ภาวะผู้นำ (Leadership)

 รวบรวมจากการศึกษาค้นคว้า 

เอกสารประกอบการศึกษา 

วิชา 430563 : การพัฒนาองค์การ (Organization Development)

ออกเอกสารโดย  นางกิ่งแก้ว   ศรีสาลีกุลรัตน์  รหัส  50926522

เอกบริหารการศึกษา  คณะศึกษาศาสตร์  มหาวิทยาลัยบูรพา

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ภาวะผู้นำ  (Leadership)

ความหมาย

ภาวะผู้นำ  (Leadership)  หมายถึง  กระบวนการที่บุคคลใดบุคคลหนึ่ง หรือมากกว่า พยายามใช้อิทธิพลของตนหรือกลุ่มตน  โดยได้รับการยอมรับและยกย่องจากบุคคลอื่นให้เป็นผู้นำในกลุ่มและมีอิทธิพลเหนือพฤติกรรมของสมาชิกในกลุ่มบุคคลนั้น  สามารถกระตุ้น ชี้นำ ผลักดัน ให้บุคคลอื่น หรือกลุ่ม บุคคลอื่น มีความเต็มใจ และกระตือรือร้นในการทำสิ่งต่าง ๆ ตามต้องการ โดยมีความสำเร็จของกลุ่ม หรือองค์การเป็นเป้าหมาย

ความสำคัญของภาวะผู้นำ

                การบริหารองค์การ  ผู้บริหารเป็นผู้ที่มีหน้าที่บริหารงานตามภารกิจขององค์การให้บรรลุวัตถุประสงค์ที่กำหนด  หน้าที่ในการบริหารงานจะเกี่ยวกับกิจกรรมหลายอย่าง  เช่น  การวางแผน (Planning) การจัดองค์การ (Organizing) การนำ (Leading)  การควบคุม  (Controling) เป็นต้น

องค์ประกอบของภาวะผู้นำ   เฮอร์เซย์ และแบลนชาร์ด  (Hersey  & Blanc, 1993 p. 94)

ภาวะผู้นำนั้นมีปัจจัยที่เป็นองค์ประกอบหลัก 3 ปัจจัยอันได้แก่

 

