สมาชิก
แลกเปลี่ยน
 

การวิจัยเชิงอนาคต

การวิจัยเชิงอนาคต

วันนี้ผมได้ศึกษาบทความการวิจัยเชิงอนาคต  : ปฏิบัติการวิจัยอนาคตด้วยEDFR       ของ รศ.ดร.วิโรจน์  สารรัตนะ  พอสรุปเล่าสู่กันฟัง ได้ดังนี้ ครับ                       

                นักอนาคตนิยมเชื่อว่า อนาคตเป็นเรื่องที่สามารถทำการศึกษาได้อย่างเป็นระบบ ความเชื่อของมนุษย์จะมีอิทธิพลต่อพฤติกรรมและการตัดสินใจของมนุษย์ มนุษย์สามารถควบคุมอนาคตได้ จุดมุ่งหมายของการวิจัยอนาคต                เพื่อศึกษาแนวโน้มที่เป็นไปได้ทั้งที่พึงประสงค์และไม่พึงประสงค์ให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้  และเพื่อที่จะหาทางทำให้แนวโน้มที่พึงประสงค์เกิดขึ้นและป้องกันแนวโน้มที่ไม่พึงประสงค์ให้หมดไป                เทคนิคการวิจัยอนาคตแบบ EDFR เป็นทั้งระเบียบวิธีในการวิจัยในการคาดการณ์อนาคต (research technique) และเป็นทั้งเทคนิคการสื่อสารระหว่างผู้เชี่ยวชาญ (communicating process) ซึ่งผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่มักไม่มีเวลาว่างที่จะมานั่งแลกเปลี่ยนประสบการณ์โดยตรง เทคนิคการวิจัยแบบ EDFR  และ Delphi จะเปิดโอกาสให้ผู้เชี่ยวชาญได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ความเชี่ยวชาญระหว่างกันและกันการแบ่งช่วงเวลา                นักอนาคตนิยม แบ่งช่วงเวลา  ออกเป็น 4 เวลา  คือ ช่วงเวลา 5 ปี เป็นการทำนายหรือวางแผนระยะกระชั้นชิด เป็นการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า เป็น immediate problem solving ,immediate forecasting  , immediate planning  ช่วงประมาณ 5-10 ปี เป็นการทำนายหรือการวางแผนระยะสั้น(short range forecasting ,short range planning ) ช่วงประมาณ 10-15 ปี ไปจนถึง 20 ปี  เป็นระยะปานกลาง middle range forecastingหรือ planning เป็นการศึกษาอนาคตของสังคมหรือวัฒนธรรมของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง ช่วงระยะ 20 หรือ 25 ปี ขึ้นไป เป็นการวิจัยอนาคตระยะยาว ข้อมูลที่ได้หรือผลที่ได้อาจจะขาดแรงจูงใจการเลือกกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ : เกณฑ์และวิธี                เหตุผลที่เลือกผู้เชี่ยวชาญในการวิจัยเชิงอนาคต เพราะเชื่อว่า ผู้เชี่ยวชาญผู้เชี่ยวชาญจะเป็นกลุ่มที่มองหรือคาดการณ์อนาคตได้ชัดเจนและถูกต้องมากกว่าคนธรรมดา  และที่สำคัญการเปลี่ยนแปลงต่างๆที่เกิดขึ้นในสังคมบุคคลที่อยู่เบื้องหลังมักเป็นกลุ่มผู้เชี่ยวชาญนั่นเอง                เกณฑ์การคัดเลือกผู้เชี่ยวชาญ  สำหรับการวิจัยอนาคต มีลักษณะเป็นแบบเจาะจงเลือก(purposive) มากกว่าการสุ่ม (random)                 วิธีการเลือกกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ อาจจะเจาะจงเลือก หากรู้ว่าใครเป็นผู้เชี่ยวชาญ  หากไม่ทราบสิ่งที่ทำได้คือใช้วิธีการโยนลูก (snowball)การระบุชื่อผู้เชี่ยวชาญ                การระบุชื่อผู้เชี่ยวชาญในงานวิจัย อย่าทำให้มีผลกระทบทางร้ายต่อผู้ที่มีชื่อ ควรเป็นผลกระทบทางดี และควรขออนุญาตก่อนการเตรียมตัวกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ                การเตรียมตัวกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ (preparing subjects) เพราะมีผลกระทบต่อการวิจัยตลอดเวลา เนื่องจากการวิจัยอนาคต EDFR หรือ Delphi นั้นใช้เวลามาก จึงจำเป็นต้องได้รับความร่วมมืออย่างเต็มที่จากกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ  