วงมโหรี

 เครื่องดนตรีวงมโหรี 

วงมโหรี   

           วงมโหรี      เป็นวงดนตรีอีกประเภทหนึ่ง     ที่ประสมกันระหว่างเครื่องดนตรีในวงปี่พาทย์กับเครื่องดนตรีในวงเครื่องสาย  แต่เครื่องดนตรีในวงปี่พาทย์สร้างขนาดให้เล็กลงกว่าเดิม  เพื่อให้เสียงเครื่องดนตรีในวงปี่พาทย์ ดังกลมกลืนกับเครื่องดนตรีในวงเครื่องสาย  เพราะเสียงเครื่องดนตรีในวงเครื่องสายดังเบากว่าเครื่องดนตรีในวงปี่พาทย์  ส่วนขนาดของวงยึดถือขยาดของวงปี่พาทย์เป็นหลัก  แต่เนื่องจากขนาดของวงปี่พาทย์มี ๓ ขนาด และขนาดของวงเครื่องสายมี ๒ ขนาด  จึงต้องจัดประสมดังนี้
              --   วงมโหรีเครื่องห้า       ประสมกันระหว่างวงปี่พาทย์เครื่องห้ากับเครื่องสายวงเล็ก
              --  วงมโหรีเครื่องคู่         ประสมกันระหว่างวงปี่พาทย์เครื่องคู่กับวงเครื่องสายวงใหญ่
              --  วงมโหรีเครื่องใหญ่    ประสมกันระหว่างวงปี่พาทย์เครื่องใหญ่กับวงเครื่องสายวงใหญ่

           วงมโหรี  คงเป็นวงดนตรีที่มีมาแต่โบราณ  อย่างน้อยตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา  ซึ่งมีกล่าวไว้ในกฏมณเฑียรบาลสมัยกรุงศรีอยุธยาว่า     “   ในการพิธีจองเปรียงชุดลอยโคมนั้น ( พระเจ้าอยู่หัว ) เสด็จลงเรือพระที่นั่ง มีเรือจะเข้แนมสองข้าง  แล้วระบุว่า ( เรือด้าน ) ซ้ายดนตรี  ( เรือด้าน ) ขวามโหรี  “ มิได้บอกลักษณะของวงมโหรี ว่ามีคนร้องและคนเล่นอย่างไร  แต่พอจะทราบได้ว่า ( วง ) มโหรี กับ ( วง ) ดนตรีที่กล่าวถึงในที่นั้นคงแตกต่างกัน  จึงจัดไว้ในเรือคนละลำ และเรียกชื่อวงต่างกัน   สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงอธิบายไว้ว่า     “ มโหรีในชั้นเดิมคงเล่นกันเพียง ๔ คน คือ
              --  คนขับร้องลำนำและตีกรับพวงให้จังหวะเอง ๑
              --  สีซอสามสายประสานเสียง ๑
              --  ดีดกระจับปี่ให้ลำนำ ๑
              --  ตีทับประสานกับลำนำ ๑
              แล้วทรงอธิบายต่อไปอีกว่า “  มโหรีทั้งสี่สิ่งที่พรรณามานี้  พึงสังเกตุเห็นว่า มิใชอื่น คือเอาเครื่องบรรเลงพิณกับเครื่องขับไม้มารวมกันนั่นเอง        เป็นแต่ใช้กระจับปี่ดีดแทนพิณ    ตีทับแทนไกวบัณเฑาะว์    และเติมกรับพวงสำหรับให้จังหวะเข้าอีกอย่างหนึ่ง “ เช่น ที่กล่าวถึงในพระราชนิพนธ์บทละคอนอิเหนา ( เล่ม ๒ หน้า ๓๑๑ ) ว่า “ ทรงสดับขับไม้มโหรี  ซอสีส่ง  เสียงจำเรียงราย “ 
              สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงอธิบายต่อไปว่า “ ตั้งแต่มีมโหรีวงผู้หญิงเกิดขึ้น    ก็เห็นจะชอบเล่นกันอย่างแพร่หลาย       จึงเกิดเป็นเหตุให้คนคิดเพิ่มเติมเครื่องมโหรีขึ้นตามลำดับ  เครื่องดนตรีที่เพิ่มเติมขึ้นเมื่อครั้งกรุงศรีอยุธยา   ( สังเกตุตามปรากฏในภาพเขียนสมัยนั้น ) คือ รัมนา ตีประกอบกับทับอย่างหนึ่ง  และ ขลุ่ย    สำหรับเป่าให้ลำนำอย่างหนึ่ง  วงมโหรีวงหนึ่งจึงกลายเป็น ๖ คน
              ภาพเขียนในสมัยรัชกาลที่ ๑   ที่ฝาผนังด้านตะวันตก       ในพระที่นั่งพุทไธสวรรค์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร       เขียนรูปวงมโหรีหญิงมีคนเล่น ๖  คน  ภาพเขียนดังกล่าวนี้      อาจเขียนตามลักษณะวงมโหรีครั้งกรุงศรีอยุธยา หรือเขียนตามที่ยังมีบางวงนิยมเล่นอยู่ในสมัยนั้น
             จากหลักฐานต่อมาพบว่า  วงมโหรีได้เพิ่มเครื่องดนตรีเป็นลำดับ  จากวงหนึ่งมี ๖ คน เพิ่มเป็น ๙ คน จนถึง ๑๔ คนในสมันรัตนโกสินทร์     โดยมีการนำเครื่องดนตรีในวงปี่พาทย์เข้ามาประสมวงด้วย เช่น ฆ้อง  ระนาดไม้  ระนาดแก้ว  ระนาดทุ้ม โดยย่อขนาดเครื่องดนตรีในวงปี่พาทย์ให้เล็กลง  เพื่อให้เสียงดังกลมกลืนกับวงเครื่องสาย     ใช้บรรเลงและขับร้องมาจนถึงปัจจุบัน    นิยมใช้บรรเลงในงานมงคล         หรืองานรื่นเริงเพื่อขับกล่อมที่ไม้ต้องการเสียงดังมาก