          1. ผู้นำ (Leader) : หมายถึงตัวบุคคลที่นำกลุ่ม มีบุคลิกอุปนิสัย ลักษณะอย่างไร
          2. ผู้ตาม (Follwoers) : หมายถึง บุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่รับอิทธิพลจากผู้นำ
          3. สถานการณ์ (Situation) : หมายถึง เหตุการณ์และสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น
          ปัจจัยทั้ง 3 ประการข้างต้นนี้จะมีผลต่อรูปแบบของภาวะผู้นำที่แสดงออกมาเป็นที่ทราบกันแล้วว่าภาวะผู้นำจะเกิดขึ้นเมื่อบุคคลสร้างอิทธิพลอันมีผลการกระทำหรือพฤติกรรมความคิดจิตใจความรู้สึกทำให้บุคคลเกิดพฤติกรรมไปในทางที่ผู้นำประสงค์ การสร้างอิทธิพลนั้นอาจออกมาได้ในหลายรูปแบบ อาทิ การข่มขู่ บังคับการจูงใจ การโน้มน้าวจิตใจ เป็นต้น  แต่จากการศึกษาพบว่าการให้อิทธิพลในทางลบ เช่นการบังคับนั้นไม่ก่อให้เกิดผลดีในระยะยาวเพราะการบังคับข่มขู่นั้นเป็นการสร้างความกลัวและความกดดันในการทำงาน อันจะก่อให้เกิดความไม่พึงพอใจในการทำงานได้  นอกจากนี้ ผู้นำต้องสามารถชักจูงใจให้ผู้ใต้บังคับบัญชากล้าแสดงออก กล้าเสี่ยงอย่างมีเหตุผล ไม่กลัวในผลที่จะเกิดขึ้นเพราะหากกลัวหรือคิดแต่เพียงว่าจะเกิดผลเสียจึงไม่กล้าทำการใด ๆ ผลงานก็ไม่อาจเกิดขึ้นได้เลย   ผู้นำต้องพยายามเสริมสร้างบรรยากาศแห่งการสร้างสรรค์การมีความคิดริเริ่มสิ่งแปลก ๆ ใหม่ ๆ เพราะปัญหาหนึ่ง ๆ นั้นมิใช่มีทางแก้ไขเพียงทางเดียว หากแต่มีหลายวิธีที่จะแก้ไขซึ่งต้องอาศัยการร่วมกันคิด ร่วมกันทำ ค้นหาวิธิที่ดีที่สุด   ในส่วนของผู้ตาม (Followers) ผู้นำต้องแสวงหาความเชื่อถือไว้ใจซึ่งกันและกันระหว่างผู้นำกับผู้ตาม
ผู้นำต้องไว้ใจผู้ตามโดยการให้อำนาจบางส่วนในการดำเนินงานในการตัดสินใจและที่สำคัญคือตัวผู้นำต้องมีความตั้งใจจริงที่จะทำงาน และรู้ให้มากกว่าสมาชิกในกลุ่มหรือผู้ตาม สามารถให้แนวทางและแก้ไขปัญหาต่าง ๆให้ผู้ตามหรือสมาชิกในกลุ่มได้ด้วยความสามารถดังกล่าวจะช่วยสร้างความมั่นใจให้แก่ผู้ตามในการที่จะปฏิบัติตาม ยกตัวอย่างเช่น ผู้จัดการท่านหนึ่งเมื่อได้รับตำแหน่งใหม่ ๆ ผู้ใต้บังคับบัญชามีความสงสัยในความสามารถว่าสามารถเข้าใจและให้คำปรึกษาแก่ผู้ใต้บังคับบัญชาได้หรือไม่เพราะผู้จัดการใหม่ท่านนี้มาจากธุรกิจที่แตกต่างกันและไม่มีความรู้พื้นฐานในงานด้านนี้เลย แต่หลังจากที่ท่านผู้จัดการได้ใช้เวลาศึกษาเรียนรู้งานและสามารถให้คำปรึกษาคำแนะนำที่ดีแก่ผู้ใต้บังคับบัญชาได้ ผู้จัดการท่านนี้ก็เป็นที่ยอมรับและได้ความเชื่อถือความเชื่อมั่นจากผู้ใต้บังคับบัญชาและทำงานร่วมกันได้ประสบความสำเร็จเป็นอย่างดี

คุณลักษณะผู้นำที่ดี   ริคเคทท์ (Ricketts, 1997, p. 51)   กล่าวว่า  ผู้นำที่มีคุณภาพและนำไปสู่ความสำเร็จมี         5 ประการ  คือ

                1.  มีทักษะด้านมนุษยสัมพันธ์  ( Human  relations  skills)  ผู้นำหรือผู้บริหารจะต้องยึดมั่นการบริหารด้วยความซื่อสัตย์  สุจริต  มั่นคง  ต้องมีความเชื่อมั่นในตนเอง  มีความมั่นใจในผู้อื่น เป็นแบบอย่างที่ดีให้กับผู้ร่วมงาน  ให้การส่งเสริมสนับสนุนให้ผู้ร่วมงานในการบริหารงานและทำงานร่วมกันได้อย่างมีความสุข

                2.  มีทักษะด้านเทคนิคและมนุษย์สัมพันธ์  (Technical  human  relations  skills)  ผู้นำหรือผู้บริหารต้องมีทักษะด้านเทคนิคและมีมนุษยสัมพันธ์กับผู้ร่วมงานทั้งภายในและภายนอกองค์กรรวมทั้งบุคคลทั่วไป เป็นผู้ที่มีบุคลิกลักษณะที่ดี  มีความเชื่อมั่น  ศรัทธาของตัวเองให้เป็นที่ประจักษ์

                3.  มีทักษะด้านเทคนิค (Technical  skills)  ผู้นำหรือผู้บริหารต้องมีการแสดงออกให้เห็นถึงความสามารถในการบริหารงานในองค์กรได้อย่างดีมีประสิทธิภาพ  มีการบริหารงานตามเป้าหมายและแผนงานที่ได้กำหนดและประสบผลสำเร็จให้การยอมรับในการปฏิบัติงานที่ผิดพลาดของผู้ร่วมงานและมีการเสนอแนะวิธีการแก้ไขที่จะก่อให้เกิดความสำเร็จในการปฏิบัติงาน