ดังนั้นจึงต้องมีการติดต่อล่วงหน้าก่อนเสมอ  จะต้องอธิบายถึงจุดหมาย ขั้นตอนและระเบียบวีวิจัย เวลาที่ใช้ในแต่ละรอบ และย้ำให้ผู้เชี่ยวชาญเห็นความสำคัญของการวิจัยว่ามีจุดมุ่งหมาย และประโยชน์อย่างไรบ้างการสัมภาษณ์แบบ EDFR                รอบที่ 1 เริ่มสัมภาษณ์จาก optimistic realistic scenario และตามด้วย pessimistic realistic scenario แล้วตามด้วย  most  probable scenario  เป็นการคิดภาพบวกก่อน ภาพลบตามมา แล้วภาพที่เป็นไปได้มากที่สุด   ที่สำคัญการสัมภาษณ์แบบ EDFR เปิดโอกาสให้ผู้วิจัยเพิ่มประเด็นแนวโน้มที่เราได้จากการสัมภาษณ์คนแรกๆผนวกเข้าไปกับการสัมภาษณ์คนต่อๆไปได้ตลอดเวลาเพราะต้องการศึกษาแนวโน้มที่มีโอกาสเกิดขึ้นมากที่สุดเท่าที่จะมากได้การเขียนแนวโน้มในแบบสอบถาม                การเขียนแนวโน้มในแบบสอบถามควรใช้ภาษาที่สั้น กะทัดรัดชัดเจน คงความหมายเดิมของผู้เชี่ยวชาญไว้ให้มากที่สุดปัญหาของแบบสอบถามและวิธีแก้                แบบสอบถามมักจะยาว วิธีแก้ไขคือ แบ่งประเด็นการศึกษาออกเป็นส่วนๆเป็นตอนๆ แล้วก็ทำการวิจัยอย่างต่อเนื่องและพยายามอธิบายให้ผู้เชี่ยวชาญเข้าใจว่าแบบสอบถามยาวเพราะอะไรการรายงานผล                การรายงานผล จะยึดเอาผลในรอบที่ 3 เป็นเกณฑ์จำนวนรอบ                จำนวนรอบ จำนวนคน ขึ้นอยู่กับจุดมุ่งหมาย งบประมาณ เวลาและกำลังคนของการวิจัย และดูจากคำตอบที่ได้ในรอบต่างๆ มีความเป็นเอกฉันท์หรือยัง (consensus)  การเขียนรายงานการวิจัยอนาคตแบบ  EDFR                 การเลือกเขียนรายงานการวิจัยอนาคตแบบ EDFR ขึ้นอยู่กับจุดมุ่งหมายของการวิจัย ส่วนภาษาที่ใช้เขียนอาจเป็นภาษาที่เป็นทางการ หรือ เป็นภาษาธรรมดา ก็ได้ แต่เขียนแล้วให้อ่านราบรื่น มิใช่ภาษาวิชาการมากเกินไป คือคนทั่วไปอ่านแล้วรู้เรื่องทีมสัมภาษณ์                ควรมีทีมสัมภาษณ์อย่างน้อย 2-3 คน ซึ่งได้รับการฝึกฝนเทคนิคการสัมภาษณ์แบบ EDFR และ จะต้องมี cumulative summarization technique) เพื่อให้ได้ข้อมูลที่น่าเชื่อถือความตรงกับความเที่ยง (validity , reliability)                การวิจัยอนาคตมีจุดมุ่งหมายต้องการแนวโน้มที่เป็นไปได้มากที่สุด มิใช่เพื่อการทำนายที่ถูกต้อง  การวิจัยต้องการให้กลุ่มผู้เชี่ยวชาญตอบตรงตามที่เขาตอบ ไม่ว่าจะวัดกี่ครั้ง  คำตอบก็คงเดิม รูปแบบต่างๆ ของ EDFR                รูปแบบการวิจัยอนาคตแบบ EDFR ขึ้นอยู่กับจุดมุ่งหมายของการวิจัย งบประมาณ และเวลา  มีรูปแบบต่างๆ ดังนี้                รูปแบบแรก  คือ สัมภาษณ์ แล้วมีแบบสอบถาม2 หรือ 3 รอบเพื่อกรองการคาการณ์ของผู้เชี่ยวชาญ                รูปแบบที่ 2 mini EDFR คือ สัมภาษณ์แบบ EDFR บวกกับการส่งแบบสอบถามอีกเพียงรอบเดียว                รูปแบบที่ 3 เป็นแบบ EDFR เต็มรูป แต่มีการปรับแบบสอบถามในรอบที่ 3 ให้สั้นลง การประยุกต์เทคนิคการวิจัย EDFR                ระเบียบวิธีวิจัยแบบ EDFR สามารถใช้กับวิจัยธรรมดาที่ไม่ใช่วิจัยอนาคตได้  สามารถจะเอาระเบียบวิธีวิจัย EDFR ไปใช้เพื่อกำหนดนโยบาย  วิเคราะห์หาสาเหตุของปัญหาได้ และใช้ในการตัดสินปัญหาได้  เป็นต้น  นอกจากนั้น ยังสามารถใช้ระเบียบวิธีวิจัย EDFR  ศึกษาเรื่องของอดีต ได้ด้วย                ระเบียบวิธีวิจัย EDFR อาจถือเป็น appropriate technology ที่ประเทศกำลังพัฒนาสามารถทำได้โดยไม่ต้องลงทุนมาก หรือไม่ต้องพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างปะเทศ สามารถทำเองได้และทำได้ดีที่สุด  อีกด้วย               