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

 คำสำคัญ (keywords): มโหรี 
 หมายเลขบันทึก: 170439
 เขียน:  
 ความเห็น:  อ่าน: คลิก 
 สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ
 แจ้งลบ
 
 แจ้งลบ

ความเห็น

กวิน
เขียนเมื่อ Wed Mar 12 2008 07:54:55 GMT+0700 (ICT)
  • อาจารย์นอนดึกนะครับ สงสัยเพิ่งกลับจากงานวัด
  • แวะมาทักทายครับ
ครูโย่ง
เขียนเมื่อ Wed Mar 12 2008 14:02:01 GMT+0700 (ICT)

สวัสดีครับ

ท่าน P กวิน

  • นอนดึกครับ
  • เหนื่อยมาก ๆ ครับ
  • แต่ สู้ตายครับผม
  • ขอบคุณที่แวะมาทักทายครับ
  • แล้วจะไปเยี่ยมนะครับ

 

pp
IP: xxx.120.178.6
เขียนเมื่อ Sun Dec 14 2008 16:33:11 GMT+0700 (ICT)

สวัสดีค่ะ หนูมี่เรื่องอยากจาปรึกษาค่ะพอดีว่า อาจารให้ทำงานเกี่ยวกับวงมโหรีสมัยก่อนสุโขทัย สุโขทัยอะค่ะ หนูรองหาดูเเล้วเเต่ไม่พบเลยคุณครูช่วยหน่อยนะค่ะ

ตั้ม
IP: xxx.172.200.186
เขียนเมื่อ Thu Sep 03 2009 20:17:07 GMT+0700 (ICT)

ผมชอบมากครับผมอยากได้รูป

กิจจ์
IP: xxx.172.200.186
เขียนเมื่อ Thu Sep 03 2009 20:19:29 GMT+0700 (ICT)

สู้ตายนะครับผมผมอยากได้รูปมากๆๆๆครับรูปวงมโหรีครับ

มโห
IP: xxx.9.32.52
เขียนเมื่อ Sun Jan 17 2010 20:30:30 GMT+0700 (ICT)

ดีงับ สู้ๆๆๆๆๆๆๆๆ

ใครก็ได้
IP: xxx.172.122.156
เขียนเมื่อ Thu May 27 2010 18:50:00 GMT+0700 (ICT)

ดีดีดีดีดีดีดีดีดีดีดีดีดีดีดีดีดีดีดีดีดี

ดีดีดี

ดเเหกดั-
IP: xxx.93.198.168
เขียนเมื่อ Fri Sep 16 2011 13:10:28 GMT+0700 (ICT)

ด่รห่ากนห้

 

กพ้ะวัย

kol
IP: xxx.93.198.168
เขียนเมื่อ Fri Sep 16 2011 13:12:39 GMT+0700 (ICT)

โลกร้อนเราซ้อมได้เคยอ่านกันไม่ครับคนสวย

 อนุญาตให้แสดงความเห็นได้เฉพาะสมาชิก
 ไม่อนุญาตให้แสดงความเห็น
{{ kv.current_user.preferred_name }} - เพิ่มความเห็นเพิ่มความเห็น
 ใส่รูปหรือไฟล์
 
บันทึกก่อนนี้
บันทึกใหม่กว่า