พฤติกรรมสุขภาพ (Health Behavior)

พฤติกรรมสุขภาพ (Health Behavior)
                สำหรับความหมายของพฤติกรรมสุขภาพนั้น  ได้มีนักวิชาการได้ให้ความหมายได้หลายดังนี้
                พฤติกรรมสุขภาพ (Health Behavior) หมายถึง  การเปลี่ยนแปลงทางด้านที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพซึ่งเกิดขึ้นทั้งภายใน (Covert Behavior)  และภายนอก (Overt Behavior) พฤติกรรมสุขภาพจะรวมถึงการปฏิบัติที่สังเกตได้และการเปลี่ยนแปลงที่สังเกตไม่ได้  แต่สามารถวัดได้ว่าเกิดขึ้น (Good, 1959)  พฤติกรรมภายในเป็นปฏิกิริยาภายในตัวบุคคลมีทั้งเป็นรูปธรรมและนามธรรม  ที่เป็นรูปธรรมซึ่งสามารถใช้เครื่องมือบางอย่างเข้าวัดหรือสัมผัสได้  เช่น  การเต้นของหัวใจ  การบีบตัวของลำไส้  พฤติกรรมเหล่านี้เป็นปฏิกิริยาที่มีอยู่ตามสภาพของร่างกาย  ส่วนที่เป็นนามธรรมได้แก่  ความคิด  ความรู้สึก  เจตคติ  ค่านิยม  เป็นต้น  พฤติกรรมภายในนี้ไม่สามารถสัมผัสหรือวัดได้ด้วยเครื่องมือต่าง ๆ เพราะไม่มีตัวตน  จะทราบได้เมื่อแสดงพฤติกรรมออกมา  พฤติกรรมภายนอกเป็นปฏิกิริยาต่าง ๆ ของบุคคลที่แสดงออกมาทั้งทางวาจาและการกระทำซึ่งปรากฏให้บุคคลอื่นเห็นหรือสังเกตได้  เช่น  ท่าทางหรือคำพูดที่แสดงออกไม่ว่าจะเป็นน้ำเสียง  สีหน้า
                พฤติกรรมสุขภาพ  หมายถึง  ความสามารถในการแสดงออกเกี่ยวกับสุขภาพทั้งทาง       ด้านความรู้  เจตคติ  และทักษะ  โดยเน้นเรื่องพฤติกรรมสุขภาพที่สามารถสังเกตและวัดได้  เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ในเรื่องสุขภาพ  
                พฤติกรรมสุขภาพ  หมายถึง  การกระทำ  การปฏิบัติ  การแสดงออกและท่าทีที่จะกระทำ  ซึ่งจะก่อให้เกิดผลดี  หรือผลเสียต่อสุขภาพของตนเอง  ครอบครัว  หรือชุมชน  พฤติกรรมสุขภาพจำแนกออกได้เป็น 2 ลักษณะ คือ
1.     เป็นการกระทำ (Action)  พฤติกรรมสุขภาพในลักษณะที่เป็นการกระทำ  คือ  การกระทำหรือการปฏิบัติของบุคคลที่มีผลดีหรือผลเสียต่อสุขภาพ
2.     เป็นการไม่กระทำ (Non Action)  ส่วนพฤติกรรมที่เป็นการไม่กระทำ  คือ  การงดเว้นไม่กระทำหรือการไม่ปฏิบัติของบุคคลที่มีผลดีหรือผลเสียต่อสุขภาพ
       
                พฤติกรรมสุขภาพ (Health Behavior)  หมายถึง  กิจกรรมหรือการปฏิบัติใด ๆ ของปัจเจกบุคคลที่กระทำไปเพื่อจุดประสงค์ในการส่งเสริม  ป้องกัน  หรือบำรุงรักษาสุขภาพ  โดยไม่คำนึงถึงสถานะสุขภาพที่ดำรงอยู่หรือรับรู้ได้  ไม่ว่าพฤติกรรมนั้น ๆ จะสัมฤทธิ์ผลสมความมุ่งหมายหรือไม่ในที่สุด (ปณิธาน  หล่อเลิศวิทย์, 2541) 
                อาจกล่าวได้ว่าพฤติกรรมหรือกิจกรรมเกือบทุกอย่างของปัจเจกบุคคลจะส่งผลกระทบต่อสถานะสุขภาพทั้งสิ้น  ภายใต้บริบทนี้เราอาจแยกพฤติกรรมของคนเราออกเป็นส่วนที่ทำไปโดยตั้งใจที่จะส่งเสริมหรือป้องกันสุขภาพ (ดังคำนิยามข้างต้น)  หรือส่วนที่กระทำไปโดยไม่ตั้งใจที่จะหวังผลด้านสุขภาพ  ตามความหมายที่นักวิชาการได้ให้ไว้
                ดังนั้น  พอสรุปได้ว่า  พฤติกรรมสุขภาพหมายถึง  การปฏิบัติหรือการแสดงออกของบุคคลใน    การกระทำหรืองดเว้นการกระทำในสิ่งที่มีผลต่อสุขภาพของตนเอง  โดยอาศัยความรู้  ความเข้าใจ  เจตคติ  และการปฏิบัติตนทางด้านสุขภาพด้านต่าง ๆ  คือสุขภาพกาย  จิตใจ/อารมณ์  และสังคม ที่มีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กันอย่างสมดุล