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

บันทึกก่อนนี้
บันทึกใหม่กว่า
· คำสำคัญ: การวิจัยการศึกษา 
· หมายเลขบันทึก: 152771
· สร้าง:    · อ่าน: แสดง · ดอกไม้:
1
 · ความเห็น:
3
 
· สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ
แจ้งลบ
แจ้งลบ
Nattanicha Sreekam
IP: xxx.29.22.242
เขียนเมื่อ Sun Mar 07 2010 10:44:50 GMT+0700 (ICT)

ขอบคุณมากค่ะดิฉันกำลังค้นคว้าการทำรายงานเกี่ยวกับการวิจัยเชิงอนาคตพอดีเลย

รศ.ดร. เพชรากร หาญพานิชย์
เขียนเมื่อ Sun Mar 07 2010 10:49:21 GMT+0700 (ICT)

สวัสดีครับ

เรียนรู้อดีต ศึกษาปัจจุบัน เพื่อสร้างอนาคต ครับ

มิสเตอร์ แอ่น แอ้น
เขียนเมื่อ Sun Mar 07 2010 11:27:13 GMT+0700 (ICT)

สวัสดีครับอาจารย์ ขอบคุณมากนะครับที่มาทักทาย และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้วยกันครับ ผมเองก็รักขอนแก่นนะครับอาจารย์ ตอนนี้กำลังเรียน ป.เอก บริหารการศึกษา กำลังทำวิจัยกะว่าเทอมหน้านี้จะพยายามให้จบครับ อาจารย์มีอะไรแนะนำผมยินดีรับข้อเสนอแนะจากอาจารย์ครับ

อนุญาตให้แสดงความเห็นได้เฉพาะสมาชิก
ไม่อนุญาตให้แสดงความเห็น
{{ kv.current_user.preferred_name }} - เพิ่มความเห็น