสำนักพิมพ์หมอชาวบ้านมาอ่าน (www.doctor.or.th) ตอนนี้(มีนาคม 49) มีเรื่อง "กระเพาะปัสสาวะอักเสบ" ให้ download PDF file ได้ ถ้าอยู่ใกล้คณะสหเวชศาสตร์หรือคณะเทคนิคการแพทย์ก็ปรึกษาอาจารย์ทางกายภาพบำบัดได้ครับ
  • (2). เสื้อสามารถของ NUQAKM เพิ่งได้รับ ได้อ่านจาก blog พบว่า สีเทาแทนสีสมอง สีส้มมาจากสีเหลืองแทนสีจีวรของสมเด็จพระพุทธชินราช และสีแดงจากวิริยะ(ความกล้าหาญ)ของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เวลาใส่คงจะ "ขลัง" มาก เพราะเป็นของที่มาจากชุมชนของคนที่มีความรู้ + เมตตา
  • (3). อาจารย์มาลินีกล่าวว่า คนที่มีความรู้จัดการยากที่สุด...จริงครับ อาจารย์ นพ.นคร ทัพภะสุต อดีต ผอ.รพ.ลำปาง ท่านกล่าวตอนก่อนเกษียณว่า บริหารโรงพยาบาล(หมอตอนนั้นไม่ถึง 100 คน)ยากกว่ากองทัพ
  • (4). อย่างไรก็ตาม... คนที่มีสติปัญหา หากว่ามีเมตตากรุณาประกอบแล้ว จะทำประโยชน์ได้มากเป็นพิเศษ
  • (5). ขอขอบคุณอาจารย์จันทวรรณเป็นพิเศษครับ... ท่าบริหารที่ธรณีประตูของอาจารย์ถูกต้องที่สุด การบริหารเพื่อความแข็งแรงควรบริหารให้มีช่วงการออกแรง (range of motion) เป็นช่วงยาวมากกว่าช่วงสั้น
  • (6). การทำคำแนะนำสำหรับประชาชนทั่วไปมักจะลดความแรงลง เพื่อให้คนสูงอายุ หรือคนอ้วนปฏิบัติได้ง่าย อีกอย่างหนึ่งที่แนะนำให้ยืนบนพื้น เพราะบางคน โดยเฉพาะคนสูงอายุเสี่ยงที่จะล้มได้ง่ายถ้ายืนบนธรณีประตู ส่วนคนที่อายุน้อยเช่นอาจารย์... การออกแรงที่ธรณีประตูดีที่สุดครับ
  • (7). ผมก็มีเส้นเลือดขอดที่ขาครับ เข้าใจว่า คงใช้อิริยาบถไม่เหมาะสมคือ ยืนหรือนั่งนานเกินไป เมื่ออ่านต้นฉบับนี้แล้วก็คิดว่า จะปรับปรุงตัวเองใหม่ทันทีเหมือนกัน...
  • ขอขอบคุณอาจารย์ sasikm, อาจารย์มาลินี, อาจารย์จันทวรรณ และท่านผู้อ่านทุกท่าน...
  • ขอให้ทุกท่านมีสุขภาพดีทั่วหน้าครับ
นิตยา
IP: xxx.28.21.4
เขียนเมื่อ Fri Mar 24 2006 12:33:57 GMT+0700 (ICT)

คำถามนี้อาจจะไม่เกี่ยวข้องกับเรื่องเส้นเลือขอด  แต่หวังอาจารย์คงจะกรุณา     ขอเรียนปรึกษา อาจารย์(ขอเรียกว่าอาจารย์นะคะ)  ว่า คนที่เป็นก้อนเนื้องอกในสมอง  มีโอกาสหายมากแค่ไหนและการผ่าตัดอันตรายมากหรือไม่คะ   และต้องได้รับการผ่าตัดเร็วแค่ไหน  คือใช้สิทธิ์ 30 บาท แล้วต้องรอนานมากค่ะ  ขอบพระคุณค่ะ