                4.  มีทักษะด้านความคิด  เทคนิค (Conceptual  technical  skills) ผู้นำหรือผู้บริหารจะต้องบริหารโดยใช้สติปัญญาที่เป็นเลิศ ใช้ความคิดไตร่ตรองพิจารณาในการบริหารงานอย่างรอบคอบ  ตัดสินใจมอบหมายงานได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม  มีความมุ่งมั่นและมีความรับผิดชอบในการบริหารงาน  เพื่อให้เกิดผลสำเร็จ

                5.  มีทักษะด้านความคิด (Conceptual  skills) ผู้นำหรือผู้บริหารจะต้องเป็นผู้ที่มีวิสัยทัศน์กว้างไกล  มีความรอบคอบและหาแนวทางวิธีแก้ไขไว้ล่วงหน้า  มีความคิดสร้างสรรค์ ทันต่อความก้าวหน้าของเทคโนโลยี  มีความคิดกล้าหาญ กล้าตัดสินใจอย่างชาญฉลาดและรอบคอบ  มีแนวคิดของความเป็นผู้นำ  มีการติดตามผลการดำเนินงานให้เป็นไปอย่างดีมีประสิทธิภาพอยู่เสมอ

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

แหล่งอ้างอิง

คุณวุฒิ   คนฉลาด. (2540). ภาวะผู้นำ (พิมพ์ครั้งที่ 2). ชลบุรี : ภาควิชาการบริหารการศึกษา  คณะศึกษาศาสตร์ 

มหาวิทยาลัยบูรพา

ภารดี   อนันต์นาวี. (2547) . การวิเคราะห์ภาวะผู้นำของนิสิตระดับปริญญาโท  สาขาการบริหารการศึกษา  คณะศึกษาศาสตร์ 

มหาวิทยาลัยบูรพา. รายงานการวิจัย,  ภาควิชาบริหารการศึกษา, คณะศึกษาศาสตร์, มหาวิทยาลัยบูรพา.

ภารดี   อนันต์นาวี. (2551) . หลักการ  แนวคิด  ทฤษฎีทางการบริหารการศึกษา. ชลบุรี : มนตรีจำกัด.

http://www.nrru.ac.th/article/leadership/page1.3.html

http://www. reg.ksu.ac.th/teacher/supavadee/mbaleader.html

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

 คำสำคัญ: ภาวะผู้นำ (leadership) 
 หมายเลขบันทึก: 199694
 เขียน:  
 ความเห็น:  อ่าน: คลิก 
 สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ
 แจ้งลบ
 
 แจ้งลบ
บันทึกก่อนนี้
บันทึกใหม่กว่า

ความเห็น

kaewjai
เขียนเมื่อ Sat Aug 09 2008 14:15:23 GMT+0700 (ICT)

สวัสดีค่ะ เนื้อหามีประโยชน์มากเลยค่ะ

miss Ratchaneemon Suwannakan
เขียนเมื่อ Sat Aug 09 2008 14:28:04 GMT+0700 (ICT)

ได้รับความรู้ดีมาก ๆ เลยค่ะ และก็น่าเชื่อถือมาก

จิ๊บ
IP: xxx.27.38.9
เขียนเมื่อ Mon Feb 15 2010 10:19:46 GMT+0700 (ICT)

คุณลักษณะผู้นำที่ดี ริคเคทท์ (Ricketts, 1997, p. 51) เอามาจากหนังสือเล่นไหมค่ะ หาไม่เจอเลย ต้องใช้อ้างอิงค่ะ รบกวนตอบหน่อยนะค่ะ

 อนุญาตให้แสดงความเห็นได้เฉพาะสมาชิก
 ไม่อนุญาตให้แสดงความเห็น
{{ kv.current_user.preferred_name }} - เพิ่มความเห็นเพิ่มความเห็น
 ใส่รูปหรือไฟล์