อ.หนึ่ง
IP: xxx.155.14.4
เขียนเมื่อ Fri Mar 24 2006 14:13:36 GMT+0700 (ICT)
     ผมไม่ได้เป็นเส้นเลือดขอดครับ แต่มักมีปัญหาเรื่องปวดหลัง เวลาเอี้ยวตัวหยิบของ เหมือนกล้ามเนื้อจะอักเสบ และปวดหลังอยู่เรื่องๆ สาเหตุน่าจะมาจาการนั่งทำงาน และการแบบของหนัก คือกระเป๋าโน๊ตบุ๊คอยู่เรื่อยๆครับ ไม่ทราบว่าคุณหมอเคยเขียนเองนี้ไว้มั่งหรือไม่ครับ สนใจครับ
นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์
IP: xxx.136.134.13
เขียนเมื่อ Fri Mar 24 2006 14:49:36 GMT+0700 (ICT)
  • ขอขอบคุณอาจารย์หนึ่ง และท่านผู้อ่าน...
  • บทความของผมยังไม่มีเรื่องปวดหลังครับ
    เรื่องนี้น่าสนใจมาก
  • เรื่องปวดหลังนี่แนะนำให้อ่านหนังสือเล่มเล็กของสำนักพิมพ์หมอชาวบ้าน
  • เรียนเสนอให้ปรึกษาอาจารย์กายภาพบำบัด คณะสหเวชฯ เพราะการป้องกันโรคปวดหลังนี่มักจะต้องอาศัย...
    1). ท่าทางที่ถูกต้อง
    2). การออกกำลังกาย โดยเฉพาะกล้ามเนื้อหน้าท้อง 
         กล้ามเนื้อหน้าท้องคนส่วนใหญ่จะอ่อนแอ
    3). การยืดเส้น โดยเฉพาะกล้ามเนื้อหลังและขา
         กล้ามเนื้อและเอ็นส่วนหลังและขาคนส่วนใหญ่จะมี
         ความตึงตัวสูงเกิน ทำให้หลังแอ่น
    4). การควบคุมน้ำหนัก
    5). ไม่ยกของหนักเกินกำลัง
  • ขอให้อาจารย์ และท่านผู้อ่านทุกท่านมีสุขภาพดี
    ไม่เป็นโรคปวดหลัง หรือโรคปวดทั้งหลาย
    จะได้ทำอะไรดีๆ ได้นานๆ
นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์
IP: xxx.136.134.13
เขียนเมื่อ Fri Mar 24 2006 15:04:47 GMT+0700 (ICT)
  • ขอขอบคุณอาจารย์นิตยาและท่านผู้อ่าน...
  • เนื้องอกในสมองส่วนใหญ่จะแบ่งตามอายุครับ
    1). ถ้าอายุน้อยกว่า 12 ปี...
    ส่วนใหญ่เป็นมะเร็งในสมอง พยากรณ์โรคไม่ค่อยดี
    2). ถ้าเป็นผู้ใหญ่...
    ส่วนใหญ่เป็นมะเร็งกระจายจากที่อื่นมา พยากรณ์โรคไม่ค่อยดีเช่นกัน... ส่วนใหญ่ใช้วิธีฉายแสง
    3). อย่างไรก็ตาม...
    ถ้าเป็นคนวัยกลางคน โดยเฉพาะผู้หญิง อาจจะเป็นเนื้องอกที่โตช้า เช่น เนื้องอกของเยื่อหุ้มสมอง (meningioma) กลุ่มนี้เนื้องอกโตช้า ทำให้ไม่ต้องรีบผ่าตัด ถ้าก้อนเล็กมาก และไม่อยู่ในที่สำคัญ... อาจจะรอได้นานทีเดียว
  • 4). น่าเห็นใจอาจารย์นิตยา และน่าเห็นใจทีมหมอ(รวมทั้งพยาบาล บุคลากรทุกระดับ) เพราะค่าจ้างหมอในภาคเอกชนสูงกว่าภาครัฐมาก ทำให้หมอลาออกกันมาก คิวผ่าตัดโรงพยาบาลรัฐมีแนวโน้มจะยาวขึ้นเรื่อยๆ ครับ...
  • 5). ทีมผ่าตัดสมองของไทยเหนื่อยกับการผ่าตัดอุบัติเหตุมาก ถ้าคนไทยกินเหล้าน้อยหน่อย หรือเลิกไปเลยยิ่งดี อุบัติเหตุจะน้อยลง ทุกฝ่ายจะเหนื่อยน้อยลง คิวผ่าตัดจะสั้นเข้าด้วย พวกขี้เมานี่เริ่มตอนค่ำ ทะเลาะหรือขับรถตอนดึก ตกเลือดกันประมาณสี่ทุ่มถึงตีสอง ทำให้ทีมผ่าตัดอดนอนกันเป็นประจำ
  • ขอให้อาจารย์นิตยา และท่านผู้อ่านทุกท่านมีสุขภาพดี
    การเตรียมผ่าตัดควรฝึกเดินเร็วอย่างน้อยวันละ 30 นาทีทุกวัน(ถ้าไม่มีข้อห้าม) คนที่แข็งแรงจะฟื้นตัวจากการผ่าตัดได้เร็ว
  • การที่แพทย์เจ้าของไข้ไม่ผ่าตัดด่วนนี่... ผมขอเดาว่า คงจะเป็นเนื้องอกธรรมดา และเป็นชนิดโตช้าครับ ขอมองโลกในแง่ดีไว้ก่อน ถ้านับถือพระพุทธศาสนา... ขอแนะนำให้สวดมนต์ให้ได้ทั้งบาลี-ไทย จิตใจจะเข้มแข็งขึ้นมาก...
นิตยา
IP: xxx.28.21.4
เขียนเมื่อ Fri Mar 24 2006 15:57:10 GMT+0700 (ICT)

กราบขอบพระคุณอาจารย์มากค่ะ  ที่ให้ความรู้และคำแนะนำที่เป็นประโยชน์มาก   แล้วก็คตอบคำถามได้รวดเร็วมาก   ขอบคูณมากๆค่ะ

นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์
IP: xxx.136.134.13
เขียนเมื่อ Fri Mar 24 2006 16:08:59 GMT+0700 (ICT)
  • ขอขอบคุณครับ...
นายนิรันดร์
เขียนเมื่อ Tue May 29 2007 21:45:05 GMT+0700 (ICT)
แวะมาอ่านครับ

ขอหอบความรู้ ด้านสุขภาพไปใช้ครับ
ขอบคุณครับ
นพ. วัลลภ พรเรืองวงศ์
เขียนเมื่อ Wed May 30 2007 12:12:36 GMT+0700 (ICT)

ขอขอบคุณอาจารย์นิรันดร์...

  • ขอขอบคุณที่แวะมาเยี่ยมเยียน + ให้กำลังใจครับ
อนุญาตให้แสดงความเห็นได้เฉพาะสมาชิก
ไม่อนุญาตให้แสดงความเห็น
{{ kv.current_user.preferred_name }} - เพิ่มความเห็นเพิ่มความเห็น
 ใส่รูปหรือไฟล์